അമേരിക്കയുടെ സാങ്കേതികവിദ്യയും വൈദഗ്ധ്യവും ഉപയോഗിച്ച് സൗദി അറേബ്യയില് ആണവ പദ്ധതി ആരംഭിക്കുന്നതിനുള്ള കരാറിന് ഇരു രാജ്യങ്ങളും ധാരണയായിരിക്കുകയാണ്. 'സമാധാനപരമായ ആണവ സഹകരണ കരാര്' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്ന ഈ കരാരിന്റെ കാലാവധി 30 വര്ഷമാണ്. ഇക്കാലയളവില് അത്രയും അമേരിക്കന് കമ്പനികള്ക്ക് പദ്ധതിയിലേയ്ക്ക് പങ്കാളിത്തം ഉണ്ടാകും. കരാര് അനുസരിച്ച് സൗദിക്ക് സ്വന്തം മണ്ണില് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരിക്കാന് കഴിയും. എന്നാല്, മിഡില് ഈസ്റ്റിലും അയല് രാജ്യങ്ങളിലും ഈ കരാര് വലിയ ആശങ്ക സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം ആണവായുധ വ്യാപനത്തിലേയ്ക്ക് നയിക്കുമോ എന്നതാണ് മിഡില് ഈസ്റ്റ് രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രധാന ആശങ്ക. അതേസയമം, കരാറിന്റെ പല വ്യവസ്ഥകളും ഇപ്പോഴും വ്യക്തമല്ല.
എന്താണ് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ആണവ കരാര്?
അമേരിക്കയുടെ ഊര്ജ്ജ സെക്രട്ടറി ക്രിസ് റൈറ്റ് പുറത്തുവിട്ട പ്രസ്താവന പ്രകാരം, എണ്ണ സമ്പന്നമായ സൗദി അറേബ്യയുടെ ഊര്ജ്ജ ആവശ്യങ്ങള് നിറവേറ്റുന്നതിനായി രൂപകല്പ്പന ചെയ്ത കരാറാണിത്. കിരീടാവകാശി മുഹമ്മദ് ബിന് സല്മാന്റെ സാമ്പത്തിക പരിഷ്കരണ പദ്ധതിയനുസരിച്ച്, വൈദ്യുതി ഉല്പ്പാദനത്തിനായി ആണവോര്ജ്ജം ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ എണ്ണ കയറ്റുമതി വര്ദ്ധിപ്പിക്കാനാണ് സൗദി അറേബ്യ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ചൈന, റഷ്യ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങള്ക്ക് സൗദിയില് ആധിപത്യം ലഭിക്കുന്നത് തടയാനും അമേരിക്കന് കമ്പനികള്ക്ക് സൗദിയുടെ ആണവ അടിസ്ഥാനസൗകര്യ വികസനത്തില് നിര്ണായക സ്ഥാനം ഉറപ്പാക്കാനും ഈ കരാര് സഹായിക്കും.
പതിനായിരക്കണക്കിന് കോടി ഡോളറിന്റെ മൂല്യമുള്ളതാണ് ഈ പദ്ധതി. ബൈഡന് ഭരണകൂടത്തിന്റെ കാലത്താണ് ഇതിന്റെ പ്രാഥമിക ചര്ച്ചകള് ആരംഭിച്ചത്. സൗദി അറേബ്യയും ഇസ്രായേലും തമ്മില് നയതന്ത്ര ബന്ധം പുനസ്ഥാപിക്കുന്നതിന് പകരം ആണവ സഹകരണം നല്കാം എന്നതായിരുന്നു അപ്പോഴത്തെ വ്യവസ്ഥ. കഴിഞ്ഞ വര്ഷം ഒക്ടോബര് ഏഴിന് ഗാസയില് ആരംഭിച്ച ആക്രമണത്തെ തുടര്ന്ന് ഇസ്രായേല്-സൗദി ബന്ധം സാധാരണ നിലയിലാക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങള് തടസ്സപ്പെട്ടു. തുടര്ന്ന്, ഇസ്രായേലുമായുള്ള കരാറിന് കാത്തുനില്ക്കാതെ തന്നെ ട്രംപ് ഭരണകൂടം സൗദിയുമായുള്ള ആണവ കരാറുമായി മുന്നോട്ട് പോകാന് തീരുമാനിക്കുകയായിരുന്നു.
സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് സ്വന്തം മണ്ണില് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരിക്കാന് കഴിയുമോ?
അമേരിക്കയും സൗദിയും ചേര്ന്ന് നടത്തുന്ന രണ്ട് വര്ഷത്തെ സംയുക്ത പഠനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കും യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണ കേന്ദ്രം ആവശ്യമാണോ എന്ന് തീരുമാനിക്കുക. അങ്ങനെവന്നാല് സൗദിക്ക് സ്വന്തമായി യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണത്തിന് അനുമതി നല്കണോ എന്ന അന്തിമ തീരുമാനം ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപിന്റെ പിന്ഗാമിക്ക് കൈക്കൊള്ളേണ്ടി വരും. ആണവോര്ജ്ജം ഉപയോഗിക്കുന്ന പല രാജ്യങ്ങളും സ്വന്തം മണ്ണില് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം നടത്തുന്നില്ല. കാരണം, ഈ പ്രക്രിയയിലൂടെ ആണവായുധങ്ങള്ക്ക് ആവശ്യമായ ഉയര്ന്ന നിലവാരമുള്ള യുറേനിയം ഉത്പാദിപ്പിക്കാന് സാധിക്കും. അതിനാല്, റിയാക്ടറുകള്ക്ക് ആവശ്യമായ ഇന്ധനം ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയാണ് അവര് ചെയ്യുന്നത്. എന്നാല്, സമ്പുഷ്ടീകരിച്ച യുറേനിയത്തിന്റെയും റിയാക്ടറുകളില് നിന്നുള്ള അവശിഷ്ടങ്ങളുടെയും മേല് തങ്ങള്ക്ക് കര്ശന മേല്നോട്ടമുണ്ടായിരിക്കുമെന്നും അവ ബോംബ് നിര്മ്മാണത്തിന് ഉപയോഗിക്കില്ലെന്ന് ഉറപ്പാക്കുമെന്നുമാണ് യുഎസ് നല്കുന്ന വിശദീകരണം.
എന്തുകൊണ്ടാണ് ഈ കരാര് വിവാദമാകുന്നത്?
ഇത്തരം ഒരു കരാര് സൗദി അറേബ്യയെ ആണവായുധ വികസനത്തിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് ആണവ നിരോധന സംഘടനകള് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നു. മേഖലയിലെ പ്രധാന എതിരാളികളായ ഇറാന് ആണവായുധം സ്വന്തമാക്കിയാല് തങ്ങള്ക്കും ആണവായുധം ആവശ്യമായി വരുമെന്ന് സൗദി മുന്പ് വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇറാന് ആണവായുധം നിര്മ്മിക്കുന്നതും യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരണം നടത്തുന്നതും തടയാന് അമേരിക്ക നിരന്തരം ശ്രമിക്കുന്നുണ്ട്. മാത്രമല്ല, ഇസ്രായേലിന്റെ കൈവശവും ആണവായുധമുണ്ട്. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് സൗദിയുമായുള്ള കരാര് വരുന്നത്.
അതേസമയം, 'ആണവായുധ വ്യാപന സാധ്യതയുള്ള ഒരു കരാറിലും അമേരിക്ക ഒപ്പുവെക്കില്ല' എന്ന് യുഎസ് സ്റ്റേറ്റ് സെക്രട്ടറി മാര്ക്കോ റൂബിയോ വ്യക്തമാക്കി. പ്രസ്തുത കരാറിനൊപ്പം നിരീക്ഷണത്തിനായുള്ള 'ദ്വിമുഖ സുരക്ഷാ കരാറിലും' ഒപ്പുവെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ട്രംപ് ഭരണകൂടം അവകാശപ്പെടുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ, മുന് ആണവ കരാറുകളിലെപ്പോലെ ശക്തമായ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളും നിരീക്ഷണ സംവിധാനങ്ങളും ഈ കരാറിലില്ലെന്ന് വിദഗ്ദ്ധര് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ആണവ നിരീക്ഷണ ഏജന്സിയായ ഐഎഇഎയുടെ ഏറ്റവും കര്ശനമായ പരിശോധനകള്ക്ക് സൗദി അറേബ്യ വിധേയമാകില്ല എന്നാണ് റിപ്പോര്ട്ടുകള്.
