കോടാനുകോടി വര്ഷങ്ങളായി വടക്കേ ഇന്ത്യയെ പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങളില് നിന്നും മരുഭൂമിവല്ക്കരണത്തില് നിന്നും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സ്വാഭാവിക പ്രതിരോധ മതില് അതാണ് ആരവല്ലി മലനിരകള്. ഡല്ഹി- എന്സിആര് മേഖലയുടെ ശ്വാസകോശവും ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ ജീവനാഡിയുമായ ഈ മലനിരകള് ഇന്ന് വലിയൊരു നിയമപോരാട്ടത്തിന്റെ നടുവിലാണ്. ഒരു പര്വ്വതനിരയുടെ 'നിര്വചനം' മാറ്റിയെഴുതിക്കൊണ്ട് അതിന്റെ തൊണ്ണൂറ് ശതമാനവും ഖനന മാഫിയയ്ക്കും റിയല് എസ്റ്റേറ്റ് ലോബിക്കും നിയമവിധേയമായി തുറന്നുകൊടുക്കാന് നടക്കുന്ന ശ്രമങ്ങളാണ് ആരവല്ലിയെ ഇപ്പോള് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടിരിക്കുന്നത്.
പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയം മുന്നോട്ടുവെച്ച വിവാദപരമായ ഒരു റിപ്പോര്ട്ടാണ് ഈ തര്ക്കങ്ങളുടെയെല്ലാം കേന്ദ്രബിന്ദു. ആ റിപ്പോര്ട്ട് പ്രകാരം, പ്രാദേശിക ഭൂപ്രകൃതിയില് നിന്നും നൂറ് മീറ്ററോ അതില് കൂടുതലോ ഉയരമുള്ള കുന്നുകളെ മാത്രമേ 'ആരവല്ലി മലനിരകളുടെ' പരിധിയില് പെടുത്താന് കഴിയൂ എന്നൊരു നിബന്ധന കൊണ്ടുവന്നു. കൂടാതെ, അത്തരം രണ്ട് കുന്നുകള് തമ്മില് അഞ്ഞൂറ് മീറ്ററില് കൂടുതല് അകലമുണ്ടെങ്കില് അവയ്ക്ക് ഇടയിലുള്ള പ്രദേശം സംരക്ഷിത മേഖലയായി കണക്കാക്കില്ലെന്നും മന്ത്രാലയം നിര്ദേശിച്ചു. കേള്ക്കുമ്പോള് ഇതൊരു ശാസ്ത്രീയ മാനദണ്ഡമായി തോന്നാമെങ്കിലും, ഇതിന് പിന്നില് വലിയൊരു കെണിയുണ്ടെന്ന് പരിസ്ഥിതി ശാസ്ത്രജ്ഞര് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.
ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും പഴക്കം ചെന്ന മടക്കപര്വ്വത നിരകളില് ഒന്നായ ആരവല്ലി, കോടിക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങളായുള്ള പ്രകൃതിദത്തമായ ഒഴുക്കുകളും കാറ്റും കാരണം തേഞ്ഞുമാഞ്ഞുപോയ ചരിത്രമാണുള്ളത്. അവയുടെ ഭൂരിഭാഗം കുന്നുകളുടെയും ഉയരം നൂറ് മീറ്ററിലും താഴെയാണ്. എന്നാല് ഈ താഴ്ന്ന കുന്നുകളാണ് ഭൂഗര്ഭജലം നിലനിര്ത്തുന്നതിലും താര് മരുഭൂമിയുടെ മുന്നേറ്റം തടയുന്നതിലും ഏറ്റവും പ്രധാന പങ്ക് വഹിക്കുന്നത്. ഈ നൂറ് മീറ്റര് നിയമം നടപ്പിലാക്കിയാല് ആരവല്ലിയുടെ സിംഹഭാഗവും സംരക്ഷണ പരിധിയില് നിന്ന് പുറത്താകുകയും വന്തോതില് കുന്നിടിക്കാനും വന്യജീവി ഇടനാഴികള് നശിപ്പിക്കാനും അത് വഴിതുറക്കുകയും ചെയ്യും.
