മഞ്ഞുമൂടിയ ഹിമാലയൻ നിരകളും പ്രകൃതിരമണീയമായ ബൈസാരൻ താഴ്വരയും ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ ഭൂപടത്തിൽ വിങ്ങുന്നൊരു മുറിവാണ്. പ്രകൃതി സൗന്ദര്യം തുളുമ്പി നിന്നിരുന്ന ആ പുണ്യഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരക്തം വീണലിഞ്ഞിട്ട് ഇന്ന് ഒരാണ്ട് തികയുന്നു. 2025 ഏപ്രിൽ 22-ന് പഹൽഗാമിലുണ്ടായ ആ ആസൂത്രിത ഭീകരാക്രമണം, കേവലമൊരു സുരക്ഷാ വീഴ്ചയോ അതിർത്തിയിലെ അസ്വസ്ഥതയോ ആയിരുന്നില്ല; മറിച്ച് അത് ഭാരതത്തിന്റെ പരമാധികാരത്തിന് നേരെ തൊടുത്തുവിട്ട മാരകമായ ആയുധമായിരുന്നു.
കാലം ഒരു വർഷം പിന്നിട്ടിട്ടും ബൈസാരനിലെ കാറ്റിൽ ഇപ്പോഴും ആ നിലവിളികൾ തളം കെട്ടിനിൽക്കുന്നു. ഉറ്റവർ നഷ്ടപ്പെട്ട കുടുംബങ്ങളുടെ ശൂന്യതയും, താലിച്ചരട് അറ്റുപോയ യുവതികളുടെ നിലയ്ക്കാത്ത കണ്ണീരും ഈ ക്രൂരതയുടെ ആഴം ലോകത്തിന് മുന്നിൽ വിളിച്ചുപറയുന്നു. വിനോദസഞ്ചാരത്തിന്റെ മറവിൽ തീവ്രവാദം അഴിഞ്ഞാടിയ ആ കറുത്ത ദിനം, ദേശീയ സുരക്ഷാ നയങ്ങളെ അടിമുടി പുനർചിന്തനം ചെയ്യാൻ ഭരണകൂടത്തെ നിർബന്ധിതമാക്കി.
മഞ്ഞിൽ പുതഞ്ഞ പഹൽഗാം ഇന്ന് വെറുമൊരു വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തിന് വേണ്ടി ജീവൻ ബലിയർപ്പിക്കേണ്ടി വന്നവരുടെ നിശബ്ദ സ്മാരകമാണ്. ആ ഭീകരതയുടെ കനൽ എരിഞ്ഞടങ്ങാത്ത ഓർമ്മയായി ഓരോ ഭാരതീയന്റെ ഉള്ളിലും ഇന്നും നീറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തീവ്രവാദ ഘടകങ്ങളും ആക്രമണ രീതി
2025 ഏപ്രിൽ 22-ന് പഹൽഗാം ബൈസാരൻ താഴ്വരയെ ചോരയിൽ മുക്കി നടന്ന ആ നടുക്കുന്ന കൂട്ടക്കുരുതിയിൽ 26 ജീവനുകളാണ് പൊലിഞ്ഞത്. ഇതിൽ 25 വിനോദസഞ്ചാരികളും ഒരു പ്രദേശവാസിയും ഉൾപ്പെടുന്നു. പാക് ഭീകരസംഘടനയായ ലഷ്കർ-ഇ-തയ്ബയുടെ നിഴൽരൂപമായ 'ദ റെസിസ്റ്റൻസ് ഫ്രണ്ട്' (TRF) ആണ് ഈ കിരാതകൃത്യത്തിന് പിന്നിലെന്ന് അന്വേഷണ ഏജൻസികൾ സ്ഥിരീകരിച്ചു.
അത്യാധുനിക ആയുധങ്ങളുമായെത്തിയ അഞ്ച് സായുധ ഭീകരർ വിനോദസഞ്ചാരികളെ വളയുകയും അത്യന്തം ഭീതിജനകമായ രീതിയിൽ അവരെ വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്തു. മതപരമായ അടയാളങ്ങൾ തിരഞ്ഞും 'കലിമ' ഉച്ചരിക്കാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടും നടത്തിയ ആ പൈശാചികമായ 'തിരിച്ചറിയൽ പരീക്ഷ'യിൽ പരാജയപ്പെട്ടവർക്ക് നേരെ ഭീകരർ നിഷ്കരുണം വെടിയുതിർക്കുകയായിരുന്നു. സമാധാനത്തിന്റെ താവളമായിരുന്ന പഹൽഗാം താഴ്വരയെ ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് ശ്മശാനതുല്യമാക്കിയ ഈ വംശീയ അധിക്ഷേപവും ആക്രമണവും ആധുനിക ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സുരക്ഷാ വെല്ലുവിളികളിലൊന്നായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു.
