ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവായിരുന്ന ആയത്തുള്ള അലി ഖമനേയിയുടെ മരണത്തിന് ശേഷം 125 ദിവസങ്ങൾ പിന്നിട്ടിരിക്കുന്നു. നീണ്ട നാല് മാസത്തെ ഇടവേളയ്ക്ക് ശേഷമാണ് രാജ്യം തങ്ങളുടെ നേതാവിന് അന്ത്യാഞ്ജലി അർപ്പിക്കാൻ ഒരുങ്ങുന്നത്. ഇസ്ലാമിക ആചാരപ്രകാരം മരണം നടന്ന് മണിക്കൂറുകൾക്കകം ഖബറടക്കം നടത്തേണ്ടതുണ്ട്. എന്നാൽ ഖമനേയിയുടെ കാര്യത്തിൽ ഇത് മാസങ്ങളോളം നീണ്ടുപോയി. ഒരു തുള്ളി രാസവസ്തു പോലും ഉപയോഗിക്കാതെ 125 ദിവസത്തോളം ആ മൃതദേഹം ഇറാൻ എങ്ങനെയാണ് കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിച്ചത്?
കൊലപാതകവും സംസ്കാരം വൈകിയതിന് പിന്നിലെ കാരണവും
കഴിഞ്ഞ ഫെബ്രുവരി 28-ന് നടന്ന അമേരിക്ക-ഇസ്രയേൽ സംയുക്ത വ്യോമാക്രമണത്തിലാണ് ഖമനേയിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കുടുംബാംഗങ്ങളും കൊല്ലപ്പെട്ടത്. മേഖലയിൽ യുദ്ധസമാനമായ സാഹചര്യം നിലനിന്നിരുന്നതിനാൽ കടുത്ത സുരക്ഷാ കാരണങ്ങളാലാണ് അന്ന് സംസ്കാര ചടങ്ങുകൾ മാറ്റിവെച്ചത്.
കൂടാതെ, ഇറാന്റെ മുൻകാല ചരിത്രവും ഈ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിച്ചു. 1989-ൽ ആയത്തുള്ള ഖൊമേനിയുടെയും 2020-ൽ ഖാസിം സുലൈമാനിയുടെയും സംസ്കാര ചടങ്ങുകൾക്കിടെ വൻ ജനത്തിരക്കിൽപ്പെട്ട് നിരവധി പേർക്ക് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ടിരുന്നു. നേതാവിനെ അവസാനമായി ഒരുനോക്ക് കാണാൻ ഇരച്ചെത്തുന്ന ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളെ നിയന്ത്രിക്കുക എന്നത് യുദ്ധസാഹചര്യത്തിൽ അസാധ്യമായിരുന്നു. ഇത്തരം ദുരന്തങ്ങൾ ഒഴിവാക്കുന്നതിനും സമാധാനപരമായ അന്തരീക്ഷം ഒരുങ്ങുന്നതിനും വേണ്ടിയാണ് ഇറാൻ ഭരണകൂടം ഇത്രയും നാൾ കാത്തിരുന്നത്.
ഖമനേയിക്ക് 'വലിയെ ഫഖിഹ്' (Vali-ye Faqih - ഗാർഡിയൻ ജൂറിസ്റ്റ്) എന്ന തികച്ചും ദൈവശാസ്ത്രപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പരമോന്നത പദവിയുള്ളതിനാൽ, ഔദ്യോഗിക ചടങ്ങുകൾ ആരംഭിക്കുന്നത് വരെ മൃതദേഹം കുളിപ്പിക്കുന്നതും (Ghusl al-Mayyit) കഫൻ ചെയ്യുന്നതും (Kafn) നീട്ടിവെക്കുന്നതിനുള്ള പ്രത്യേക മതപരമായ ഇളവ് ഉന്നത പുരോഹിതരിൽ നിന്ന് ഭരണകൂടത്തിന് എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാക്കി.
"മൃതദേഹങ്ങൾ ഇസ്ലാമിക, നിയമ മാനദണ്ഡങ്ങൾ പാലിച്ച് അങ്ങേയറ്റം ആദരവോടെയും കരുതലോടെയുമാണ് സംരക്ഷിച്ചിരിക്കുന്നത്. അവ എവിടെയും അടക്കം ചെയ്യുകയോ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മാറ്റുകയോ ചെയ്തിട്ടില്ല," എന്ന് സ്പെഷ്യൽ ഫ്യൂണറൽ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സ് വക്താവ് ഇമാൻ അത്തർസാദ നേരത്തെ വ്യക്തമാക്കിയിരുന്നു.
