മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പ്രശസ്ത ലാവണി-തമാശ നർത്തകിയായിരുന്ന വിഥാബായ് നാരായൺഗാവങ്കറുടെ (Vithabai Narayangaonkar) ജീവിതകഥ പറയുന്ന ശ്രദ്ധ കപൂറിന്റെ പുതിയ ബയോപിക് ചിത്രമാണ് 'ഈഥ' (Eetha). ലക്ഷ്മൺ ഉത്തേക്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത് മാഡക്ക് ഫിലിംസ് നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ചിത്രം 2026 ആഗസ്റ്റ് 28-നാണ് തിയേറ്ററുകളിൽ എത്തുന്നത്. ചിത്രത്തിന്റെ റിലീസിനോടനുബന്ധിച്ച് വിഥാബായിയുടെ അവിശ്വസനീയമായ ജീവിതവും, ചിത്രത്തിന്റെ പേരിനെച്ചൊല്ലിയുള്ള വിവാദങ്ങളും ഇപ്പോൾ വാർത്തകളിൽ നിറയുകയാണ്.
കഴിഞ്ഞ ദിവസം പുറത്തിറങ്ങിയ ചിത്രത്തിന്റെ ടീസർ പ്രേക്ഷകരെ ഏറെ വിസ്മയിപ്പിച്ചിരുന്നു. പൂർണ്ണ ഗർഭിണിയായിരിക്കെ സ്റ്റേജിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന വിഥാബായിയുടെ റോളിലാണ് ശ്രദ്ധ കപൂർ എത്തുന്നത്. നൃത്തത്തിനിടയിൽ പ്രസവവേദന അനുഭവപ്പെട്ട വിഥാബായ് സ്റ്റേജിന് പിന്നിലേക്ക് പോയി കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകിയ ശേഷം, വീണ്ടും സ്റ്റേജിലേക്ക് തന്നെ തിരികെ എത്തിയെന്ന അതിശയകരമായ യഥാർത്ഥ സംഭവമാണ് ടീസറിലുള്ളത്.
മഹാരാഷ്ട്രയുടെ ചുവന്ന മണ്ണിൽ, ലാവണിയുടെ താളലയങ്ങൾക്കിടയിൽ ആ പേര് ഇന്നും ഒരു മന്ത്രം പോലെ മുഴങ്ങുന്നുണ്ട്—വിഥാബായ് നാരായൺഗാവങ്കർ. കലയെ ജീവശ്വാസമായി കണ്ട, വേദനകളെ ആടിത്തീർത്ത, ഒരു സാധാരണക്കാരിൽ നിന്ന് ഇതിഹാസമായി മാറിയ വിഥാബായിയുടെ കഥ ഏതു സിനിമയേക്കാളും ആവേശകരമാണ്.
അതൊരു സന്ധ്യാസമയമായിരുന്നു. തമാശ എന്ന നാടോടി കലാരൂപം അതിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ നിൽക്കുന്ന വേദി. കാണികൾ ആവേശത്താൽ ഇളകിമറിയുന്നു. വേദിയിൽ നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്ന വിഥാബായിക്ക് പെട്ടെന്നാണ് തന്റെ വയറ്റിൽ ഒരു ചലനം അനുഭവപ്പെട്ടത്. പ്രസവസമയം അടുത്തതിന്റെ സൂചനകൾ. എന്നാൽ, താൻ പകുതിവഴിയിൽ നിർത്തിയാൽ തകരുന്ന ഒരു വലിയ ആൾക്കൂട്ടത്തിന്റെ പ്രതീക്ഷകളും, ആ കലയോടുള്ള തന്റെ അഭിനിവേശവും അവരെ പിന്നോട്ട് വലിച്ചില്ല.
വേദന കൊണ്ട് ശരീരം വിറയ്ക്കുമ്പോഴും അവർ നൃത്തം തുടർന്നു. ഒടുവിൽ, താങ്ങാനാവാത്ത വേദന വന്നപ്പോൾ, മിന്നൽ വേഗത്തിൽ അവർ സ്റ്റേജിന് പിന്നിലേക്ക് ഓടി. അവിടെ, ഒരു സാധാരണ സ്ത്രീയും കാണിക്കാത്ത അസാമാന്യമായ ധൈര്യത്തോടെ, അവർ തനിച്ച് കുഞ്ഞിന് ജന്മം നൽകി. കല്ലുകൊണ്ട് പൊക്കിൾക്കൊടി മുറിച്ചുമാറ്റി, നവജാത ശിശുവിനെ അരികിലേക്ക് മാറ്റി കിടത്തി, നിമിഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ അവർ വീണ്ടും വേദിയിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തി.
