രാജ്യതലസ്ഥാനത്തെ പിടിച്ചുകുലുക്കിയ നീറ്റ് യുജി പരീക്ഷാ ക്രമക്കേടുകളും, ലഡാക്കിന്റെ അവകാശങ്ങള്ക്കായി പൊരുതുന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രവര്ത്തകന് സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ ഐതിഹാസിക നിരാഹാര സമരവും ഇന്ത്യന് രാഷ്ട്രീയത്തില് വലിയ കൊടുങ്കാറ്റാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഡല്ഹി ജന്തര്മന്തറിലും പാര്ലമെന്റ് പരിസരത്തും ലക്ഷക്കണക്കിന് വിദ്യാര്ത്ഥികളും യുവജനങ്ങളും കോക്രോച്ച് ജനതാ പാര്ട്ടിയുടെ നേതൃത്വത്തില് തെരുവിലിറങ്ങി പ്രതിഷേധിക്കുമ്പോള്, രാജ്യം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചോദ്യം ഇതാണ്. കേന്ദ്ര വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രി ധര്മേന്ദ്ര പ്രധാന് രാജി വെക്കുമോ?ഈ പ്രക്ഷോഭങ്ങള് ശക്തമായി തുടരുമ്പോഴും മന്ത്രിയെ മാറ്റാന് നരേന്ദ്ര മോദി സര്ക്കാര് തയ്യാറാകാത്തത് എന്ത് രാഷ്ട്രീയ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ്?
എന്തുകൊണ്ട് ധര്മേന്ദ്ര പ്രധാന് രാജി വെക്കുന്നില്ല?
1. അധികാര കേന്ദ്രീകരണവും കരുത്തിന്റെ പ്രതിച്ഛായയും
നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ ഭരണശൈലിയില് സമ്മര്ദ്ദങ്ങള്ക്ക് വഴങ്ങി മന്ത്രിമാരെ മാറ്റുന്ന പതിവില്ല. വലിയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെയോ വിവാദങ്ങളുടെയോ മുന്നില്പ്പെട്ട് ഒരു മന്ത്രിയെ പുറത്താക്കുന്നത് സര്ക്കാരിന്റെയും നേതൃത്വത്തിന്റെയും ബലഹീനതയുടെ അടയാളമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുമെന്ന് ബി.ജെ.പി ഹൈക്കമാന്ഡ് കരുതുന്നു. ധര്മേന്ദ്ര പ്രധാനിന്റെ രാജി ആവശ്യപ്പെടുന്നത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ പരാജയത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമായി മാറുമെന്ന ഭയമാണ് മോദിയെയും കൂട്ടരെയും ഈ തീരുമാനത്തില് നിന്നും പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നത്.
2. പ്രതിപക്ഷത്തിന് മേല്ക്കൈ നല്കാതിരിക്കല്
രാഹുല് ഗാന്ധിയുടെയും പ്രതിപക്ഷ കക്ഷികളുടെയും നേതൃത്വത്തില് വിദ്യാര്ത്ഥി പ്രക്ഷോഭങ്ങള്ക്ക് വലിയ പിന്തുണയാണ് ലഭിക്കുന്നത്. ഈ ഘട്ടത്തില് റോഡ് മാര്ച്ചുകള്ക്കും സമരങ്ങള്ക്കും വഴങ്ങി ഒരു മന്ത്രിയെ പുറത്താക്കിയാല്, അത് പ്രതിപക്ഷത്തിനും സമരക്കാര്ക്കും ലഭിക്കുന്ന വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിജയമായി മാറും. ഇത് വരും ദിവസങ്ങളില് മറ്റ് വിഷയങ്ങളിലും സര്ക്കാരിനെതിരെ കൂടുതല് സമരങ്ങള്ക്ക് കളമൊരുക്കുമെന്ന് മോദി സര്ക്കാര് കണക്കുകൂട്ടുന്നു.
