ഇസ്രായേല് ദേശീയ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കഴിഞ്ഞ് രണ്ടാഴ്ച പിന്നിടുമ്പോള്, അവിടത്തെ രാഷ്ട്രീയം ഒരു പ്രതിസന്ധിയിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. ഗാഡി ഐസന്കോട്ടിന് സര്ക്കാരുണ്ടാക്കാന് പ്രസിഡന്റ് ഐസക് ഹെര്സോഗ് അവസരം നല്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ആര്ക്കും തന്നെ ഭൂരിപക്ഷമായ 61 സീറ്റുകള് ഉറപ്പാക്കാന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ല. അറബ് പാര്ട്ടികള് ഉള്പ്പെടെയുള്ളവരുടെ പിന്തുണയോടെ സഖ്യം രൂപീകരിക്കാന് ഗാഡി ഐസന്കോട്ട് ശ്രമം തുടരുമ്പോള്, നിലവിലെ പ്രധാനമന്ത്രി ബെഞ്ചമിന് നെതന്യാഹു കെയര്ടേക്കര് (താല്ക്കാലിക) പ്രധാനമന്ത്രിയായി അധികാരത്തില് തുടരുകയാണ്. ഐസന്കോട്ട് പരാജയപ്പെട്ടാല് ഹെര്സോഗ് വീണ്ടും നെതന്യാഹുവിനെ തന്നെ സര്ക്കാരുണ്ടാക്കാന് ക്ഷണിച്ചേക്കാം.
ഈ ഘട്ടം ഇസ്രായേലില് ഒരു പ്രത്യേക രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷമാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭരിക്കാന് ജനവിധിയില്ലെങ്കിലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നിയന്ത്രണം നെതന്യാഹുവിന്റെ കയ്യില്ത്തന്നെ തുടരുന്നു. ഈ പ്രത്യേക സാഹചര്യത്തില് നെതന്യാഹുവിന് എന്തൊക്കെ അധികാരങ്ങളാണ് ഉള്ളത്? പരിശോധിക്കാം.
സുരക്ഷയും യുദ്ധവും
ഇസ്രായേലിന് ഒറ്റ ഭരണഘടനയില്ല, മറിച്ച് 'അടിസ്ഥാന നിയമങ്ങള്' എന്നറിയപ്പെടുന്ന അടിസ്ഥാന നിയമതത്വങ്ങളെയാണ് രാജ്യം ആശ്രയിക്കുന്നത്. അടിസ്ഥാന നിയമത്തിലെ ആര്ട്ടിക്കിള് 30 അനുസരിച്ച്, പുതിയൊരു ഭരണകൂടം സത്യപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് അധികാരമേല്ക്കുന്നത് വരെ നിലവിലുള്ള ഭരണകൂടം തടസ്സമില്ലാതെ പ്രവര്ത്തനം തുടരും. ഇത് അടിസ്ഥാനമാക്കി ഒരു പുതിയ സര്ക്കാരിന് കെനെസെറ്റിന്റെ വിശ്വാസം ലഭിക്കുന്നത് വരെ നെതന്യാഹുവിന് തുടരാം.
ആര്ട്ടിക്കിള് 40 പ്രകാരം, കാബിനറ്റ് അനുകൂലമായി വോട്ട് ചെയ്താല് മാത്രമേ പുതിയൊരു യുദ്ധത്തിന് തുടക്കമിടാന് കഴിയൂ. സ്വന്തം ഇഷ്ടപ്രകാരം നെതന്യാഹുവിന് ഒരു പുതിയ സംഘര്ഷം തുടങ്ങാനാവില്ല. എന്നാല് ഇറാന്, ലെബനന് തുടങ്ങിയ നിലവിലുള്ള ഭീഷണികളെ തന്ത്രപരമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്താന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞേക്കും. ഐസന്കോട്ടും സഖ്യകക്ഷികളും സുരക്ഷാ കാബിനറ്റില് ഇല്ലാത്തതിനാല്, രഹസ്യാന്വേഷണ വിവരങ്ങള് കാബിനറ്റിന് മുന്നില് അവതരിപ്പിക്കുന്നതില് നെതന്യാഹുവിന് വലിയ സ്വാധീനമുണ്ട്. ആഭ്യന്തര രഹസ്യാന്വേഷണ ഏജന്സിയായ 'ഷിന് ബെറ്റ്' നേരിട്ട് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്യുന്നതും അദ്ദേഹത്തിനാണ്.
