കേരളത്തിലെ ഉത്സവങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നടക്കുന്ന വെടിക്കെട്ടുകൾ പലപ്പോഴും ആചാരങ്ങളുടെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും ഭാഗമായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ഈ ആഘോഷങ്ങൾക്കൊപ്പം തന്നെ നിരവധി ദുരന്തങ്ങളുടെ ഇരുണ്ട ചരിത്രവും സംസ്ഥാനത്തിനുണ്ട്. ചെറിയ വീഴ്ചകൾ പോലും വലിയ ജീവഹാനിയിലേക്ക് നയിച്ച നിരവധി സംഭവങ്ങളാണ് കഴിഞ്ഞ ദശകങ്ങളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളത്.
പരവൂർ പുറ്റിംഗൽ ദേവീക്ഷേത്രം; മിന്നൽപിണർ മൂലമുള്ള ആദ്യകാല ദുരന്തം
1929 ഏപ്രിൽ 12-ന് പരവൂർ പുറ്റിംഗൽ ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ മിന്നൽപിണർ ഏറ്റുണ്ടായ അപകടത്തിൽ നാല് പേർ മരിച്ചതാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ആദ്യകാല സംഭവങ്ങളിൽ ഒന്ന്. അന്നത്തെ സാഹചര്യത്തിൽ സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഇല്ലാത്തതും നിയന്ത്രണരഹിതമായ വെടിമരുന്ന് ഉപയോഗവുമാണ് പ്രധാന കാരണമായി രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.
ശബരിമല വെടിമരുന്ന് സംഭരണത്തിലെ തീപിടിത്തം
1952 ജനുവരി 14-ന് ശബരിമലയിൽ വെടിമരുന്ന് സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന കെട്ടിടത്തിൽ ഉണ്ടായ തീപിടിത്തത്തിൽ ഏകദേശം എഴുപത് പേർക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ശക്തമായ സ്ഫോടനത്തിനുശേഷം പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും നശിച്ച നിലയിലായിരുന്നുവെന്നും, തിരിച്ചറിയാനാകാത്ത വിധത്തിൽ ശരീരാവശിഷ്ടങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായും റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. ഈ സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ വെടിമരുന്ന് സംഭരണത്തിന് അടിസ്ഥാന സുരക്ഷാ നിർദേശങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നതായി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
കുറവിലങ്ങാട് വെടിമരുന്ന് കൈകാര്യം ചെയ്തതിലെ വീഴ്ച
1964 ഏപ്രിൽ 21-ന് കുറവിലങ്ങാട് സെന്റ് മേരീസ് പള്ളിക്ക് സമീപം ഉണ്ടായ അപകടത്തിൽ നാല് പേർ മരിച്ചതോടെ വെടിമരുന്ന് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നതിൽ നിയന്ത്രണവും മേൽനോട്ടവും ആവശ്യമാണ് എന്ന ചർച്ച ശക്തമായി. ജില്ലാ ഭരണകൂടങ്ങളുടെ ഇടപെടൽ ഇതോടെ കൂടുതൽ വർധിപ്പിച്ചു.
തൃശ്ശൂർ പൂരം വെടിക്കെട്ട് അപകടം
1978 ഏപ്രിൽ 20-ന് തൃശ്ശൂർ പൂരം വെടിക്കെട്ടിനിടെ ഉണ്ടായ അപകടത്തിൽ അഞ്ച് പേർ മരിച്ചതിന് പിന്നാലെ വെടിക്കെട്ട് പ്രദർശനങ്ങൾക്ക് മുൻകൂട്ടി അനുമതി നിർബന്ധമാക്കുന്ന രീതിയിലേക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ കടുപ്പിച്ചു. അപകടത്തിന്റെ തീവ്രത പ്രദേശത്തെ വലിയ ഭീതിയിലേക്ക് നയിച്ചതായും രേഖകളുണ്ട്
കണ്ടശ്ശാംകടവ് നിർമ്മാണത്തിനിടെ സ്ഫോടനം
1984 ജനുവരി 6-ന് തൃശ്ശൂർ കണ്ടശ്ശാംകടവ് പള്ളിയിൽ നിർമ്മാണത്തിനിടെ ഉണ്ടായ സ്ഫോടനത്തിൽ പതിനഞ്ച് പേർ മരിച്ചതോടെ വെടിമരുന്ന് നിർമ്മാണശാലകളിലെ സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾ വലിയ ചർച്ചയായി. സ്ഫോടനത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ കെട്ടിടം പൂർണ്ണമായും തകർന്ന നിലയിലായിരുന്നു.
