രാജ്യത്തെ മനസാക്ഷിയെ ഞെട്ടിച്ച ബില്ക്കീസ് ബാനു കൂട്ടബലാത്സംഗക്കേസില് വീണ്ടും വഴിത്തിരിവ്. കേസില് ജീവപര്യന്തം തടവിന് ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ട ബിപിന് ചന്ദ്ര ജോഷി, പ്രദീപ് മോര്ധിയ എന്നീ രണ്ട് പ്രതികളുടെ ശിക്ഷ സുപ്രീം കോടതി മരവിപ്പിക്കുകയും ഇവര്ക്ക് ജാമ്യം അനുവദിക്കുകയും ചെയ്തു. ജസ്റ്റിസ് എംഎം സുന്ദരേഷ്, ജസ്റ്റിസ് പിബി വരാലെ എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ചിന്റേതാണ് ഈ നിര്ണായക ഉത്തരവ്.
പ്രതികള് 17 വര്ഷത്തിലേറെയായി ജയില് ശിക്ഷ അനുഭവിക്കുകയാണെന്നതും ഇവരില് ഒരാള്ക്ക് ഗുരുതരമായ അംഗവൈകല്യമുണ്ടെന്നതുമാണ് ജാമ്യം അനുവദിക്കുന്നതിനുള്ള പ്രധാന കാരണങ്ങളായി കോടതി ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയത്. വിചാരണ കോടതി നിര്ദേശിക്കുന്ന കര്ശന വ്യവസ്ഥകള്ക്ക് വിധേയമായാണ് ജാമ്യം. തങ്ങളുടെ ശിക്ഷ ശരിവെച്ച ബോംബെ ഹൈക്കോടതി വിധിയെ ചോദ്യം ചെയ്ത് പ്രതികള് സമര്പ്പിച്ച അപ്പീല് തീര്പ്പാകുന്നത് വരെയാണ് ഈ നടപടി.
കോടതിമുറിയിലെ വാദപ്രതിവാദങ്ങള്
അന്വേഷണത്തിലെ ചില സാങ്കേതിക പിഴവുകളാണ് പ്രതിഭാഗത്തിന് വേണ്ടി ഹാജരായ മുതിര്ന്ന അഭിഭാഷകന് സിദ്ധാര്ത്ഥ് ലൂത്ര കോടതിയില് പ്രധാനമായും ഉന്നയിച്ചത്. പ്രതികളില് ഒരാളുടെ പേര് ആദ്യ എഫ്ഐആറില് ഉള്പ്പെട്ടിരുന്നില്ലെന്നും കുറ്റകൃത്യം നടന്ന് ഏകദേശം മൂന്ന് വര്ഷത്തിന് ശേഷമാണ് ഇയാളെ കേസില് പ്രതിചേര്ത്തതെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു. കൂടാതെ, കൂട്ടബലാത്സംഗത്തിലോ ക്രൂരമായ പീഡനത്തിലോ ഇവര്ക്ക് നേരിട്ട് പങ്കുള്ളതായി തെളിയിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെന്നും സംഭവസ്ഥലത്ത് ഇവരുടെ സാന്നിധ്യമുണ്ടാകാന് സാധ്യതയുണ്ടെന്ന നിഗമനം മാത്രമാണ് ശിക്ഷയ്ക്ക് ആധാരമായതെന്നും പ്രതിഭാഗം വാദിച്ചു.
എന്നാല്, അഡീഷണല് സോളിസിറ്റര് ജനറല് രാജ താക്കറെ ഈ വാദങ്ങളെ ശക്തമായി എതിര്ത്തു. സമാനതകളില്ലാത്ത ക്രൂരകൃത്യമാണ് നടന്നതെന്നും വിചാരണ കോടതിയും ഹൈക്കോടതിയും ലഭ്യമായ എല്ലാ തെളിവുകളും സൂക്ഷ്മമായി പരിശോധിച്ച ശേഷമാണ് പ്രതികള്ക്ക് കഠിനമായ ജീവപര്യന്തം തടവ് വിധിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം കോടതിയെ ഓര്മ്മിപ്പിച്ചു.
