കോൺഗ്രസ് മുൻ അധ്യക്ഷ സോണിയാ ഗാന്ധിയുടെ അടുത്തിടെ പുറത്തിറങ്ങിയ ഓർമ്മക്കുറിപ്പായ 'ബിലോങ്ങിങ്: എ ജേർണി ഓഫ് ലവ്' (Belonging: A Journey of Love) ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ വലിയ ചർച്ചകൾക്കാണ് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയശാസ്ത്രത്തെയും കുറിച്ചുള്ള സോണിയയുടെ വിലയിരുത്തലുകളാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയം. നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ആശയങ്ങളോട് കടുത്ത വിയോജിപ്പ് രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോഴും, ഡൽഹിയിലെ 'ഉന്നത വർഗ്ഗത്തോട്' പ്രധാനമന്ത്രിക്കുള്ള അതൃപ്തിയെ താനും അംഗീകരിക്കുന്നുവെന്ന സോണിയയുടെ പരാമർശമാണ് ഇതിൽ കൗതുകമുണർത്തുന്നത്.
പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയുമായി ഒരു ആശയപരമായ സമാനത സോണിയാ ഗാന്ധി പുസ്തകത്തിൽ പങ്കുവെക്കുന്നുണ്ട്. അത് ഡൽഹിയിലെ ഭരണവർഗത്തോടും ഉന്നതരോടും മോദിക്കുള്ള അതൃപ്തിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ഡൽഹിയിലെ സ്വീകരണമുറികളിൽ നടക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകൾ സാധാരണക്കാരുടെ ജിവിത യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് എത്രയോ അകലെയാണെന്ന് തനിക്കും തോന്നിയിട്ടുണ്ടെന്ന് സോണിയ പറയുന്നു.
സാധാരണക്കാരുടെ അതിജീവന പോരാട്ടങ്ങൾ ഈ ഉന്നതർക്ക് ചിന്തിക്കാൻ പോലുമാകില്ല. ഈ ഭരണവർഗ്ഗത്തെ കോൺഗ്രസും നെഹ്റു-ഗാന്ധി കുടുംബവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് മോദി എക്കാലത്തും വിമർശിക്കാറുള്ളത്. എന്നാൽ, മോദി വിമർശിക്കുന്ന ആ ഉന്നത വർഗ്ഗത്തെയല്ല തന്റെ കുടുംബം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത് എന്ന രാഷ്ട്രീയ സന്ദേശമാണ് ഈ തുറന്നെഴുത്തിലൂടെ സോണിയ നൽകാൻ ശ്രമിക്കുന്നത്. യുപിഎ സർക്കാരിന്റെ കാലത്ത്, സ്വതന്ത്ര വിപണിയെ അനുകൂലിക്കുന്നവർക്കിടയിലും, താൻ നേതൃത്വം നൽകിയ നാഷണൽ അഡ്വൈസറി കൗൺസിൽ എങ്ങനെയാണ് സർക്കാരിന് ഒരു ക്ഷേമരാഷ്ട്രീയ ദിശാബോധം നൽകിയതെന്നും അവർ ഓർത്തെടുക്കുന്നു.
മോദി സർക്കാരിനെതിരെ കോൺഗ്രസ് നിരന്തരം ഉന്നയിക്കുന്ന 'ക്രോണി ക്യാപിറ്റലിസം' എന്ന ആരോപണത്തെ ഒരു പരിധിവരെ സൂക്ഷ്മമായി പുസ്തകം കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട്. മോദിയുടെ പശ്ചാത്തലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിആർ സംഘം പ്രചരിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ അത്ര സാധാരണമായിരിക്കില്ലെന്നും, എങ്കിലും തികച്ചും പിന്നാക്കാവസ്ഥയിലുള്ള ഒരു ചുറ്റുപാടിൽ നിന്ന് ആർഎസ്എസിലൂടെ കഠിനാധ്വാനം ചെയ്താണ് അദ്ദേഹം അധികാരത്തിലെത്തിയതെന്നും പുസ്തകം പറയുന്നു. ഇതിന് മറുപടിയെന്നോണം, 80 കോടി ആളുകൾക്ക് സൗജന്യ റേഷൻ, പാവപ്പെട്ടവർക്ക് സൗജന്യ എൽപിജി തുടങ്ങിയ ക്ഷേമപദ്ധതികൾ എടുത്തുകാണിച്ചാണ് മോദി സർക്കാർ എക്കാലത്തും ഇത്തരം ആരോപണങ്ങളെ നേരിടാറുള്ളതെന്ന കാര്യവും പുസ്തകത്തിൽ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
മോദിയുമായി വ്യക്തിപരമായി ആശയവിനിമയങ്ങൾ കുറവാണെന്ന് സോണിയ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ജന്മദിനങ്ങളിലും പുതുവത്സരങ്ങളിലും ആശംസകൾ കൈമാറുന്നതും ചെറിയ കൂടിക്കാഴ്ചകളും ഒഴിച്ചാൽ തമ്മിൽ മറ്റ് സംഭാഷണങ്ങളില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ 'ഇന്ത്യ' എന്ന സങ്കൽപ്പത്തോട് തനിക്ക് അടിസ്ഥാനപരമായ വിയോജിപ്പുണ്ട്.