കൊല്ലം പെരുമ്പുഴ ക്ഷേത്രവെടിക്കെട്ട് ദുരന്തം
1990 മാർച്ച് 24-ന് കൊല്ലം പെരുമ്പുഴ മലനട ദുര്യോധന ക്ഷേത്രത്തിൽ നടന്ന വെടിക്കെട്ട് അപകടത്തിൽ 26 പേർ മരിച്ചതും, 1991 നവംബർ 2-ന് മാവേലിക്കര ശ്രീകൃഷ്ണസ്വാമി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായ അപകടത്തിൽ 12 പേർ മരിച്ചതും വെടിക്കെട്ട് നിയന്ത്രണങ്ങളെ വീണ്ടും ശക്തമായി ചർച്ചയാക്കി. ഈ സംഭവങ്ങളിൽ അപകട സ്ഥലങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ പോലും ബുദ്ധിമുട്ട് നേരിട്ടതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. 2000 ഡിസംബർ 23-ന് തൃശ്ശൂർ മുണ്ടൂരിൽ വെടിമരുന്ന് പുരയ്ക്ക് തീപിടിച്ച് അഞ്ച് പേർ മരിച്ചതോടെ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും നശിച്ച നിലയിലായിരുന്നു. സ്ഫോടനത്തിന്റെ തീവ്രത കാരണം രക്ഷാപ്രവർത്തനം ഏറെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതായിരുന്നു
പാറമേക്കാവ് ദേവസ്വം സംഭരണശാല സ്ഫോടനം
2006 മെയ് 4-ന് തൃശ്ശൂർ പൂരത്തോടനുബന്ധിച്ച് പാറമേക്കാവ് ദേവസ്വത്തിന്റെ വെടിമരുന്ന് ശാലയിൽ ഉണ്ടായ സ്ഫോടനത്തിൽ ഏഴ് പേർ മരിച്ചതോടെ വെടിമരുന്ന് സംഭരണശാലകളിലെ സുരക്ഷാ പരിശോധനകൾ കൂടുതൽ കർശനമായി.
പുറ്റിംഗൽ; കേരളത്തെ നടുക്കിയ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തം
2016 ഏപ്രിൽ 10-ന് കൊല്ലം പരവൂർ പുറ്റിംഗൽ ദേവീക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായ ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തത്തിൽ 110 പേർ മരിച്ചതോടെ സംസ്ഥാനത്തെ വെടിക്കെട്ട് സുരക്ഷാ സംവിധാനം പൂർണ്ണമായി പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെട്ടു. ശക്തമായ സ്ഫോടനത്തിൽ പ്രദേശം പൂർണ്ണമായും തകർന്ന നിലയിലായിരുന്നു. മൃതദേഹങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ ഡിഎൻഎ പരിശോധന വരെ ആവശ്യമായിരുന്നു. ഈ സംഭവത്തിന് പിന്നാലെ സർക്കാർ പുതിയ വെടിക്കെട്ട് മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു, ഹൈക്കോടതി ഇടപെടലും ശക്തമായി.
തൃപ്പൂണിത്തുറ പുതിയകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ സംഭവിച്ച ദുരന്തം
2024 ഫെബ്രുവരി 12-ന് തൃപ്പൂണിത്തുറ പുതിയകാവ് ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉണ്ടായ അപകടത്തിൽ രണ്ട് പേർ മരിച്ചതും, 2024 ഒക്ടോബർ 29-ന് നീലേശ്വരം അഞ്ഞൂറ്റമ്പലം വീരർകാവ് വെടിക്കെട്ട് അപകടത്തിൽ ആറ് പേർ മരിച്ചതും സുരക്ഷാ വീഴ്ചകൾ വീണ്ടും ചർച്ചയാക്കി.
തൃശ്ശൂർ സ്ഫോടനം; വീണ്ടും ആശങ്ക
ഏറ്റവും ഒടുവിൽ തൃശ്ശൂരിൽ നടന്ന വെടിക്കെട്ട് ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഫോടനവും വലിയ ആശങ്കയാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്. മുണ്ടത്തിക്കോട് മേഖലയിൽ വെടിമരുന്ന് സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്ത് ഉണ്ടായ ശക്തമായ സ്ഫോടനത്തിൽ നിരവധി പേർക്ക് പരിക്കേറ്റതായും മരണങ്ങൾ സ്ഥിരീകരിച്ചതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. സ്ഫോടനത്തിന് പിന്നാലെ പ്രദേശം വലിയ നാശനഷ്ടം നേരിട്ട നിലയിലാണ്. പോസ്റ്റ്മോർട്ടം നടപടികളും ഡിഎൻഎ പരിശോധനകളും പുരോഗമിക്കുകയാണ്.
ഇത്തരം തുടർച്ചയായ ദുരന്തങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വെടിക്കെട്ട് നിയന്ത്രണങ്ങൾ പലതവണ പുതുക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവയുടെ കർശനമായ നടപ്പാക്കൽ ഇപ്പോഴും വലിയ ചോദ്യമായി തുടരുകയാണ്. നിലവിൽ സ്ഫോടക വസ്തു നിയമം, പി ഇ എസ് ഒ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശങ്ങൾ, ഹൈക്കോടതി ഉത്തരവുകൾ എന്നിവയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് നിയന്ത്രണം നടപ്പാക്കുന്നത്. എങ്കിലും സുരക്ഷാ മാനദണ്ഡങ്ങളുടെ പൂർണ്ണമായ പാലനം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത വീണ്ടും ശക്തമായി ഉയരുകയാണ്.
English Summary: A detailed record of Kerala’s firecracker-related disasters highlights repeated tragedies linked to festivals and fireworks, including major incidents causing mass casualties and renewed safety concerns