3. നയപരമായ പ്രതിരോധം
സമരക്കാരുമായി ചര്ച്ചകള് നടത്തുമ്പോഴും (ഉദാഹരണത്തിന് ആരോഗ്യ മന്ത്രി ജെ.പി. നദ്ദ ഇഖജ പ്രതിനിധികളുമായി നടത്തിയ ചര്ച്ചകള്), പ്രധാനപ്പെട്ട മന്ത്രിമാരുടെ കാര്യത്തില് വിട്ടവീഴ്ചയില്ലെന്ന വ്യക്തമായ സന്ദേശമാണ് മോദി നല്കുന്നത്. വ്യവസ്ഥാപരമായ വീഴ്ചകള്ക്ക് വ്യക്തിപരമായ ഉത്തരവാദിത്തം ഏറ്റെടുത്ത് രാജി നല്കുന്ന രീതി മോദി സര്ക്കാരിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിഘണ്ടുവില് ഇല്ലെന്നുതന്നെ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
4. സമരങ്ങളെ നേരിടുന്ന ഭരണകൂട ശൈലി: ചരിത്രവും വര്ത്തമാനവും
നരേന്ദ്ര മോദി സര്ക്കാര് കഴിഞ്ഞകാലങ്ങളില് ഉണ്ടായ വലിയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും സമരങ്ങളെയും നേരിട്ടതും അവസാനിപ്പിച്ചതും പ്രധാനമായും ചില കൃത്യമായ തന്ത്രങ്ങളിലൂടെയാണ്. കര്ഷക സമരം (2020-21), പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമത്തിനെതിരെയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങള് തുടങ്ങിയവ ഉണ്ടായപ്പോള് ഡല്ഹിയുടെ അതിര്ത്തികളില് വന്തോതില് ബാരിക്കേഡുകള് തീര്ത്തും, റോഡുകള് കോണ്ക്രീറ്റ് ചെയ്ത് അടച്ചും പ്രക്ഷോഭകാരികള് നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത് തടയുന്ന രീതിയാണ് സര്ക്കാര് ആദ്യം സ്വീകരിച്ചത്. സമരമുഖങ്ങളില് കണ്ണീര്വാതകം, ജലപീരങ്കി, ലാത്തിച്ചാര്ജ് എന്നിവ പ്രയോഗിക്കുന്നതിനൊപ്പം നിരോധനാജ്ഞകളും (Section 163/144) ഇന്റര്നെറ്റ് വിച്ഛേദിക്കലും വ്യാപകമായി നടപ്പിലാക്കി.
സമരങ്ങളില് പങ്കെടുക്കുന്ന വിദ്യാര്ത്ഥികള്ക്കും നേതാക്കള്ക്കും എതിരെ കര്ശന വകുപ്പുകള് ചുമത്തി കേസെടുക്കുകയും കസ്റ്റഡിയിലെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്ന സമീപനമാണ് മുന്കാലങ്ങളിലും കണ്ടിട്ടുള്ളത്. എന്നാല് കര്ഷക സമരത്തിന്റെ കാര്യത്തില് ഒരു വര്ഷത്തോളം സമരം നീണ്ടുനില്ക്കുകയും, തിരഞ്ഞെടുപ്പുകള് അടുക്കുകയും ചെയ്ത ഘട്ടത്തില് കര്ഷകരുടെ വലിയ സമ്മര്ദ്ദത്തിന് വഴങ്ങി വിവാദമായ മൂന്ന് നിയമങ്ങളും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദി നേരിട്ട് പിന്വലിക്കുകയാണുണ്ടായത്.
ഇത് സര്ക്കാരിന്റെ ഭാഗത്തുനിന്നുള്ള അപൂര്വ്വമായ വലിയ പിന്മാറ്റങ്ങളില് ഒന്നായിരുന്നു.