കാശ്മീർ താഴ്വരയിൽ രൂപപ്പെട്ടുവരുന്ന 'ഹൈബ്രിഡ് മിലിറ്റൻസി' എന്ന പുതിയ ഭീകരവാദ രീതിയുടെ ഭയാനകമായ മുഖമായാണ് ഈ ആക്രമണം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ഒളിച്ചുതാമസിച്ച്, പ്രകോപനമില്ലാതെ പെട്ടെന്ന് ആക്രമണം നടത്തി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ഇത്തരം സ്ലീപ്പർ സെല്ലുകൾ സുരക്ഷാ സേനയ്ക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയാണ് ഉയർത്തുന്നത്. ഇതിന്റെ തുടർച്ചയെന്നോണം, 2024 മുതൽ 2026 വരെയുള്ള കാലയളവിൽ മാത്രം മുപ്പതിനും നാൽപ്പതിനും ഇടയിൽ ചെറുതും വലുതുമായ ഭീകരാക്രമണങ്ങളാണ് കാശ്മീരിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടത്. സമാധാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന താഴ്വരയെ വീണ്ടും ചോരയിൽ മുക്കാനുള്ള ആസൂത്രിത നീക്കങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് പ്രതിരോധ വിദഗ്ധർ ഈ ആക്രമണ പരമ്പരകളെ കാണുന്നത്.
2024–2026 കാലയളവിൽ കാശ്മീരിൽ 30–40ഓളം ചെറിയതും മിതത്വമുള്ളതുമായ ഭീകരാക്രമണങ്ങൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്
ഒരു വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ പഹൽഗാം എന്നത് കേവലം ഒരു ദുരന്തസ്മരണ മാത്രമല്ല, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ സുരക്ഷാനയം അനിവാര്യമായ ചില മാറ്റങ്ങളിലേക്ക് ചുവടുവെച്ചതിന്റെ അടയാളം കൂടിയാണ്. സൈനികമായ തിരിച്ചടികൾക്കോ സാമ്പത്തികമായ പാക്കേജുകൾക്കോ മാത്രം പരിഹരിക്കാൻ കഴിയുന്നതല്ല കാശ്മീർ ദൗത്യമെന്ന് ഈ ചോരക്കറ പുരണ്ട അധ്യായം രാജ്യത്തെ ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. അതിർത്തി കടന്നുവരുന്ന ഭീകരതയെ ആയുധം കൊണ്ട് നേരിടുന്നതിനൊപ്പം തന്നെ, ജനങ്ങളുടെ സുരക്ഷയും ആത്മവിശ്വാസവും വീണ്ടെടുക്കുന്ന ബഹുമുഖ തന്ത്രങ്ങൾ അനിവാര്യമാണെന്ന തിരിച്ചറിവാണ് പഹൽഗാം നൽകുന്നത്. താഴ്വരയിൽ സുസ്ഥിരമായ സമാധാനം പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ പ്രതിരോധവും ജനപക്ഷ നയങ്ങളും ഒരുപോലെ ചേർത്തുവെച്ചുള്ള ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പദ്ധതികൾ കാലഘട്ടത്തിന്റെ ആവശ്യമാണെന്ന് ഈ അനുഭവം അടിവരയിടുന്നു.
ഇന്ത്യയുടെ സൈനിക 'ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ'
പഹൽഗാം കൂട്ടക്കുരുതിക്ക് തൊട്ടുപിന്നാലെ, 2025 മെയ് 7-ന് ഭീകരതയുടെ പ്രഭവകേന്ദ്രങ്ങളെ തകർക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇന്ത്യ 'ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ' എന്ന പേരിൽ അതിശക്തമായ സംയുക്ത സൈനിക നടപടിക്ക് തുടക്കമിട്ടു. ഇന്ത്യൻ വ്യോമസേനയും കരസേനയും സംയുക്തമായി ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഈ പോരാട്ടം, അതിർത്തിക്കപ്പുറം താവളമുറപ്പിച്ച ഭീകരവാദികളുടെ നട്ടെല്ലൊടിക്കുന്നതായിരുന്നു. പാകിസ്ഥാന്റെ കണക്കുകൂട്ടലുകൾ തെറ്റിച്ചുകൊണ്ട്, ശത്രുമണ്ണിലെ ഭീകരകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ ഇന്ത്യ മിന്നൽ വേഗത്തിൽ ആഞ്ഞടിച്ചു. മുസാഫറാബാദ്, കോട്ലി, ബഹവൽപൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ പ്രധാന ഭീകരതാവളങ്ങളും ലോഞ്ച് പാഡുകളും ഈ കടന്നാക്രമണത്തിൽ ചാമ്പലായതായാണ് പ്രതിരോധ വൃത്തങ്ങൾ നൽകുന്ന വിവരം.
