ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ യുഎസ്-ഇറാൻ വടംവലി: പശ്ചിമേഷ്യയെ മൂടുന്ന യുദ്ധമേഘങ്ങളും ട്രംപിന്റെ 'വാണിജ്യ നയതന്ത്രവും'

പശ്ചിമേഷ്യയിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ രൂപപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന പുതിയ സൈനിക പ്രതിസന്ധി കേവലം ഒരു പ്രാദേശിക തർക്കമല്ല, മറിച്ച് ആഗോള ഭൗമരാഷ്ട്രീയത്തിലും സാമ്പത്തിക ക്രമത്തിലും വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ പോകുന്ന ഒന്നാണ്. ഏപ്രിലിൽ രൂപീകരിച്ച താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ കരാർ പൂർണ്ണമായും ലംഘിച്ചുകൊണ്ട്, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ മേൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും ശ്രമം അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷയെ പരീക്ഷണത്തിലാക്കുന്നു.

ഇവിടെ ശ്രദ്ധേയമായ കാര്യം അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന്റെ നയങ്ങളാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര സുരക്ഷയെ ഒരു കച്ചവടക്കണ്ണോടെ മാത്രം കാണുന്ന ട്രംപിന്റ വാണിജ്യ നയതന്ത്രം ഇവിടെയും പ്രകടമാണ്. കടലിടുക്കിന് കാവൽ നിൽക്കുന്നതിന് മേഖലയിലെ സമ്പന്ന രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് പണം ഈടാക്കുമെന്ന ട്രംപിന്റെ പ്രഖ്യാപനം, ലോക പൊലീസ് എന്ന പദവിയിൽ നിന്ന് അമേരിക്കയെ ഒരു 'വാടക സൈന്യത്തിന്റെ' തലത്തിലേക്ക് ലഘൂകരിക്കുന്ന ഒന്നാണ് എന്ന വിമർശനം ശക്തമാണ്.

ആഗോള എണ്ണ-വാതക വിതരണത്തിന്റെ ഇരുപത് ശതമാനത്തോളം കടന്നുപോകുന്ന ഒരു അന്താരാഷ്ട്ര ജലപാതയെ അമേരിക്കയുടെ സ്വന്തം അധീനതയിലുള്ള ഒരു 'പ്രൊട്ടക്ടറേറ്റ്' അല്ലെങ്കിൽ സുരക്ഷാ ഏജൻസിയായി മാറ്റാനുള്ള ട്രംപിന്റെ ഈ ബിസിനസ്സ് ശൈലി പശ്ചിമേഷ്യൻ സമവാക്യങ്ങളെ പാടെ തകിടം മറിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കഴിഞ്ഞ ഏപ്രിലിൽ പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ രൂപീകരിച്ച താൽക്കാലിക സമാധാന കരാറിനെ പൂർണ്ണമായും അപ്രസക്തമാക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇരുപക്ഷത്തുനിന്നും ഇപ്പോൾ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.

തന്ത്രപരമായ ഈ നീക്കത്തോടുള്ള ഇറാന്റെ പ്രതികരണം പതിവുപോലെ കടുത്ത സൈനിക പ്രതിരോധത്തിലും പ്രാദേശിക ഭീഷണികളിലുമാണ് ഊന്നിനിൽക്കുന്നത്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ മാനേജ്മെന്റിൽ അമേരിക്കൻ ഇടപെടൽ ഒരു സാഹചര്യത്തിലും അനുവദിക്കില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിയ ഇറാന്റെ ഖാത്തം അൽ-അൻബിയ സൈനിക കമാൻഡ്, വാഷിങ്ടണുമായി സഹകരിക്കുന്ന ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങൾക്ക് കനത്ത മുന്നറിയിപ്പാണ് നൽകിയിരിക്കുന്നത്.