ചില സന്ദര്ഭങ്ങളില് സുപ്രീം കോടതിയുടെ ഇടപെടലുകള് തേടുകയോ അല്ലെങ്കില് സമരം ചെയ്യുന്നവരുടെ സംഘടനകളുമായി ഉന്നതതല ചര്ച്ചകള് നടത്തി പ്രതിസന്ധി നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി സമരത്തിന്റെ തീവ്രത കുറയ്ക്കാന് ശ്രമയോ ചെയ്യുന്നതാണ് നരേന്ദ്ര മോദി സര്ക്കാരിന്റെ പൊതുവായ ശൈലി. ഈ പഴയ ചരിത്രമാണ് ഡല്ഹിയിലെ ഇപ്പോഴത്തെ യുവപ്രക്ഷോഭത്തിലും കൃത്യമായി ആവര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നത്.
സോനം വാങ്ചുക് സമരവും ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതിയുടെ ഇടപെടലും
ഈ രാഷ്ട്രീയ പോരാട്ടത്തിനിടയില് സോനം വാങ്ചുക്കിന്റെ നിരാഹാര സമരം സര്ക്കാരിന് വലിയ തലവേദനയായി മാറിയിട്ടുണ്ട്. 24 ദിവസത്തിലേറെയായി നീണ്ടുനിന്ന നിരാഹാരത്തെത്തുടര്ന്ന് ആരോഗ്യനില വഷളായ അദ്ദേഹത്തെ ഡല്ഹി പോലീസ് ബലമായി സഫ്ദര്ജംഗ് ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റിയത് വലിയ വിവാദമായിരുന്നു.
തുടര്ന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാര്യ ഗീതാഞ്ജലി ആങ്മോ നല്കിയ ഹര്ജിയില് ഡല്ഹി ഹൈക്കോടതി (ജൂലൈ 21) പുറപ്പെടുവിച്ച ഉത്തരവ് സര്ക്കാരിന് മറ്റൊരു തിരിച്ചടിയായി.
പൗരന്റെ മൗലികാവകാശങ്ങളും (ആര്ട്ടിക്കിള് 19, 21) ജീവനും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യം ചൂണ്ടിക്കാണിച്ച കോടതി, വാങ്ചുക്കിനെ ഗുഡ്ഗാവിലെ മേദാന്ത ആശുപത്രിയിലേക്ക് മാറ്റാന് ഉത്തരവിടുകയായിരുന്നു. സമരത്തെ അടിച്ചമര്ത്താന് ഭരണകൂടം ശ്രമിക്കുമ്പോഴും നിയമപോരാട്ടങ്ങളിലൂടെയും ജനകീയ പിന്തുണയിലൂടെയും പ്രക്ഷോഭം കൂടുതല് കരുത്താര്ജ്ജിക്കുകയാണ്.ഡല്ഹി തെരുവുകളില് വിദ്യാര്ത്ഥികള്ക്ക് നേരെ നടന്ന ലാത്തിച്ചാര്ജും കണ്ണീര്വാതക പ്രയോഗവും രാജ്യവ്യാപകമായി വലിയ പ്രതിഷേധങ്ങള്ക്ക് വഴിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ലോക്സഭാ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് രാഹുല് ഗാന്ധി ഉള്പ്പെടെയുള്ളവര് രംഗത്തിറങ്ങി സര്ക്കാരിനെതിരെ ശക്തമായ നിലപാടെടുത്തതോടെ വിഷയം പാര്ലമെന്റിനകത്തും പുറത്തും വലിയ ചര്ച്ചയായി.
മോദി സര്ക്കാര് ഇനി എന്ത് ചെയ്യും?
തടിയൂരാനുള്ള തന്ത്രങ്ങള്: മന്ത്രിയെ പെട്ടെന്ന് മാറ്റില്ലെങ്കിലും, നാഷണല് ടെസ്റ്റിംഗ് ഏജന്സിയിലും വിദ്യാഭ്യാസ സംവിധാനങ്ങളിലും കടുത്ത ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങളും നിയമനിര്മ്മാണങ്ങളും കൊണ്ടുവന്ന് പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാന് സര്ക്കാര് ശ്രമിച്ചേക്കാം.