മതപരമായ വിലക്കുകൾ: രാസവസ്തുക്കൾക്ക് കർശന നിരോധനം
സാധാരണയായി മൃതദേഹങ്ങൾ മാസങ്ങളോളം കേടുകൂടാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ ഫോർമാൽഡിഹൈഡ് (Formaldehyde) അടങ്ങിയ രാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചുള്ള എംബാമിങ് ആണ് ലോകമെമ്പാടും ഉപയോഗിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഖമനേയിയുടെ കാര്യത്തിൽ രാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുക എന്നത് ഒരു വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത കാര്യമായിരുന്നുവെന്ന് അന്താരാഷ്ട്ര ഫോറൻസിക് വിദഗ്ധരും ഖമനേയിയുടെ ശവസംസ്കാര ചടങ്ങുകൾക്ക് മേൽനോട്ടം വഹിക്കുന്ന സ്പെഷ്യൽ ഹെഡ്ക്വാർട്ടേഴ്സും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഇതിന് പിന്നിൽ ശക്തമായ മതപരമായ കാരണങ്ങളുണ്ട്. സാധാരണഗതിയിൽ, രാസവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് മൃതദേഹം എംബാം ചെയ്യുന്നത് സുന്നി, ഷിയാ ഇസ്ലാമിക നിയമങ്ങൾ കർശനമായി വിലക്കുന്നുണ്ട്. ശരീരത്തിലെ സ്വാഭാവിക ദ്രാവകങ്ങൾ നീക്കം ചെയ്ത് പകരം രാസവസ്തുക്കൾ നിറയ്ക്കുന്നത് മൃതദേഹത്തിൻ്റെ പവിത്രതയെയും ശാരീരിക പൂർണ്ണതയെയും ലംഘിക്കുന്നതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഈ മതപരമായ വെല്ലുവിളിയെ ഇറാൻ മറികടന്നത് അത്യാധുനിക ശീതീകരണ സംവിധാനങ്ങളിലൂടെയാണ്.
എന്നാൽ, ഷിയാ ഇസ്ലാമിക നിയമപ്രകാരം, അസാധാരണമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ മൃതദേഹം ശീതീകരിച്ച് സൂക്ഷിക്കാൻ ഇളവുകളുണ്ട്. രാജ്യത്തിന്റെ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഇതിനായി പ്രത്യേക മതപരമായ അനുമതി അധികൃതർ നേടിയെടുത്തു. ഒരു തുള്ളി രാസവസ്തു പോലും ഉപയോഗിക്കാതെ 125 ദിവസത്തോളം മൃതദേഹങ്ങൾക്ക് ജൈവപരമായ മാറ്റം സംഭവിക്കാതെ സൂക്ഷിക്കാൻ അതിനൂതനവും കൃത്യതയുമുള്ള മെഡിക്കൽ ശീതീകരണ യൂണിറ്റുകളാണ് (High-precision medical refrigeration units) അധികൃതർ ഉപയോഗിച്ചത്.
മൃതദേഹം വരളാതിരിക്കാനും (Tissue desiccation) കോശങ്ങൾ നശിക്കാതിരിക്കാനും (Cellular decomposition), ഈ യൂണിറ്റുകളിൽ താപനില 2°C നും 4°C നും ഇടയിൽ (35.6°F to 39.2°F) കൃത്യമായി നിലനിർത്തി. ഇതിനൊപ്പം ഈർപ്പത്തിന്റെ അളവും കർശനമായി നിയന്ത്രിച്ചിരുന്നു.
ഖമനേയിക്കൊപ്പം വ്യോമാക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തിന്റെ മകൾ, മരുമകൻ, മരുമകൾ, 14 മാസം പ്രായമുള്ള പേരക്കുട്ടി എന്നിവരുടെ മൃതദേഹങ്ങളും ഇതേ കർശനമായ സംവിധാനങ്ങളോടെയാണ് സംരക്ഷിച്ചത്.
വൻ സുരക്ഷാ സന്നാഹങ്ങളോടെ അന്ത്യയാത്ര
ടെഹ്റാനിലെ ഗ്രാൻഡ് മുസല്ലയിൽ നിന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന വിലാപയാത്ര ഇറാനിലെയും ഇറാഖിലെയും പ്രധാന നഗരങ്ങളിലൂടെയാണ് കടന്നുപോകുന്നത്. നജഫ്, കർബല, ഖോം എന്നീ പുണ്യനഗരങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകൾക്ക് ശേഷം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജന്മനാടായ മഷ്ഹദിലാകും അന്തിമവിശ്രമം.
ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകളാണ് സംസ്കാര ചടങ്ങുകളിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത്. വൻ ജനത്തിരക്ക് നിയന്ത്രിക്കുന്നതിനായി ബാസിജ് മിലിഷ്യയെ (Basij militia) ഉൾപ്പെടെ സർക്കാർ രംഗത്തിറക്കിയിട്ടുണ്ട്. യുദ്ധഭീതിയും സുരക്ഷാ ഭീഷണികളും നിറഞ്ഞ ഒരു കാലഘട്ടത്തിൽ, തങ്ങളുടെ പരമോന്നത നേതാവിന്റെ മൃതദേഹം മതപരമായ നിയമങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും പാലിച്ച് മാസങ്ങളോളം സംരക്ഷിച്ച ഇറാന്റെ നടപടി ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒന്നായി മാറുകയാണ്.
On Thursday, July 4, 2026, Iran began the state funeral of its late Supreme Leader, Ayatollah Ali Khamenei, at Tehran’s Grand Mosalla. A total of 125 days had passed between his assassination and the official unveiling of his casket. To sustain the bodies of Khamenei and the four family members killed alongside him without using traditional chemical embalming, authorities utilized advanced medical refrigeration. This unprecedented strategy successfully balanced strict religious guidelines with the complex logistical realities of an ongoing wartime environment.