മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തില് കാലത്തെ മറികടന്ന് ഇന്നും ചര്ച്ചചെയ്യപ്പെടുന്ന രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക സിനിമകളിലൊന്നായ ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ ‘അമ്മ അറിയാന്’ വീണ്ടും ലോകശ്രദ്ധയിൽ. ചിത്രത്തിന്റെ ഫോർ കെ റീസ്റ്റോര് ചെയ്ത പതിപ്പാണ് ഇത്തവണ കാന് ചലച്ചിത്രമേളയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. മെയ് 16ന് ബുനുവല് തിയറ്ററില് നടക്കുന്ന പ്രത്യേക പ്രദര്ശനത്തിലൂടെ ചിത്രം അന്താരാഷ്ട്ര പ്രേക്ഷകര്ക്ക് മുന്നിലെത്തും.
ചിത്രത്തിലെ നായകനായ ജോയ് മാത്യു, ഛായാഗ്രാഹകന് വേണു, എഡിറ്റര് ബീന പോള്, ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷന് ഡയറക്ടര് ശിവേന്ദ്രസിങ് ദുംഗാര്പൂര് എന്നിവര് പ്രദര്ശനത്തില് പങ്കെടുക്കുക. ഈ വര്ഷം കാനിലെ ലോക ക്ലാസിക് വിഭാഗത്തില് ഇടം നേടുന്ന ഏക ഇന്ത്യന് ചിത്രമെന്ന പ്രത്യേകതയും ‘അമ്മ അറിയാന്’ സ്വന്തമാക്കുകയാണ്.
കാലത്തെ മറികടന്ന ജോണ് എബ്രഹാം
മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തില് വാണിജ്യ വിജയങ്ങളെക്കാള് ആശയങ്ങള്ക്ക് പ്രാധാന്യം നല്കിയ സംവിധായകരെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോള് ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ പേര് ഒഴിവാക്കാനാവില്ല. സിനിമ എങ്ങനെ ജനങ്ങളുമായി സംസാരിക്കാമെന്നതിന് ഉദാഹരണമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഓരോ സൃഷ്ടികളും. ജീവിതകാലത്ത് ലഭിക്കാതെ പോയ അംഗീകാരങ്ങള് ഇന്ന് ലോക സിനിമാ വേദികളില് അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തുകയാണ്. ‘അമ്മ അറിയാന്’ വീണ്ടും കാനില് പ്രദര്ശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് ഒരു സിനിമയുടെ തിരിച്ചുവരവ് മാത്രമല്ല, ഇന്ത്യന് സമാന്തര സിനിമയുടെ ശക്തമായ രാഷ്ട്രീയ ശബ്ദത്തിന് ലഭിക്കുന്ന പുതിയ തലമുറയുടെ അംഗീകാരവുമാണ്.
ജനങ്ങളുടെ സിനിമയായി പിറന്ന ‘അമ്മ അറിയാന്’
സാമ്പത്തിക ലാഭം മാത്രം മുന്നിര്ത്തിയ സിനിമാ നിര്മാണ രീതികളോട് ശക്തമായ എതിര്പ്പുണ്ടായിരുന്ന സംവിധായകനായിരുന്നു ജോണ് എബ്രഹാം. സിനിമ ഒരു കച്ചവട ഉല്പ്പന്നമല്ല, ജനങ്ങളുമായി നേരിട്ട് സംസാരിക്കുന്ന സാമൂഹിക കലാരൂപമാണെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ‘അമ്മ അറിയാന്’ ഒരു സാധാരണ സിനിമയായി മാത്രമല്ല, ജനങ്ങളുടെ പങ്കാളിത്തത്തില് രൂപം കൊണ്ട രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയായിട്ടുമാണ് ചരിത്രത്തില് ഇടംപിടിച്ചത്. ഒഡേസ എന്ന സിനിമാപ്രേമികളുടെ കൂട്ടായ്മ വഴിയാണ് ചിത്രത്തിന് ധനശേഖരണം നടത്തിയത്. ചെറിയ ചെറിയ പൊതുജന സംഭാവനകളിലൂടെ രൂപം കൊണ്ട ചിത്രം പിന്നീട് ഇന്ത്യന് സ്വതന്ത്ര സിനിമയുടെ ഏറ്റവും വലിയ മാതൃകകളിലൊന്നായി മാറി.