കാണികൾ ഒന്നും അറിഞ്ഞില്ല, വിഥാബായ് വീണ്ടും ലാവണിയുടെ താളത്തിനൊപ്പം ചുവടുവെച്ചു. അന്ന് ആ വേദിയിൽ വിയർപ്പും രക്തവും കലർന്നത് അവരുടെ കലയോടുള്ള പ്രണയത്തിലായിരുന്നു. ആ നിമിഷം മുതൽ അവർ വെറുമൊരു നർത്തകിയായിരുന്നില്ല, ഒരു ഇതിഹാസമായി മാറുകയായിരുന്നു.
പണ്ഡർപൂരിലെ ഒരു സാധാരണ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച വിഥാബായി, തമാശ എന്ന കലാരൂപത്തെ മഹാരാഷ്ട്രയുടെ ഹൃദയത്തോട് ചേർത്തുവെച്ചു. പുരുഷാധിപത്യം നിറഞ്ഞ ആ കാലഘട്ടത്തിൽ, സ്വന്തം കഴിവ് കൊണ്ട് അവർ ആ ലോകത്തെ ഭരിച്ചു. രാഷ്ട്രപതിയുടെ വരെ ആദരവ് ഏറ്റുവാങ്ങിയ ആ ജീവിതം, പക്ഷേ അവസാനകാലത്ത് കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോയത്. പ്രശസ്തിയുടെ കൊടുമുടിയിൽ നിന്ന് ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ താഴ്വരയിലേക്ക് വീണപ്പോഴും അവർ തളർന്നില്ല.
പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും കലയുടെയും വലിയൊരു സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യമുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിലായിരുന്നു വിഥാബായിയുടെ ജനനം. 1935 ജൂലൈ 1-ന് മഹാരാഷ്ട്രയിലെ സോളാപൂർ ജില്ലയിലെ പണ്ഡർപൂരിലാണ് അവർ ജനിച്ചത്. വിഥാബായിയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം കല എന്നത് ഒരു തൊഴിലായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് അവരുടെ കുടുംബത്തിന്റെ ജീവിതശൈലി തന്നെയായിരുന്നു.
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഷോലാപൂർ ജില്ലയിലുള്ള പണ്ഡർപൂരിൽ 1935 ജൂലൈ 1-നാണ് വിഥാബായ് ജനിച്ചത്. അവരുടെ കുടുംബത്തിൽ കലാവതരണം കേവലമൊരു തൊഴിൽ മാത്രമായിരുന്നില്ല, അതൊരു ജീവിതരീതി തന്നെയായിരുന്നു. മുത്തച്ഛനായ നാരായൺ ഖുഡെ ഒരു യാത്രാ 'തമാശ' ട്രൂപ്പ് (നാടക സംഘം) സ്ഥാപിക്കുകയും, അച്ഛനായ ഭാവു ബാപ്പു നാരായൺഗാവ്കർ ആ പാരമ്പര്യം മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോവുകയും ചെയ്തു.
വർണ്ണാഭമായ വേഷവിധാനങ്ങൾക്കും, സഞ്ചരിക്കുന്ന വേദികൾക്കും, തത്സമയ പ്രേക്ഷകർക്കുമിടയിൽ വളർന്ന വിഥാബായ് വളരെ ചെറുപ്പത്തിൽ തന്നെ ലാവണി, ഗാവ്ലൻ തുടങ്ങിയ പരമ്പരാഗത നാടോടി കലാരൂപങ്ങളെ സ്വാഭാവികമായിത്തന്നെ നെഞ്ചിലേറ്റി. അവർ ഒരിക്കലും ഒരു അഭിനയ കളരിയിലും പോയി പഠിച്ചിട്ടില്ല. പകരം, ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കുള്ള അവരുടെ യാത്രയിൽ വഴിയോരങ്ങൾ തന്നെ അവരുടെ വിദ്യാലയമായി മാറുകയായിരുന്നു.
വിഥാബായിയുടെ പ്രകടനം കാണാനിടയായ പ്രശസ്ത മറാത്തി നാടകകൃത്ത് മാമാ വരേർക്കർ, ഒരിക്കൽ വേദിയിലെ അവരുടെ സാന്നിധ്യം കണ്ട് പെട്ടെന്നുതന്നെ ആകൃഷ്ടനായി. പരമ്പരാഗത കലാരൂപമായ 'തമാശ'യ്ക്ക് അപ്പുറമുള്ള നാടക സങ്കേതങ്ങൾ പര്യവേക്ഷണം ചെയ്യാൻ അവസരമൊരുക്കിക്കൊണ്ട് അദ്ദേഹം അവരെ തന്റെ നാടകസംഘത്തിലേക്ക് ക്ഷണിക്കുകയുണ്ടായി.