അമേരിക്കയ്ക്ക് സൈനികമോ തന്ത്രപരമോ ആയ പിന്തുണ നൽകുന്ന അയൽരാജ്യങ്ങളുടെ നടപടിയെ ഇറാന്റെ പരമാധികാരത്തിന് മേലുള്ള യുദ്ധപ്രഖ്യാപനമായി കണക്കാക്കുമെന്ന പ്രഖ്യാപനം, പ്രാദേശികമായി ഒരു വിഭജനം സൃഷ്ടിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണ്. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി ഒമാൻ, കുവൈറ്റ്, ബഹ്‌റൈൻ, ജോർദാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളിലെ യുഎസ് സൈനിക താവളങ്ങൾക്ക് നേരെ ഇസ്ലാമിക് റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ് കോർപ്സ് നടത്തിയ മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ, യുദ്ധത്തിന്റെ വ്യാപ്തി ഇറാൻ അതിർത്തികൾക്ക് പുറത്തേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാനുള്ള ഇറാന്റെ പ്രകോപനപരമായ തന്ത്രത്തെ അടിവരയിടുന്നു.

അതേസമയം, കഴിഞ്ഞ ദിവസം ഇറാനിലെ 140ഓളം താവളങ്ങളിൽ അമേരിക്ക നടത്തിയ കനത്ത ബോംബാക്രമണവും, ബന്ദർ അബ്ബാസ്, സിരിക്, ജാസ്ക് പോലുള്ള പ്രമുഖ ഇറാനിയൻ തുറമുഖ നഗരങ്ങളിലും ഖേഷ്മ ദ്വീപിലും ഉണ്ടായ സ്ഫോടനങ്ങളും ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായും സൈനികമായും ശ്വാസം മുട്ടിക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഈ സൈനിക സംഘർഷത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ വശങ്ങൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിൽ ഇരുപക്ഷവും പുലർത്തുന്ന കടുത്ത പിടിവാശികളാണ് ദൃശ്യമാകുന്നത്. കഴിഞ്ഞ ദിവസം നടന്ന 11 മണിക്കൂർ നീണ്ട തീവ്രമായ നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾക്ക് ഒടുവിൽ ധാരണയിലെത്തിയ വ്യവസ്ഥകളിൽ ഇറാൻ അവസാന നിമിഷം മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ടു എന്നാണ് ട്രംപ് ആരോപിക്കുന്നത്. ഇറാന്റെ ഈ പിൻവാങ്ങൽ തന്ത്രത്തെ മുൻനിർത്തി അവരെ വിശ്വസിക്കാൻ കൊള്ളാത്ത ഒരു കൂട്ടരായി ചിത്രീകരിക്കാനും കൂടുതൽ ശക്തമായ വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് രാഷ്ട്രീയമായ ന്യായീകരണം കണ്ടെത്താനുമാണ് വൈറ്റ് ഹൗസ് ശ്രമിക്കുന്നത്.

ഇതിന് വിപരീതമായി, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ ചാർട്ടറുകളെയും സമാധാന ഉടമ്പടികളെയും അമേരിക്ക കാറ്റിൽപ്പറത്തുകയാണെന്ന് ഇറാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നു. ടെഹ്‌റാനിലെ ജനവാസ മേഖലകളിൽ യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ സഖ്യം നടത്തിയ വ്യോമാക്രമണങ്ങളിൽ തകർന്ന പതിനായിരക്കണക്കിന് വീടുകളുടെ പുനർനിർമ്മാണം ഇതിനകം ഇറാൻ ആരംഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ ആഭ്യന്തര നാശനഷ്ടങ്ങൾ ഇറാനിലെ ഭരണകൂടത്തിന് ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധ വികാരം ജ്വലിപ്പിച്ചു നിർത്താനുള്ള ആയുധമായി മാറുകയാണ്.

യുദ്ധത്തിന്റെ ആഘാതം സിറിയ, ലെബനൻ അതിർത്തികൾ കടന്ന് യെമനിലേക്ക് വരെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് പശ്ചിമേഷ്യ പൂർണ്ണമായും ഒരു പ്രാദേശിക യുദ്ധത്തിലേക്ക് നീങ്ങുന്നതിന്റെ ലക്ഷണമാണ്. സന വിമാനത്താവളത്തിൽ ഇറാനിയൻ വിമാനം ഇറങ്ങുന്നത് തടയാൻ യെമൻ ഔദ്യോഗിക സൈന്യം റൺവേ ബോംബിട്ട് തകർത്തതും തുടർന്ന് രാജ്യത്തെ എല്ലാ വിമാനത്താവളങ്ങളും അടച്ചുപൂട്ടിയതും ഇറാന്റെ പ്രാദേശിക ഇടപെടലുകളെ തടയാനുള്ള സഖ്യകക്ഷികളുടെ നീക്കത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഇറാൻ പിന്തുണയുള്ള ഹൂതി വിമതരെ അടിച്ചമർത്താനും ഇറാന്റെ ആയുധ വിതരണ ശൃംഖല തകർക്കാനും യെമൻ സർക്കാർ നടത്തുന്ന നീക്കങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ അമേരിക്കൻ തന്ത്രങ്ങളുടെ പരോക്ഷ പിന്തുണയുണ്ട്.