തന്റെ കുടുംബത്തിൽ നിന്നും താൻ പഠിച്ച 'ഇന്ത്യ' എന്ന സങ്കൽപ്പം എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നതും, ബഹുസ്വരതയെയും മതേതരത്വത്തെയും സാമൂഹിക നീതിയെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതുമാണ്. എന്നാൽ നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഇന്ത്യ എന്ന സങ്കൽപ്പം ആർഎസ്എസ് രൂപപ്പെടുത്തിയെടുത്തതാണ്. അത് മറ്റ് വിശ്വാസങ്ങളെ അരികുവത്കരിക്കുകയും ശ്രേണീബദ്ധതയ്ക്കും നിയന്ത്രണങ്ങൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരുതരം മൗലികവാദമാണെന്ന് അവർ അസന്ദിഗ്ദ്ധമായി വ്യക്തമാക്കുന്നു. പരസ്പരം ഔപചാരികമായ ആശംസകൾ കൈമാറുന്നതിനപ്പുറം തങ്ങൾ തമ്മിൽ യാതൊരുവിധ ആശയവിനിമയങ്ങളും നടന്നിട്ടില്ലെന്നതും ഈ ആശയപരമായ അകലത്തിന്റെ വ്യാപ്തി വ്യക്തമാക്കുന്നു.
മോദിയുടെ പാർലമെന്റിലെ ഇടപെടലുകളെയും രാജ്യത്തിന്റെ പ്രഥമ പ്രധാനമന്ത്രി ജവഹർലാൽ നെഹ്റുവിനെതിരായ ബിജെപി ആക്രമണങ്ങളെയും പരാമർശിച്ചുകൊണ്ടാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയ ചിത്രം പൂർണ്ണമാകുന്നത്. പൊതുയോഗങ്ങളിൽ രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികളെ നേരിടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന അതേ മോശം ഭാഷയാണ് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രധാനമന്ത്രി പാർലമെന്റിലും ഉപയോഗിക്കുന്നതെന്ന് അവർ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു.
ഇന്ത്യയെ മതേതര ജനാധിപത്യ രാജ്യമായി നിലനിർത്തിയ നെഹ്റുവിനോടുള്ള ബിജെപിയുടെ ശത്രുതയും, 'കോൺഗ്രസ് മുക്ത ഭാരതം' എന്ന അവരുടെ പ്രഖ്യാപിത ലക്ഷ്യവും കേവലം ഒരു പാർട്ടിയെ ഇല്ലാതാക്കാൻ വേണ്ടിയുള്ളതല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ അടിസ്ഥാന ശിലകളെത്തന്നെ മാറ്റിയെഴുതാനുള്ള സംഘപരിവാർ അജണ്ടയുടെ ഭാഗമാണെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഈ ഓർമ്മക്കുറിപ്പിലൂടെ സോണിയ ഗാന്ധി നൽകുന്നുണ്ട്.
In her new memoir, Belonging: A Journey of Love, former Congress president Sonia Gandhi offers a sharp political critique of Prime Minister Narendra Modi. While she acknowledges understanding his discomfort with Delhi's elite establishment, she heavily criticizes his RSS-backed ideology, majoritarian vision, and reliance on PR machinery to exaggerate his humble origins. Gandhi highlights the stark contrast between her family's inclusive, secular idea of India and Modi's vision, which she argues prioritizes hierarchy and control. She also condemns the PM's use of unparliamentary language and the BJP's relentless attacks on India's first PM, Jawaharlal Nehru.