പ്രേക്ഷകരുടെ വലിയ ആരാധനാപാത്രമായിരുന്നെങ്കിലും, വിഥാബായിയുടെ വ്യക്തിജീവിതം ഒട്ടും ശോഭനമായിരുന്നില്ല. 'ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്സ്' റിപ്പോർട്ടുകളും ശന്തനു ഘൂലെയുടെ പ്രശസ്തമായ മറാത്തി നാടകവും സൂചിപ്പിക്കുന്നത് മാരുതി സാവന്തുമായുള്ള അവരുടെ ദാമ്പത്യജീവിതം അങ്ങേയറ്റം ദുരിതപൂർണ്ണമായിരുന്നു എന്നാണ്. വേദിയിൽ വലിയ വിജയങ്ങൾ സ്വന്തമാക്കുമ്പോഴും, അവരുടെ വരുമാനമെല്ലാം ഭർത്താവ് കൈക്കലാക്കുകയും ക്രൂരമായി പീഡിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതുകാരണം, കടുത്ത മാനസികവും സാമ്പത്തികവുമായ പ്രതിസന്ധികളിലൂടെയാണ് അവർക്ക് കടന്നുപോകേണ്ടി വന്നത്.
തമാശ കലാരൂപത്തിന് നൽകിയ സംഭാവനകൾ മുൻനിർത്തി 1957-ലും 1990-ലും രാജ്യം അവരെ ആദരിക്കുകയുണ്ടായി. മഹാരാഷ്ട്രയ്ക്ക് പുറത്തും നിരവധി വേദികളിൽ പ്രകടനം നടത്തിയ വിഥാബായ്, ഇന്ത്യയൊട്ടാകെയുള്ള പ്രേക്ഷകർക്ക് 'ലാവണി', 'തമാശ' എന്നീ പരമ്പരാഗത കലാരൂപങ്ങളുടെ സമ്പന്നത പരിചയപ്പെടുത്തി. തന്റെ കലാജീവിതത്തിലുടനീളം ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകളെ രസിപ്പിച്ചെങ്കിലും, അവസാന നാളുകളിൽ കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികളാണ് വിഥാബായിക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നത്.
പക്ഷാഘാതം പിടിപെട്ടതിനെ തുടർന്ന് 2002 ജനുവരി 15-ന് അവർ അന്തരിച്ചു. ആശുപത്രി ബില്ലുകൾ അടയ്ക്കാനും അവരുടെ അവസാന യാത്രയ്ക്കുള്ള വാഹന സൗകര്യം ഒരുക്കാനും പോലും കുടുംബം ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടിയതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ഒടുവിൽ ആരാധകരും സാംസ്കാരിക സംഘടനകളും അഭ്യുദയകാംക്ഷികളും മുന്നോട്ടുവന്നാണ് ആവശ്യമായ സഹായങ്ങൾ നൽകിയത്.
അരങ്ങിന്റെ വെളിച്ചം മങ്ങുമ്പോൾ, എത്ര വലിയ സാംസ്കാരിക പ്രതിഭകൾ പോലും എങ്ങനെ വിസ്മരിക്കപ്പെടാമെന്നതിന്റെ വേദനിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ഓർമ്മപ്പെടുത്തലായിരുന്നു അത്.
അവർ അത്രമേൽ സ്നേഹിച്ച ഈ പരമ്പരാഗത കലാരൂപത്തെ സംരക്ഷിക്കാൻ ജീവിതം സമർപ്പിച്ച മുതിർന്ന 'തമാശ' കലാകാരന്മാരെ ആദരിക്കുന്നതിനായി, 2006-ൽ മഹാരാഷ്ട്ര സർക്കാർ വിതാബായ് നാരായൺഗാവ്കർ ലൈഫ് ടൈം അച്ചീവ്മെന്റ് അവാർഡ് ഏർപ്പെടുത്തി.
The upcoming biographical film Eetha, directed by Laxman Utekar and starring Shraddha Kapoor, brings the legendary life of Vithabai Narayangaonkar to the screen. While the film is currently generating buzz for both its portrayal of the "Queen of Lavani" and debates regarding its title, Vithabai’s real-life story remains far more compelling than any cinema. Born into a traveling folk-theater family in 1935, she mastered her craft on the road rather than in a classroom. Her life was defined by an iron-willed dedication to her art—most famously evidenced by her return to the stage mere moments after giving birth behind it—marking her as an enduring icon of resilience and cultural heritage.