ഇത്തരമൊരു വൻ പ്രതിസന്ധി നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, വാണിജ്യ കപ്പലുകളുടെ സുരക്ഷിതമായ യാത്ര ഉറപ്പാക്കാൻ ഒമാനുമായി ഇറാൻ സാങ്കേതിക ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നുണ്ടെന്നതും ഖത്തർ, പാകിസ്ഥാൻ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങൾ മധ്യസ്ഥശ്രമങ്ങളുമായി രംഗത്തുണ്ടെന്നതും പൂർണ്ണമായ തകർച്ചയിൽ നിന്നും സമാധാന ഉടമ്പടിയെ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, യൂറോപ്യൻ ശക്തികളായ ജർമ്മനിയും ഫ്രാൻസും ബ്രിട്ടനും ഇറാന്റെ നീക്കങ്ങളെ കപ്പൽ ഗതാഗതത്തിനുള്ള ഭീഷണിയായി കണ്ട് ശക്തമായി അപലപിച്ചതോടെ പടിഞ്ഞാറൻ സഖ്യം അമേരിക്കയ്ക്ക് പിന്നിൽ അണിനിരക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ് കാണുന്നത്.

ചുരുക്കത്തിൽ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തങ്ങൾ അടച്ചിട്ടിരിക്കുകയാണെന്ന ഇറാന്റെ അവകാശവാദവും, ഇല്ല അത് തുറന്നുകിടക്കുകയാണെന്ന അമേരിക്കയുടെ വാദവും തമ്മിലുള്ള തർക്കം കേവലമൊരു ജലാതിർത്തി തർക്കമല്ല. അത് ആഗോള ഇന്ധന വിപണിയുടെ താക്കോൽ ആരുടെ കൈവശമിരിക്കണം എന്നതിനെ ചൊല്ലിയുള്ള കിടമത്സരമാണ്. ട്രംപിന്റെ കടുത്ത ഉപരോധങ്ങളും യുദ്ധഭീഷണികളും ഇറാനെ പൂർണ്ണമായി ഒതുക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണെങ്കിലും, ചൈനയും റഷ്യയും ഉൾപ്പെടുന്ന മറ്റൊരു ആഗോള അച്ചുതണ്ടിന്റെ പരോക്ഷ പിന്തുണ ഇറാനുള്ളിടത്തോളം കാലം ഈ പ്രതിസന്ധി എളുപ്പം പരിഹരിക്കപ്പെടില്ല.

ചർച്ചകളുടെ മേശപ്പുറത്ത് ഇറാൻ വരുത്തുന്ന ഓരോ മാറ്റങ്ങളും അവരുടെ അതിജീവന തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്, എന്നാൽ അതിനെ സൈനിക ശക്തികൊണ്ട് നേരിടാനുള്ള ട്രംപിന്റെ നീക്കം ലോകത്തെ വൻ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയിലേക്കും എണ്ണവിലക്കയറ്റത്തിലേക്കുമായിരിക്കും നയിക്കുക. നയതന്ത്രത്തിന്റെ പാതകൾ പൂർണ്ണമായി അടയുന്നതിന് മുൻപ് മധ്യസ്ഥ രാജ്യങ്ങൾ നടത്തുന്ന ഇടപെടലുകൾ വിജയിച്ചില്ലെങ്കിൽ, പശ്ചിമേഷ്യയിൽ ഇനിയുണ്ടാകാൻ പോകുന്നത് ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന, ആഗോള സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ ഉലയ്ക്കുന്ന ഒരു വലിയ യുദ്ധമായിരിക്കും.