പതിവ് സിനിമാ ഭാഷയെ ചോദ്യം ചെയ്ത സംവിധായകന്
ഇന്ത്യന് സിനിമയില് പതിവ് കഥപറച്ചില് രീതികളെയും കൃത്രിമ സൗന്ദര്യവല്ക്കരണങ്ങളെയും വെല്ലുവിളിച്ച സംവിധായകരില് പ്രധാനിയായിരുന്നു ജോണ് എബ്രഹാം. സിനിമ സമൂഹത്തിന്റെ യാഥാര്ഥ്യങ്ങളെ തുറന്നു കാണിക്കേണ്ട മാധ്യമമാണെന്ന നിലപാടിലായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സൃഷ്ടികള്. രാഷ്ട്രീയ ബോധവും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയും നിറഞ്ഞ സിനിമകള് വഴി അന്നത്തെ യുവജനങ്ങളിലും ബൗദ്ധിക വൃത്തങ്ങളിലും വലിയ സ്വാധീനം സൃഷ്ടിക്കാന് അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. സിനിമയെ വെറും വിനോദമെന്ന നിലയില് കാണുന്ന മുഖ്യധാരാ കാഴ്ചപ്പാടിനെ പൂര്ണമായും ചോദ്യം ചെയ്ത കലാകാരനായിരുന്നു ജോണ്.
ഇന്ത്യന് സിനിമയുടെ ചലച്ചിത്രഭാഷ മാറ്റിമറിച്ച സൃഷ്ടികൾ
അപ്രതീക്ഷിതമായി 49-ാം വയസ്സില് മരണപ്പെട്ട ജോണ് എബ്രഹാം സംവിധാനം ചെയ്തത് വെറും നാല് സിനിമകളാണ്. എന്നാല് ആ നാല് ചിത്രങ്ങള് ഇന്ത്യന് സിനിമയുടെ ചലച്ചിത്രഭാഷ തന്നെ മാറ്റിമറിച്ച സൃഷ്ടികളായി പിന്നീട് വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. ‘വിദ്യാര്ഥികളെ ഇതിലേ ഇതിലേ’, ‘അഗ്രഹാരത്തില് കഴുത’, ‘ചെറിയാച്ചന്റെ ക്രൂരകൃത്യങ്ങള്’, ‘അമ്മ അറിയാന്’ എന്നീ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ സാമൂഹിക വിമര്ശനവും രാഷ്ട്രീയ ചിന്തകളും പുതിയ ദൃശ്യഭാഷയില് അവതരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം. പ്രത്യേകിച്ച് ‘അഗ്രഹാരത്തില് കഴുത’ ദേശീയ തലത്തില് വലിയ ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴിവെച്ച ചിത്രമായിരുന്നു. തമിഴ് ബ്രാഹ്മണ സമൂഹത്തിലെ അനാചാരങ്ങളെ കടുത്ത രീതിയില് വിമര്ശിച്ച ആ ചിത്രം പിന്നീട് ഇന്ത്യന് സമാന്തര സിനിമയുടെ പ്രധാന കൃതികളിലൊന്നായി കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.