ചര്ച്ചകളും അനുരഞ്ജനവും: ഒരേസമയം കടുത്ത പോലീസ് നടപടികള് തുടരുമ്പോള് തന്നെ, ആരോഗ്യ മന്ത്രി ജേ.പി. നദ്ദയെപ്പോലെയുള്ള മുതിര്ന്ന നേതാക്കളെ വെച്ച് സമരക്കാരുമായി സംസാരിച്ച് പ്രശ്നം തണുപ്പിക്കാനുള്ള നീക്കങ്ങളും സര്ക്കാര് രഹസ്യമായി നടത്തുന്നുണ്ട്.
രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ തെരുവിലിറങ്ങിയ കോൺഗ്രസും കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെ വലിയ രീതിയിൽ പ്രതിരോധത്തിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്. പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വസതിയിലേക്ക് രാഹുലിന്ർറെ നേതൃത്വത്തിൽ നടത്തിയ ധർണ സിജെപി പോലും പ്രതീക്ഷിച്ചു കാണില്ല. കേന്ദ്രസർക്കാരിന്റെ ഇന്റലിജൻസ് സംവിധാനങ്ങളടക്കം പരാജയപ്പെട്ട അതിരഹസ്യ നീക്കത്തിലൂടെയാണ് കോൺഗ്രസ് നേതാക്കൾ പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വസതിയായ 7 ലോക് കല്യാൺ മാർഗിലെത്തിയത്.
തുടർന്ന് ഖാർഗെയടക്കം പ്രധാനമന്ത്രിമാത്രം ഉപയോഗിക്കുന്ന പ്രധാന ഗേറ്റിന് മുന്നിൽ കുത്തിയിരിപ്പു സമരം. ഇത്രയും അതിസുരക്ഷയുള്ള മേഖലയിൽ പ്രതിഷേധം നടക്കും എന്നതിന്ർറെ ഒരു സൂചന പോലും കേന്ദ്രസർക്കാരിന് ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. ഇതാണ് ബി.ജെ.പിയെ പോലും അതിശയിപ്പിക്കുന്നത്.
രാജ്യത്തെ യുവാക്കളുടെ ഒരു വലിയ ശതമാനവും പ്രതിപക്ഷ പാർട്ടികളുമെല്ലാം പ്രതിഷേധം കടുപ്പിക്കുമ്പോൾ അധികകാലം നിസംഗത പാലിക്കാൻ കേന്ദ്രത്തിന് എന്തായാലും കഴിഞ്ഞേക്കില്ല. ചുരുക്കത്തില്, ധര്മേന്ദ്ര പ്രധാനെ രാജിവെപ്പിക്കില്ല എന്ന മോദിയുടെ കടുത്ത നിലപാട് സര്ക്കാരിന്റെ 'ഉരുക്ക് പ്രതിച്ഛായ' കാത്തുസൂക്ഷിക്കാനാണെങ്കിലും, ഇത് രാജ്യത്തെ യുവത്വത്തിന്റെയും വിദ്യാര്ത്ഥി സമൂഹത്തിന്റെയും അമര്ഷം ഇനിയും വര്ദ്ധിപ്പിക്കാനേ ഉപകരിക്കൂ എന്നതാണ് നിലവിലെ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യം നല്കുന്ന സൂചന.
The NEET-UG examination irregularities that shook the national capital and the historic hunger strike by environmental activist Sonam Wangchuk for Ladakh's rights have triggered a major political storm in India. As lakhs of students and young people take to the streets at Delhi's Jantar Mantar and around Parliament under the leadership of the "Cockroach Janata Party," the key question the nation is asking is this: Will Union Education Minister Dharmendra Pradhan resign?
Even as these protests continue to intensify, why is the Narendra Modi government unwilling to replace the minister? What political strategy lies behind this decision?