ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനസ്തംഭങ്ങളായ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് ടെക്നോളജികൾ (IITs) അക്കാദമിക ചർച്ചയ്ക്കപ്പുറം വലിയൊരു പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ അധിനിവേശത്തിനു സാക്ഷ്യംവഹിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശാസ്ത്രബോധത്തിന്റെയും യുക്തിചിന്തയുടെയും കേന്ദ്രങ്ങളാകേണ്ട ഈ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കു "ട്രോജൻ കുതിര"യെപ്പോലെ കപടശാസ്ത്രം (Pseudoscience) ഒളിച്ചുകടത്തപ്പെടുന്നുവെന്ന ആശങ്കയാണ് പ്രമുഖ മാധ്യമപ്രവർത്തകനായ വാസുദേവൻ മുകുന്ദ് ഉയർത്തുന്നത്. ഇതിനു മറയായി പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നതു ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസനയത്തിന്റെ (NEP 2020) ചില വശങ്ങളാണെന്നതു വിഷയത്തിന്റെ ഗൗരവം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയത്തിന്റെ (NEP 2020) മറവിൽ 'ഭാരതീയ ജ്ഞാനപദ്ധതി' (IKS) എന്ന പേരിൽ നടപ്പിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന പരിഷ്കാരങ്ങൾ, വിദ്യാഭ്യാസരംഗത്തെ ആധുനികവൽക്കരണത്തിനു തുരങ്കം വയ്ക്കുന്നതാണെന്ന ശക്തമായ വിയോജിപ്പുകൾ ഇന്നു സജീവമാണ്. പൗരാണികതയോടുള്ള അമിതമായ ആഭിമുഖ്യം പലപ്പോഴും ചരിത്രത്തെ ശാസ്ത്രീയമായി സമീപിക്കുന്നതിനു പകരം സങ്കുചിതമായ അന്ധാഭിമാനത്തിലേക്കു വഴിമാറുന്നുവെന്ന വിമർശനമാണു പ്രധാനമായും ഉയരുന്നത്.
പാണിനിയുടെ ഭാഷാശാസ്ത്രവും നവ്യാന്യായ യുക്തികളും തീർച്ചയായും പഠനവിധേയമാക്കേണ്ട അറിവുകൾ തന്നെയാണ്. എന്നാൽ, വിജ്ഞാനത്തിന്റെ ജനാധിപത്യവൽക്കരണം നടന്ന ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിൽ, പഴയകാലത്തെ ജാതികേന്ദ്രീകൃതവും വരേണ്യതയിലധിഷ്ഠിതവുമായ അറിവധികാര വ്യവസ്ഥകളെ സ്ഥാപനവൽക്കരിക്കാനുള്ള ശ്രമം ഇതിനു പിന്നിലുണ്ടോയെന്നു സംശയിക്കേണ്ടിയിരിക്കുന്നു. ഭാരതത്തിന്റെ ബഹുസ്വരതയെയും വൈവിധ്യങ്ങളെയും വിസ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, ഏകശിലാത്മകമായ ഒരു ഭൂതകാലത്തെ മാത്രം മഹത്വവൽക്കരിക്കുന്നതു യഥാർത്ഥ ചരിത്രബോധത്തിനു നിരക്കാത്തതാണ്.
ആചാരങ്ങളെയും ചടങ്ങുകളെയും (Rituals) ജ്ഞാനത്തിന്റെ ഉത്തുംഗതയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതു ശാസ്ത്രബോധത്തെയും യുക്തിചിന്തയെയും തളർത്താനേ ഉപകരിക്കൂ. ആധുനിക ലോകം ക്വാണ്ടം കമ്പ്യൂട്ടിങ്ങിലും ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസിലും പുതിയ കുതിപ്പുകൾ നടത്തുമ്പോൾ, വരുംതലമുറയെ ഭൂതകാല സ്തുതികളിലും വിസ്മൃത പ്രമാണങ്ങളിലും തളച്ചിടുന്നത് അവരെ ആഗോള മത്സരരംഗത്തു പിന്നിലാക്കാൻ മാത്രമേ കാരണമാകൂ. വിജ്ഞാനമെന്നതു പൗരാണികതയിലേക്കുള്ള തിരിച്ചുപോക്കല്ല, മറിച്ച് നിരന്തരമായ ചോദ്യം ചെയ്യലുകളിലൂടെയും പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെയും മുന്നോട്ടു കുതിക്കേണ്ട ഒന്നാണ്. അതിനു തടസ്സം നിൽക്കുന്ന ഇത്തരം പുനരുത്ഥാന ശ്രമങ്ങൾ വിമർശനാത്മകമായി ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടേണ്ടതുണ്ട്.