നിയമനിര്മ്മാണവും സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങളും
സുരക്ഷാ സേനയുടെ മേല് പൂര്ണ്ണ നിയന്ത്രണമുണ്ടെങ്കിലും നെതന്യാഹുവിന്റെ ആഭ്യന്തര-നിയമനിര്മ്മാണ അധികാരങ്ങള്ക്ക് കൃത്യമായ പരിധികളുണ്ട്. പുതിതായി അധികാരത്തില് വരുന്ന സര്ക്കാരിന്റെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്ന രീതിയില് വലിയ കടബാധ്യതകള് ഉണ്ടാക്കുന്ന സാമ്പത്തിക തീരുമാനങ്ങള് അദ്ദേഹത്തിന് എടുക്കാന് കഴിഞ്ഞേക്കാം. അതേസമയം, തനിക്കെതിരെ വര്ഷങ്ങളായി തുടരുന്ന അഴിമതിക്കേസുകളില് നിന്ന് സ്വയം രക്ഷനേടാന് പുതിയ നിയമനിര്മ്മാണം നടത്താന് ഈ പദവി ഉപയോഗിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിയില്ല.
രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങള്
പ്രതിപക്ഷ നിരയില് ഭിന്നതയുണ്ടാക്കാന് നെതന്യാഹു തന്റെ താല്ക്കാലിക പദവി ആയുധമാക്കുന്നുണ്ട്. ഐസന്കോട്ടിന്റെ സഖ്യം അറബ് പാര്ട്ടികളെ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനില്ക്കുന്നത് എന്ന് വരുത്തിത്തീര്ത്ത് സയണിസ്റ്റ് വോട്ടര്മാരെ തന്നിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കാന് ശ്രമം നടത്തുന്നുണ്ട്. രാഷ്ട്രീയ നിലനില്പ്പിനായി അദ്ദേഹം ഏതറ്റംവരെയും പോയേക്കാമെന്ന് രാഷ്ട്രീയ നിരീക്ഷകര് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കുന്നുണ്ട്.
ഇസ്രായേലിലെ ഈ താല്ക്കാലിക ഭരണമാറ്റം മറ്റ് പാര്ലമെന്ററി ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളില് നിന്നും വലിയ തോതില് വ്യത്യാസമുള്ളതല്ല. ബ്രിട്ടനിലും ഇന്ത്യയിലുമൊക്കെ താല്ക്കാലിക പ്രധാനമന്ത്രിമാര്ക്ക് നിയമപരമായി പൂര്ണ്ണ അധികാരങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും കീഴ്വഴക്കങ്ങള് അനുസരിച്ച് യുദ്ധം പോലുള്ള പ്രധാന നയപരമായ തീരുമാനങ്ങളില് നിന്ന് അവര് വിട്ടുനില്ക്കുകയാണ് പതിവ്. അമേരിക്കയില് പക്ഷേ, സ്ഥാനമൊഴിയുന്ന പ്രസിഡന്റിന് കര്ശനമായ സമയപരിധിയും കോണ്ഗ്രസിന്റെ ശക്തമായ മേല്നോട്ടവുമുണ്ട് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ചുരുക്കത്തില്, പുതിയ സര്ക്കാര് അധികാരത്തില് വരുന്നത് വരെ ഇസ്രായേലിന്റെ ഭരണച്ചക്രം ആരുടെ കൈകളില് ഭദ്രമായിരിക്കുമെന്ന ചോദ്യത്തിന് മുന്നില്, രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രങ്ങളുടെയും ഭരണഘടനാ ചട്ടക്കൂടുകളുടെയും നടുവിലാണ് നിലവില് നെതന്യാഹുവിന്റെ സ്ഥാനം.
Benjamin Netanyahu continues to serve as Israel's caretaker Prime Minister despite the failure of any political alliance to secure the 61 seats required for a parliamentary majority following the national election. President Isaac Herzog has given Gadi Eisenkot an opportunity to form a government, but the political deadlock continues. Although Netanyahu lacks a fresh electoral mandate, he retains significant executive powers until a new government takes office. Under Israel's Basic Law, the outgoing government continues functioning until its successor is sworn in. Netanyahu retains considerable influence over security decisions, intelligence briefings and the Shin Bet. However, his authority to initiate a new war is subject to Cabinet approval, while his domestic legislative and financial powers face certain limitations.