ഇറ്റലിയിൽനിന്ന് പോളണ്ടിലേക്കുള്ള യാത്രാമധ്യേ ഫോർമുല വൺ തീമിലുള്ള 12 ടൺ കിറ്റ്കാറ്റ് ചോക്ലേറ്റുകൾ മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട വാർത്ത ആഗോള വിപണിയെയും മാധ്യമങ്ങളെയും ഒരുപോലെ അമ്പരപ്പിച്ചിരിക്കുകയാണ്. കുറച്ചുദിവസം മുൻപ് നടന്ന ഈ സംഭവത്തിൽ നാല് ലക്ഷത്തിലധികം ചോക്ലേറ്റ് ബാറുകളാണ് അപ്രത്യക്ഷമായത്. പ്രമുഖ കമ്പനിയായ നെസ്ലേ ഈ വൻ മോഷണം ഔദ്യോഗികമായി സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സാധാരണ നിലയിലുള്ള ചരക്ക് മോഷണങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഒരു പ്രത്യേക ബ്രാൻഡിന്റെ പരിമിതകാല പതിപ്പ് (Limited Edition) ലക്ഷ്യം വെച്ചുള്ള ഈ നീക്കം വലിയ സുരക്ഷാ ആശങ്കകൾക്കും ഒപ്പം കൗതുകകരമായ ചർച്ചകൾക്കും വഴിതെളിച്ചിരിക്കുകയാണ്. അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ വലിയ ഡിമാൻഡുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ കടത്തപ്പെടുന്നത് വിതരണ ശൃംഖലയിലെ പാളിച്ചകളെയാണ് വിരൽചൂണ്ടുന്നത്.
സെൻട്രൽ ഇറ്റലിയിൽനിന്ന് ലോഡ് ചെയ്ത ട്രക്ക് പോളണ്ടിലെ ലക്ഷ്യസ്ഥാനത്ത് എത്തുന്നതിന് മുൻപാണ് കാണാതായത്. റേസിങ് കാറുകളുടെ ആകൃതിയിലുള്ള പുതിയ 'ഫോർമുല 1' എഡിഷനിലെ ഏകദേശം 4,13,793 ചോക്ലേറ്റ് ബാറുകളാണ് ഈ ട്രക്കിലുണ്ടായിരുന്നത്. ഇറ്റാലിയൻ പോലീസും അന്താരാഷ്ട്ര ഏജൻസികളും അന്വേഷണം ഊർജിതമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ട്രക്കോ അതിലെ വിലപിടിപ്പുള്ള ഉൽപ്പന്നങ്ങളോ ഇതുവരെ കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.
ഓരോ ബാച്ചിലുമുള്ള പ്രത്യേക സുരക്ഷാ കോഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ഈ ചോക്ലേറ്റുകൾ തിരിച്ചറിയാൻ സാധിക്കുമെന്നത് കമ്പനിക്ക് ആശ്വാസം നൽകുന്നുണ്ട്. ഇവ അനധികൃതമായി വിപണിയിലെത്തിയാൽ ബാച്ച് നമ്പറുകൾ വഴി പിടിക്കപ്പെടുമെന്നതിനാൽ കരിഞ്ചന്തയിൽ ഇവ വിറ്റഴിക്കുക മോഷ്ടാക്കൾക്ക് എളുപ്പമാകില്ല. ഈ പ്രതിസന്ധിക്കിടയിലും മോഷ്ടാക്കളുടെ "അസാമാന്യ രുചിയെ" തമാശരൂപേണ പ്രശംസിച്ച നെസ്ലേ, നിലവിലെ കിറ്റ്കാറ്റ് വിതരണത്തെ ഈ സംഭവം ബാധിക്കില്ലെന്ന് ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് ഉറപ്പുനൽകി. ഇത് ഒരു 'സ്വീറ്റ്' വിപണന തന്ത്രമാകാനുള്ള സാധ്യത തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.
യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ കേവലം യാദൃശ്ചികമായ മോഷണങ്ങളാണോ അതോ ബ്രാൻഡുകൾ ബോധപൂർവ്വം സൃഷ്ടിക്കുന്ന വിപണന തന്ത്രങ്ങളാണോ എന്ന ചോദ്യം ഇവിടെ പ്രസക്തമാകുന്നു. കിറ്റ്കാറ്റ്, ഒറിയോ, റെഡ് ബുൾ തുടങ്ങിയ ആഗോള ബ്രാൻഡുകൾ തങ്ങളുടെ പ്രചാരണത്തിനായി ഇത്തരത്തിലുള്ള 'വാർത്താ നാടകങ്ങൾ' (News Marketing) പലപ്പോഴും ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. അത്തരം ന്യൂസ് മാർക്കറ്റിങ് നടത്തി ആളുകളുടെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റിയ ബ്രാൻഡുകൾ നോക്കാം:
കിറ്റ്കാറ്റ് സംഭവത്തിന് സമാനമായി, 2013-ൽ ബർഗർ കിങ്ങിന്റെ ഔദ്യോഗിക ട്വിറ്റർ അക്കൗണ്ട് 'ഹാക്ക്' ചെയ്യപ്പെട്ടു. അക്കൗണ്ടിന്റെ പ്രൊഫൈൽ ചിത്രം അവരുടെ മുഖ്യ എതിരാളിയായ മക്ഡൊണാൾഡ്സിന്റെ (McDonald's) ലോഗോയിലേക്ക് മാറി. ബർഗർ കിങ്ങിനെ മക്ഡൊണാൾഡ്സ് വിലയ്ക്കെടുത്തുവെന്ന തരത്തിലുള്ള പോസ്റ്റുകൾ വന്നതോടെ സംഗതി വൈറലായി. എന്നാൽ ഇത് ബർഗർ കിങ് തന്നെ പ്ലാൻ ചെയ്ത നാടകമായിരുന്നുവെന്ന് പിന്നീട് വ്യക്തമായി. ഇതിലൂടെ മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ പതിനായിരക്കണക്കിന് പുതിയ ഫോളോവേഴ്സിനെ അവർക്ക് ലഭിച്ചു.
ജർമ്മൻ കാർ കമ്പനിയായ ഫോക്സ്വാഗൺ ആളുകളുടെ സ്വഭാവം മാറ്റാൻ തമാശയെ ഉപയോഗിച്ചു. ഇതിന്റെ ഭാഗമായി അവർ സ്വീഡനിലെ ഒരു സബ്വേ സ്റ്റേഷനിലെ ഗോവണികളെ ഒരു കൂറ്റൻ പിയാനോ കീബോർഡ് ആക്കി മാറ്റി. ഓരോ പടിയിൽ ചവിട്ടുമ്പോഴും സംഗീതം കേൾക്കാം. ലിഫ്റ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് പകരം 66 ശതമാനം കൂടുതൽ ആളുകൾ പടികൾ ഉപയോഗിക്കാൻ ഇത് കാരണമായി. തങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡ് ക്രിയേറ്റീവ് ആണെന്ന് സ്ഥാപിക്കാൻ ഈ ക്യാമ്പയിൻ അവരെ സഹായിച്ചു.
1980-കളിൽ റെഡ് ബുൾ ലണ്ടനിൽ ലോഞ്ച് ചെയ്തപ്പോൾ, വിപണിയിൽ ഇതിനകം തന്നെയുള്ള സോഫ്റ്റ് ഡ്രിങ്കുകളുമായി മത്സരിക്കുക പ്രയാസമായിരുന്നു. അന്ന് അവർ ചെയ്തത് ആരെയും അമ്പരപ്പിക്കുന്ന ഒരു കാര്യമാണ്.റെഡ് ബുൾ മാർക്കറ്റിംഗ് ടീം ലണ്ടനിലെ തിരക്കേറിയ നൈറ്റ് ക്ലബ്ബുകൾക്കും ബാറുകൾക്കും ചുറ്റുമുള്ള ചവറ്റുകുട്ടകളിൽ ശൂന്യമായ റെഡ് ബുൾ ക്യാന്നുകൾ നിറച്ചു. കൂടാതെ പബുകളുടെയും ക്ലബ്ബുകളുടെയും ടേബിളുകളിൽ മനഃപൂർവ്വം ഈ ശൂന്യമായ കുപ്പികൾ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പിറ്റേന്ന് രാവിലെ പുറത്തിറങ്ങിയ ആളുകൾ കണ്ടത് നഗരം മുഴുവൻ റെഡ് ബുൾ ക്യാന്നുകൾ കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണ്. "ഇത്രയധികം ആളുകൾ ഇത് കുടിക്കുന്നുണ്ടോ? ഇതെന്താ സംഭവം?" എന്ന ആകാംക്ഷ ജനങ്ങളിൽ ഉണ്ടായി. പരസ്യം നൽകുന്നതിന് പകരം, റെഡ് ബുള്ളിന് വലിയ ഡിമാൻഡ് ഉണ്ടെന്ന ഒരു 'വ്യാജ പ്രതീതി' (Illusion of Demand) സൃഷ്ടിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. ഇത് ബ്രാൻഡിനെ പെട്ടെന്ന് ജനപ്രിയമാക്കി.