രാജ്യങ്ങള് സമാധാനപരമായ ആവശ്യങ്ങള്ക്ക് മാത്രമാണ് ആണവ വസ്തുക്കള് ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്ന് ഉറപ്പാക്കാന് ഐഎഇഎ നടപ്പാക്കുന്ന 'അഡിഷണല് പ്രോട്ടോക്കോള്' നിരവധി രാജ്യങ്ങള് അംഗീകരിച്ചിട്ടുള്ളതാണ്. 2018-ല് ട്രംപ് പിന്മാറിയ ഇറാന് ആണവ കരാറിലും ഈ നിബന്ധനയുണ്ടായിരുന്നു. സമാനമായ കരാറില് ഏര്പ്പെട്ടപ്പോള് യുറേനിയം സമ്പുഷ്ടീകരിക്കുകയോ ഇന്ധനം പുനസംസ്കരിക്കുകയോ ചെയ്യില്ലെന്ന് യുഎഇ സമ്മതിച്ചിരുന്നു. ഇത് ആണവ കരാറുകളില് 'ഗോള്ഡ് സ്റ്റാന്ഡേര്ഡ്' എന്നാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. എന്നാല് സൗദിയുമായുള്ള പുതിയ കരാറില് ഈ നിബന്ധന ഉള്പ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല.
ഈ കരാര് തടയാന് സാധിക്കുമോ?
സൗദി അറേബ്യയ്ക്ക് ആണവ പദ്ധതി അനുവദിക്കുന്നത് മിഡില് ഈസ്റ്റില് ഒരു ആണവായുധ മത്സരത്തിന് വഴിതെളിക്കുമെന്നാണ് പൊതുവേയുള്ള വിലയിരുത്തല്. ഈ കരാര് മേഖലയില് പുതിയ ആയുധമത്സരത്തിന് തുടക്കമിടുമെന്ന ആശങ്ക ഇസ്രായേലും പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കന് കോണ്ഗ്രസിലെ ഡെമോക്രാറ്റുകളും സമാനമായ ആശങ്ക ഉയര്ത്തുന്നുണ്ട്. 'ഈ കരാര് മേഖലയില് ആണവ മത്സരത്തിനും സ്വന്തം ആണവ പദ്ധതി പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതില് നിന്ന് ഇറാന് പിന്മാറാനും കാരണമാകും' എന്ന് സെനറ്റര് ക്രിസ് മര്ഫി മുന്നറിയിപ്പ് നല്കി. എങ്കിലും കോണ്ഗ്രസിന് ഈ കരാര് തടയുക എളുപ്പമായിരിക്കില്ല. കരാര് വരും ദിവസങ്ങളില് കോണ്ഗ്രസിന്റെ അംഗീകാരത്തിനായി സമര്പ്പിക്കും. ഇത് തടയണമെങ്കില് കോണ്ഗ്രസ് സംയുക്ത പ്രമേയം പാസാക്കുകയും പ്രസിഡന്റിന്റെ വീറ്റോ മറികടക്കാന് മൂന്നില് രണ്ട് ഭൂരിപക്ഷം നേടുകയും വേണം.
The United States and Saudi Arabia have reached a 30-year civil nuclear cooperation agreement that will allow American companies to help develop Saudi Arabia's nuclear energy sector. While the deal is intended to support Saudi Arabia's energy diversification and economic reforms, it has sparked concerns over uranium enrichment and the potential for nuclear weapons proliferation in the Middle East. Critics argue that the agreement lacks some of the stringent safeguards found in previous US nuclear deals, raising fears of a regional nuclear arms race.