ഭാരതത്തിന്റെ സമ്പന്നമായ പാരമ്പര്യത്തെയും ചരിത്രത്തെയും ആധുനിക പാഠ്യപദ്ധതിയുമായി കൂട്ടിച്ചേർക്കുകയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് 'ഇന്ത്യൻ നോളജ് സിസ്റ്റം' (IKS) വിഭാവനം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. പാണിനിയുടെ ഭാഷാശാസ്ത്രം, ന്യായം, കേരളീയ ഗണിതശാസ്ത്ര ശാഖ, വൂട്സ് (Wootz) ഇരുമ്പ് നിർമാണം തുടങ്ങിയവ വിദ്യാർത്ഥികളിലേക്ക് എത്തിക്കുകയെന്നതു സ്വാഗതാർഹമായ കാര്യമാണ്. എന്നാൽ, ഈ ലക്ഷ്യങ്ങളെ വഴിതിരിച്ചുവിട്ടുകൊണ്ട്, ശാസ്ത്രീയ അടിത്തറയില്ലാത്ത പുരാണ മിത്തുകളെയും ആചാരങ്ങളെയും 'ശാസ്ത്രം' എന്ന പേരിൽ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ നടക്കുന്നത്.
2020-ൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ട ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം (NEP) മുന്നോട്ടുവെച്ച സാംസ്കാരിക പുനരുജ്ജീവനത്തിന്റെ മറവിലാണ് ഐ കെ എസ് അതിന്റെ ഏറ്റവും തീവ്രമായ മുഖം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ശാസ്ത്രീയമായ ചരിത്രപഠനവും (Historical scholarship) മതപരമായ പുനരുത്ഥാനവാദവും (Theological revivalism) തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ ബോധപൂർവം മായ്ച്ചുകളയാൻ ഇക്കാലയളവിൽ ശ്രമം നടക്കുന്നുണ്ട്.
ഐ ഐ ടി കാൺപൂർ, ഐ ഐ ടി ഖരഗ്പൂർ, ഐ ഐ ടി ബോംബെ, ഐ ഐ ടി മണ്ടി തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഇതിനായി പ്രത്യേക ഐ.കെ.എസ് കേന്ദ്രങ്ങൾ തന്നെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഈ കേന്ദ്രങ്ങളിൽ നടക്കുന്ന പല "ഗവേഷണങ്ങളും" പുനർജന്മം, 'വേദകാല ബയോളജി' തുടങ്ങിയ കപടശാസ്ത്ര ചിന്തകൾക്കു ചുറ്റുമുള്ളതാണെന്നത് അക്കാദമിക ലോകത്തെ ഞെട്ടിക്കുന്ന വസ്തുതകളാണ്. യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഗ്രാന്റ്സ് കമ്മീഷന്റെ (UGC) പുതിയ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസത്തിലെ എല്ലാ വിദ്യാർത്ഥികളും ഐ കെ എസ് കോഴ്സുകൾ പഠിക്കണമെന്ന നിബന്ധന ഈ ആശയങ്ങളെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
അടുത്തിടെ ഐ ഐ ടി മണ്ടിയും ഐ ഐ ടി കാൺപൂരും സംയുക്തമായി സംഘടിപ്പിച്ച 'പുനർജന്മത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം' എന്ന പരിപാടി ഇതിന്റെ പ്രകടമായ ഉദാഹരണമാണ്. ഒരു ആറുവയസ്സുകാരന്റെ കേവലമൊരു അവകാശവാദത്തെ (Anecdote) മുൻനിർത്തി, കുട്ടികളിലെ "മുജ്ജന്മ സ്മരണകൾ" കണ്ടെത്താൻ തലച്ചോറിന്റെ ഇ ഇ ജി (EEG) ഡേറ്റയും ജ്യോതിഷ ചാർട്ടുകളും ഒന്നിച്ച് ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതിയാണ് അവിടെ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടത്.