ജീവിതകാലത്ത് ലഭിക്കാതെ പോയ അംഗീകാരങ്ങള്
ഇന്ന് ലോക ചലച്ചിത്രമേളകളില് ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ സിനിമകള്ക്ക് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് അര്ഹിച്ച അംഗീകാരം ലഭിച്ചിരുന്നില്ല. മുഖ്യധാരാ സിനിമാ സംവിധാനങ്ങള് അദ്ദേഹത്തെ പലപ്പോഴും അവഗണിച്ചു. സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയും വിതരണ പ്രശ്നങ്ങളും കാരണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകള് പ്രേക്ഷകരിലേക്കെത്താന് പോലും ബുദ്ധിമുട്ടി. വിമര്ശകരുടെ ഒരു വിഭാഗവും അന്നത്തെ പ്രേക്ഷകരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സിനിമകളെ സ്വീകരിക്കാന് തയ്യാറായിരുന്നില്ല. എന്നാല് കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോള് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ ദര്ശനവും സിനിമാഭാഷയും കൂടുതല് ചര്ച്ച ചെയ്യപ്പെടുകയും പുതിയ തലമുറ അദ്ദേഹത്തെ വീണ്ടും കണ്ടെത്തുകയും ചെയ്തു.
‘അമ്മ അറിയാന്’ മലയാള സിനിമയിലെ അപൂര്വ അനുഭവം
ഒരു യുവാവിന്റെ മരണവാര്ത്ത അമ്മയെ അറിയിക്കാന് യാത്രതിരിക്കുന്ന സുഹൃത്തുക്കളുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെയാണ് ‘അമ്മ അറിയാന്’ മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. എന്നാല് അത് ഒരു വ്യക്തിയുടെ കഥയിലൊതുങ്ങുന്നില്ല. എഴുപതുകളുടെയും എണ്പതുകളുടെയും കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷം, ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ സംഘര്ഷങ്ങള്, യുവജനങ്ങളുടെ നിരാശകളും പ്രതീക്ഷകളും സാമൂഹിക സംഘര്ഷങ്ങളും എല്ലാം സിനിമയുടെ ഭാഗമാകുന്നു. ഡോക്യുമെന്ററിയുടെയും ഫിക്ഷന്റെയും അതിര്ത്തികള് ഇല്ലാതാക്കുന്ന അവതരണരീതിയാണ് ചിത്രത്തെ വേറിട്ടതാക്കിയത്. വേണുവിന്റെ ഛായാഗ്രഹണവും ബീന പോളിന്റെ എഡിറ്റിങ്ങും ചിത്രത്തിന് പ്രത്യേക ദൃശ്യഭാഷ സമ്മാനിച്ചു.
റീസ്റ്റോറേഷന് ശ്രമത്തിന് പിന്നിലെ വെല്ലുവിളികള്
ചിത്രത്തിന്റെ റീസ്റ്റോറേഷന് വലിയ വെല്ലുവിളിയായിരുന്നുവെന്ന് ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷന് ഡയറക്ടര് ശിവേന്ദ്രസിങ് ദുംഗാര്പൂര് പറഞ്ഞു. ഒറിജിനല് ക്യാമറ നെഗറ്റീവും സബ്ടൈറ്റിലുകളും ലഭ്യമല്ലാത്ത സാഹചര്യത്തില് ലഭ്യമായ ഏക പ്രിന്റിനെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു പുനരുദ്ധാരണ പ്രവര്ത്തനങ്ങള്. ഏറെ സമയമടെുത്തും സൂക്ഷ്മമായ പരിശ്രമങ്ങളിലൂടെയും സിനിമയുടെ ദൃശ്യ-ശബ്ദ ഗുണമേന്മ മെച്ചപ്പെടുത്താന് ശ്രമിച്ചതായും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ സിനിമകള് വിദ്യാര്ഥി കാലം മുതല് തന്നെ വലിയ സ്വാധീനം ചെലുത്തിയിരുന്നുവെന്നും ആ ഓര്മ്മയുടെ ഭാഗമായിട്ടാണ് ‘അമ്മ അറിയാന്’ വീണ്ടും ലോകത്തിനു മുന്നിലെത്തിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
കാനില് എത്തുന്ന ഇന്ത്യന് പൈതൃക സിനിമകള്
കഴിഞ്ഞ കുറച്ചു വര്ഷങ്ങളായി ഇന്ത്യന് ക്ലാസിക് സിനിമകളെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തില് വീണ്ടും അവതരിപ്പിക്കുന്ന പ്രവര്ത്തനങ്ങളിലാണ് ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷന് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. അരവിന്ദന്റെ ‘തമ്പ്’, അരിബം ശ്യാം ശര്മയുടെ ‘ഇശാനു’, ശ്യാം ബെനഗലിന്റെ ‘മന്ഥന്’, സത്യജിത് റേയുടെ ‘അരണ്യര് ദിന് രാത്രി’, സുമിത്ര പെരീസിന്റെ ‘ഗെഹേനു ലമൈ’ തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള് മുന്പ് കാനിലെ പ്രത്യേക പ്രദര്ശനങ്ങളില് ഇടം നേടിയിരുന്നു. ആ നിരയിലേക്കാണ് ഇപ്പോള് ‘അമ്മ അറിയാന്’ എത്തുന്നത്.