2020-ൽ ഒരു ട്വിറ്റർ ഉപഭോക്താവ് തമാശരൂപേണ ചോദിച്ചു, "ഒരുപക്ഷേ ലോകാവസാനം വരികയാണെങ്കിൽ (Asteroid hit), ഒറിയോ ബിസ്ക്കറ്റുകൾ ആര് രക്ഷിക്കും?". ഇതിനെ ഒറിയോ ഒരു വലിയ മാർക്കറ്റിംഗ് അവസരമാക്കി മാറ്റി.നോർവേയിലെ അതിശൈത്യമുള്ള സ്വാല്ബാർഡ് (Svalbard) എന്ന സ്ഥലത്ത് അവർ ഒരു ഭൂഗർഭ വോൾട്ട് (Global Oreo Vault) നിർമ്മിച്ചു. വിത്തുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന 'സീഡ് വോൾട്ടിന്' സമാനമായിരുന്നു ഇത്. ഒറിയോയുടെ റെസിപ്പിയും കുറെ ബിസ്ക്കറ്റുകളും അതിൽ സുരക്ഷിതമായി വെച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് അവർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.
-26 ഡിഗ്രി മുതൽ 150 ഡിഗ്രി വരെ ചൂടിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഈ വോൾട്ടിന് കഴിയുമെന്നും ബിസ്ക്കറ്റുകൾ വർഷങ്ങളോളം കേടുകൂടാതെ ഇരിക്കുമെന്നും അവർ അവകാശപ്പെട്ടു.ഈ വാർത്ത സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ കാട്ടുതീ പോലെ പടർന്നു. ലോകാവസാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പേടിയേക്കാൾ ആളുകൾ ഒറിയോയുടെ ഈ വിചിത്രമായ നീക്കത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയുടെ സൗജന്യ പ്രശസ്തി (Earned Media) ഈ ഒരൊറ്റ നീക്കത്തിലൂടെ ഒറിയോയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.
ഇലോൺ മസ്കിന്റെ സ്പേസ് എക്സ് (SpaceX) റോക്കറ്റ് വിക്ഷേപിച്ചപ്പോൾ അതിനുള്ളിൽ വെച്ചത് ഒരു ടെസ്ല റോഡ്സ്റ്റർ (Tesla Roadster) കാറായിരുന്നു. കാറിന്റെ ഡ്രൈവിംഗ് സീറ്റിൽ ഒരു സ്പേസ് സ്യൂട്ട് ധരിച്ച ബൊമ്മയെയും വെച്ചു. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ ബഹിരാകാശത്ത് പൊങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ടെസ്ല കാറിന്റെ ദൃശ്യങ്ങൾ കണ്ടു. പണം കൊടുത്തു നൽകുന്ന പരസ്യത്തേക്കാൾ എത്രയോ മടങ്ങ് ഇംപാക്ട് ഈ ഒരൊറ്റ 'സ്റ്റണ്ട്' വഴി ടെസ്ലയ്ക്ക് ലഭിച്ചു.