ശാസ്ത്രീയമായി യാതൊരു അടിത്തറയുമില്ലാത്ത ഇത്തരം പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് ഐ ഐ ടികളുടെ പേരും പദവിയും ഉപയോഗിക്കുന്നതു വഴി തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയ-മത സിദ്ധാന്തങ്ങൾക്കു 'ശാസ്ത്രീയ മുഖാവരണം' (Scientific legitimacy) നൽകാനാണു ചിലർ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഇന്ത്യൻ ചിന്താധാരകളുടെ ഉദാത്തമായ പാരമ്പര്യത്തെപ്പോലും അപമാനിക്കുന്ന രീതിയിലാണ് ഇത്തരം പ്രവണതകൾ മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്.
വിദ്യാഭ്യാസമേഖലയെ തദ്ദേശീയമാക്കുക (Decolonise) എന്ന വ്യാജേന കൊണ്ടുവരുന്ന ഇത്തരം നീക്കങ്ങൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇന്ത്യൻ വിദ്യാഭ്യാസ രംഗത്തെ ആഗോള നിലവാരത്തിൽനിന്ന് ഒറ്റപ്പെടുത്തും. ജഗദീഷ് ചന്ദ്ര ബോസ്, പ്രഫുല്ല ചന്ദ്ര റേ തുടങ്ങിയ നവോത്ഥാന നായകർ ശാസ്ത്രീയമായ യുക്തിബോധത്തിലൂടെയാണ് ഇന്ത്യൻ സ്വത്വത്തെ ആഗോളതലത്തിൽ ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചത്. എന്നാൽ ഇന്നത്തെ കപടശാസ്ത്ര കേന്ദ്രങ്ങൾ ഇതിനു വിപരീതമായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ഇത്തരം പ്രവണതകൾ തുടർന്നാൽ, അന്താരാഷ്ട്ര ശാസ്ത്രസമൂഹം ഐ.ഐ.ടി ബിരുദങ്ങളെയും ഇന്ത്യൻ ഗവേഷണങ്ങളെയും സംശയത്തോടെ വീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങും. രാജ്യത്തെ മിടുക്കരായ വിദ്യാർത്ഥികൾ യുക്തിചിന്തയും ശാസ്ത്രീയതയും നിലനിൽക്കുന്ന വിദേശ സർവ്വകലാശാലകളിലേക്ക് കൂട്ടത്തോടെ ചേക്കേറാൻ ഇതു കാരണമാകും.
ദേശീയ വിദ്യാഭ്യാസ നയം വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന സമഗ്ര വികസനം സാധ്യമാകണമെങ്കിൽ അതു ശാസ്ത്രീയ യുക്തിബോധത്തിലും (Rationalism) മാനവികതയിലുമാണ് ഊന്നേണ്ടത്. അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും മിത്തുകളെയും ശാസ്ത്രീയ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിപ്പിച്ച് ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കു കയറ്റിവിടുന്നത് രാജ്യത്തിന്റെ ശാസ്ത്ര പുരോഗതിയെ പതിറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നോട്ടടിപ്പിക്കും. ഭരണാധികാരികളുടെയോ ചില പ്രത്യയശാസ്ത്രങ്ങളുടെയോ താല്പര്യങ്ങൾക്കു വഴങ്ങാതെ, അക്കാദമിക സ്വാതന്ത്ര്യവും ശാസ്ത്രബോധവും കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കു സാധിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
India's premier Indian Institutes of Technology (IITs), long regarded as symbols of academic excellence, are now at the centre of an ideological debate. Veteran journalist Vasudevan Mukunth warns that pseudoscience is being quietly introduced into these institutions—meant to uphold scientific temper and critical thinking—like a 'Trojan horse'. He argues that certain provisions of the National Education Policy (NEP) 2020 are often being used as a cover for this shift, raising serious concerns about the direction of higher education