എന്താണ് ബില്ക്കീസ് ബാനു കേസ്
2002 ഫെബ്രുവരിയിലെ ഗോധ്ര ട്രെയിന് തീവെപ്പിന് പിന്നാലെ ഗുജറാത്തില് ആളിക്കത്തിയ വര്ഗീയ കലാപത്തിന്റെ ഇരയായിരുന്നു ബില്ക്കീസ് ബാനു. അന്ന് 21 വയസ്സ് മാത്രം പ്രായമുണ്ടായിരുന്ന, അഞ്ച് മാസം ഗര്ഭിണിയായിരുന്ന ബില്ക്കീസ് കലാപകാരികളില് നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാന് ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെയാണ് ക്രൂരമായ കൂട്ടബലാത്സംഗത്തിന് ഇരയായത്. അവരുടെ മൂന്ന് വയസ്സുകാരി മകള് ഉള്പ്പെടെ കുടുംബത്തിലെ ഏഴ് പേരെ അന്ന് കലാപകാരികള് കൊലപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. കലാപം, കൂട്ടബലാത്സംഗം, കൊലപാതകം തുടങ്ങിയ ഗുരുതരമായ കുറ്റങ്ങളാണ് പ്രതികള്ക്കെതിരെ ചുമത്തപ്പെട്ടിരുന്നത്.
ശിക്ഷാ ഇളവും 2024-ലെ സുപ്രീം കോടതി ഇടപെടലും
ഈ കേസിലെ 11 പ്രതികള്ക്ക് ഗുജറാത്ത് സര്ക്കാര് ശിക്ഷാ ഇളവ് നല്കി വിട്ടയച്ചത് 2024 ജനുവരിയില് വലിയ രാഷ്ട്രീയ-നിയമ വിവാദങ്ങള്ക്ക് തിരികൊളുത്തിയിരുന്നു. ഇപ്പോള് ജാമ്യം ലഭിച്ച മോര്ധിയയും ജോഷിയും അന്ന് മോചിതരായവരില് ഉള്പ്പെട്ടിരുന്നു. എന്നാല്, പ്രതികളുടെ മോചനത്തെ ചോദ്യം ചെയ്ത് ബില്ക്കീസ് ബാനു വീണ്ടും സുപ്രീം കോടതിയെ സമീപിച്ചു. ബില്ക്കീസ് ബാനുവിന് അനുകൂലമായി നിലപാടെടുത്ത ജസ്റ്റിസ് ബിവി നാഗരത്ന, ജസ്റ്റിസ് ഉജ്ജല് ഭൂയാന് എന്നിവരടങ്ങിയ ബെഞ്ച് അന്ന് ഗുജറാത്ത് സര്ക്കാരിനെതിരെ രൂക്ഷവിമര്ശനമാണ് ഉന്നയിച്ചത്.
'വര്ഗീയ വിദ്വേഷത്താല് പ്രേരിതമായ പൈശാചികവും ക്രൂരവുമായ കുറ്റകൃത്യത്തിന്' ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടവര്ക്ക് ഇളവ് നല്കാന് സംസ്ഥാന സര്ക്കാരിന് അധികാരമില്ലെന്ന് കോടതി വ്യക്തമാക്കി. ഗുജറാത്ത് സര്ക്കാര് അധികാരപരിധി ലംഘിച്ചുവെന്നും പ്രതികളുമായി ഒത്തുകളിച്ചുവെന്നും നിരീക്ഷിച്ച സുപ്രീം കോടതി, 11 പ്രതികളുടെയും മോചനം റദ്ദാക്കി അവരെ തിരികെ ജയിലിലേക്ക് അയക്കുകയായിരുന്നു. ആ ചരിത്രവിധിക്ക് മാസങ്ങള്ക്ക് ശേഷമാണ്, അപ്പീല് ഹര്ജിയിലെ നിയമപ്രശ്നങ്ങളും ജയില്വാസത്തിന്റെ കാലാവധിയും പരിഗണിച്ച് രണ്ട് പ്രതികള്ക്ക് ഇപ്പോള് സുപ്രീം കോടതി ജാമ്യം അനുവദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
The Supreme Court of India has suspended the life sentences of two convicts in the 2002 Bilkis Bano gang rape case and granted them bail pending the disposal of their appeals. The two convicts, Bipin Chandra Joshi and Pradeep Moridhia, have been in prison for more than 17 years. The bench comprising Justices MM Sundresh and PB Varale cited the duration of their imprisonment and the severe physical disability of one of the convicts while granting bail, subject to strict conditions imposed by the trial court.