കൊക്കക്കോള പലപ്പോഴും വൈകാരികമായ മാർക്കറ്റിങ്ങാണ് ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്. ഒരു പ്രത്യേക മിഷീനിൽ പണം ഇടുമ്പോൾ ഒരു കുപ്പിക്ക് പകരം നിരവധി കുപ്പികൾ പുറത്തുവരികയോ, അല്ലെങ്കിൽ മെഷീൻ കെട്ടിപ്പിടിച്ചാൽ ഫ്രീയായി കോക്ക് നൽകുകയോ ചെയ്യുന്ന രീതി അവർ പരീക്ഷിച്ചു. ഇത്തരം മിഷീനുകൾക്ക് മുന്നിലെ ആളുകളുടെ അമ്പരപ്പും സന്തോഷവും വീഡിയോയാക്കി പ്രചരിപ്പിച്ചത് ബ്രാൻഡിന്റെ പോസിറ്റീവ് ഇമേജ് വർദ്ധിപ്പിച്ചു.
ഒരു സാധാരണ ഉപഭോക്താവ് വെൻഡീസ് (Wendy's) എന്ന റെസ്റ്റോറന്റ് ഗ്രൂപ്പിനോട് ചോദിച്ചു: "എനിക്ക് ഒരു വർഷത്തേക്ക് സൗജന്യമായി ചിക്കൻ നഗ്ഗറ്റ്സ് കിട്ടാൻ എത്ര റീട്വീറ്റുകൾ വേണം?". വെൻഡീസ് തമാശയ്ക്ക് "18 മില്യൺ" എന്ന് മറുപടി നൽകി. ഇത് സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ വലിയ തരംഗമായി മാറി. ഗൂഗിളും മൈക്രോസോഫ്റ്റും വരെ ഈ ചലഞ്ചിനെ പിന്തുണച്ചു. വെൻഡീസ് ഒരു രൂപ പോലും ചെലവാക്കാതെ ആഗോളതലത്തിൽ ചർച്ച ചെയ്യപ്പെട്ടു
ചുരുക്കത്തിൽ ഇത്തരം സംഭവങ്ങൾ യഥാർത്ഥമാണോ എന്ന് ആളുകൾ സംശയിക്കുമ്പോഴേക്കും ആ ബ്രാൻഡിന്റെ പേര് എല്ലാവരുടെയും മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ടാകും. ഇത്തരം വിചിത്രമായ വാർത്തകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ അതിവേഗം വൈറലാകുകയും ബ്രാൻഡിനെക്കുറിച്ച് ആളുകൾക്കിടയിൽ നിരന്തരമായ സംസാരവിഷയം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കിറ്റ്കാറ്റ് മോഷണം ഒരു യഥാർത്ഥ കുറ്റകൃത്യമാണെങ്കിലും അത് ബ്രാൻഡിന് നൽകുന്ന വലിയ വാർത്താ പ്രാധാന്യം തള്ളിക്കളയാനാവില്ല.
സാധാരണ പരസ്യങ്ങളെക്കാൾ ജനശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാൻ ഇത്തരം അസാധാരണ സംഭവങ്ങൾക്ക് സാധിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ 'ന്യൂസ് മാർക്കറ്റിംഗ്' തന്ത്രത്തിന്റെ കാതൽ. ഭാവിയിൽ ഇത്തരം വിചിത്രമായ സംഭവങ്ങൾ ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പ്രചാരണത്തിനായി കമ്പനികൾ കൂടുതൽ സമർത്ഥമായി ഉപയോഗിക്കുമെന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കമില്ല. കൃത്യമായ പ്ലാനിംഗിലൂടെ വാർത്തകളിൽ ഇടംപിടിക്കുന്ന ഈ ശൈലി ആഗോള മാർക്കറ്റിംഗ് രംഗത്ത് പുതിയൊരു വിപ്ലവത്തിനാണ് തുടക്കം കുറിച്ചിരിക്കുന്നത്.
English Summary: The theft of 12 tonnes of limited-edition KitKat chocolates in transit from Italy to Poland has sparked global curiosity and raised questions about whether such incidents are genuine crimes or clever marketing strategies. The story also highlights famous “news marketing” campaigns used by brands like Burger King, Red Bull, Oreo and Tesla to gain massive attention.