അത്യന്തം ആധുനികമായ ബ്രഹ്മോസ് മിസൈലുകൾ അണിനിരന്ന ഈ പോരാട്ടം, ലക്ഷ്യസ്ഥാനങ്ങൾ മാത്രം കൃത്യമായി പിഴുതെറിഞ്ഞ ഒരു 'പ്രിസിഷൻ സ്ട്രൈക്ക്' ആയിരുന്നു. ജനവാസ കേന്ദ്രങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി ഭീകരതാവളങ്ങളെ മാത്രം ചാമ്പലാക്കിയ ഇന്ത്യൻ സൈന്യത്തിന്റെ ആക്രമണ മികവ് ലോകത്തെത്തന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തി. ഇന്ത്യയുടെ ഈ നീക്കത്തിന് മറുപടിയായി പാകിസ്ഥാൻ തൊടുത്തുവിട്ട മിസൈലുകളും ഡ്രോണുകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള സകല പ്രത്യാക്രമണങ്ങളെയും ഇന്ത്യൻ പ്രതിരോധ കവചങ്ങൾ ആകാശത്തുവെച്ച് തന്നെ തകർത്തുതരിപ്പണമാക്കി. അതിർത്തി കടന്നെത്തിയ ശത്രുവിന്റെ ഓരോ നീക്കത്തെയും നിഷ്പ്രഭമാക്കിയ ഇന്ത്യയുടെ വ്യോമപ്രതിരോധ സംവിധാനങ്ങളുടെ കരുത്തുകൂടിയാണ് ഈ ഓപ്പറേഷനിലൂടെ രാജ്യം തെളിയിച്ചത്.
നയതന്ത്ര-സുരക്ഷാ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ
'ഓപ്പറേഷൻ സിന്ദൂർ' ഇന്ത്യ-പാകിസ്ഥാൻ ബന്ധത്തിൽ ഗൗരവമായ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി. ഇന്ത്യ ഇൻഡസ് വാട്ടേഴ്സ് കരാർ സസ്പെൻഡ് ചെയ്യുകയും, വിസാ സേവനങ്ങൾ നിർത്തിവെക്കുകയും ചെയ്തു. അതിർത്തി പ്രദേശങ്ങളിൽ സൈനിക വിന്യാസം വർധിപ്പിക്കുകയും, സ്ഥിരമായ ജാഗ്രത നിലനിർത്തുകയും ചെയ്തു.
തീവ്രവാദ ഘടകങ്ങളും ആക്രമണ രീതി
വിനോദസഞ്ചാരികളെ നേരിട്ട് ലക്ഷ്യമിട്ടു നടത്തിയ ഈ ക്രൂരത, കശ്മീർ താഴ്വരയിലെ സുരക്ഷാസങ്കൽപ്പങ്ങളെ അപ്പാടെ തകിടം മറിക്കുന്നതായിരുന്നു. സമാധാനാന്തരീക്ഷം തിരികെവരുന്നു എന്ന വിശ്വാസത്തിന്മേൽ ഭീകരർ ഏൽപ്പിച്ച ഈ ആഘാതം കശ്മീരിലെ വിനോദസഞ്ചാര മേഖലയെ തളർത്തിക്കളഞ്ഞു. ഭീതി പടർന്നതോടെ ആയിരക്കണക്കിന് സഞ്ചാരികൾ യാത്രകൾ പാതിവഴിയിൽ ഉപേക്ഷിച്ച് മടങ്ങി. സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാൽ അമ്പതോളം വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങൾ അനിശ്ചിതകാലത്തേക്ക് അടച്ചിടേണ്ടി വന്നത് മേഖലയുടെ സാമ്പത്തിക നട്ടെല്ലൊടിച്ചു. പിന്നീട് സുരക്ഷാ കർശനമാക്കി ഘട്ടംഘട്ടമായി ചില കേന്ദ്രങ്ങൾ തുറന്നുകൊടുത്തെങ്കിലും, വിനോദസഞ്ചാരത്തെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു കഴിയുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാരുടെ ജീവിതം ഇന്നും ആ കറുത്ത ദിനത്തിന്റെ ആഘാതത്തിൽ നിന്നും പൂർണ്ണമായി മുക്തമായിട്ടില്ല.
English Summary: Pahalgam terror attack one year later shows evolving Kashmir security challenges, rise of hybrid militancy, impact on tourism, and India’s Operation Sindoor response targeting terror infrastructure across borders