ആദ്യ നായകവേഷം വീണ്ടും ലോക വേദിയില്
‘അമ്മ അറിയാന്’ തന്റെ അഭിനയജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചിത്രങ്ങളിലൊന്നാണെന്ന് ജോയ് മാത്യു പറഞ്ഞു. നാല്പത് വര്ഷം മുമ്പ് ചെയ്ത ആദ്യ നായകവേഷം ഇന്ന് കാനില് വീണ്ടും പ്രദര്ശിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത് വലിയ അംഗീകാരമായാണ് കാണുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി. ഒരുകാലത്ത് അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഈ ചിത്രത്തെ പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് പരിചയപ്പെടുത്താന് ശ്രമിച്ച ഫിലിം ഹെറിറ്റേജ് ഫൗണ്ടേഷനോടും ശിവേന്ദ്രസിങ് ദുംഗാര്പൂരിനോടും നന്ദിയുണ്ടെന്നും ജോയ് മാത്യു പറഞ്ഞു.
ഒരുകാലത്ത് മുഖ്യധാരാ സിനിമാ ലോകം പൂര്ണമായി ഉള്ക്കൊള്ളാന് തയ്യാറാകാതിരുന്ന ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ സിനിമാ ദര്ശനങ്ങളാണ് ഇന്ന് ലോക ചലച്ചിത്ര വേദികളില് വീണ്ടും ചര്ച്ചയാകുന്നത്. ജനങ്ങളുടെ പണത്തില് ജനങ്ങള്ക്കായി നിര്മിച്ച ‘അമ്മ അറിയാന്’ കാനിലെ ലോക ക്ലാസിക് വിഭാഗത്തിലെത്തുന്നത് ഒരു സിനിമയുടെ പുനരാഗമനം മാത്രമല്ല, കാലം വൈകിയെത്തിച്ച അംഗീകാരവുമാണ്. രാഷ്ട്രീയ ബോധവും സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയും കലാപരമായ സിനിമാഭാഷയും ചേര്ന്ന ജോണ് എബ്രഹാമിന്റെ സൃഷ്ടികള് ഇന്നും പുതിയ തലമുറയെ സ്വാധീനിക്കുന്നതിന്റെ തെളിവായി കൂടിയാണ് ഈ നേട്ടം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. മലയാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തില് ഒരിക്കലും മായാത്ത അധ്യായമായി മാറിയ ‘അമ്മ അറിയാന്’, നാല് പതിറ്റാണ്ടുകള്ക്കിപ്പുറവും ലോക സിനിമയോട് ശക്തമായി സംസാരിക്കുകയാണിപ്പോള്.
English Summary: John Abraham’s iconic Malayalam political film Amma Ariyan has been selected for a special screening at the 2026 Cannes Film Festival after a 4K restoration. The film, celebrated as a landmark in Indian parallel cinema, returns to the global stage as the only Indian film in Cannes Classics this year.