ഈ ഗുരുതരമായ സാഹചര്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് സുപ്രീം കോടതി ഈ വിഷയത്തില് നേരിട്ട് ഇടപെടുകയും പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഈ വിവാദ റിപ്പോര്ട്ട് താല്ക്കാലികമായി മരവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തത്. ആരവല്ലിയിലെ ഖനന പ്രവര്ത്തനങ്ങള്ക്ക് കര്ശനമായ വിലക്കേര്പ്പെടുത്തിയ കോടതി, മലനിരകള്ക്ക് കൃത്യമായ ശാസ്ത്രീയവും പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദപരവുമായ ഒരു നിര്വചനം നല്കുന്നതിനായി ഒരു ഉന്നതതല വിദഗ്ധ സമിതി രൂപീകരിച്ചു. ഇന്ത്യന് കൗണ്സില് ഓഫ് ഫോറസ്ട്രി റിസര്ച്ച് ആന്ഡ് എഡ്യൂക്കേഷന് ഡയറക്ടര് ജനറല് അധ്യക്ഷയായ ഈ സമിതിയോട് ഓഗസ്റ്റ് മുപ്പത്തിയൊന്നിനകം അന്തിമ റിപ്പോര്ട്ട് സമര്പ്പിക്കാനാണ് കോടതി ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
പോരാട്ടം അവസാനിക്കുന്നില്ല
എന്നാല് കോടതി സമിതി രൂപീകരിച്ചിട്ടും ഈ പരിസ്ഥിതി പോരാട്ടം അവസാനിക്കുന്നില്ല. രാജ്യത്തെ പ്രമുഖ ശാസ്ത്രജ്ഞരും മുന് ഫോറസ്റ്റ് ഉദ്യോഗസ്ഥരും പരിസ്ഥിതി പ്രവര്ത്തകരും ഒന്നിച്ച് ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് കത്തുകള് അയച്ചുകൊണ്ട് സമിതിയുടെ വിശ്വാസ്യതയെത്തന്നെ ഇപ്പോള് ചോദ്യം ചെയ്തിരിക്കുകയാണ്. സമിതിയിലെ ഭൂരിഭാഗം പേരും നിലവിലുള്ളതോ വിരമിച്ചതോ ആയ സര്ക്കാര് ഉദ്യോഗസ്ഥരാണെന്നും പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള നിയന്ത്രണത്തിലാണ് ഇവര് പ്രവര്ത്തിക്കുന്നതെന്നും കത്തുകളില് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. മുന്പ് ആരവല്ലിയെ തകര്ക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള നൂറ് മീറ്റര് പരിധി നിശ്ചയിച്ച അതേ ബ്യൂറോക്രാറ്റിക് സംവിധാനത്തിന്റെ ഭാഗമായവര്ക്ക് എങ്ങനെ നിഷ്പക്ഷമായി ഒരു പുനഃപരിശോധന നടത്താന് കഴിയുമെന്നാണ് വിദഗ്ദ്ധര് ചോദിക്കുന്നത്.
മുന്പ് സുപ്രീം കോടതിയുടെ തന്നെ നിര്ണ്ണായക സമിതികളുടെ അധ്യക്ഷനായിരുന്ന പ്രമുഖ ശാസ്ത്രജ്ഞന് ഡോ. രവി ചോപ്ര തന്റെ കത്തിലൂടെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഞെട്ടിക്കുന്ന യാഥാര്ത്ഥ്യങ്ങളാണ് തുറന്നുപറഞ്ഞത്. ഔദ്യോഗിക ചര്ച്ചകള്ക്കിടയില് വ്യക്തിപരമായി കടുത്ത വയോജിപ്പുകള് പ്രകടിപ്പിക്കുമെങ്കിലും, റിപ്പോര്ട്ട് എഴുതുമ്പോഴോ വോട്ട് രേഖപ്പെടുത്തുമ്പോഴോ സര്ക്കാര് ഉദ്യോഗസ്ഥരും സര്ക്കാര് ധനസഹായത്തോടെ പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന സ്ഥാപനങ്ങളിലെ ശാസ്ത്രജ്ഞരും ഒരിക്കലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ താല്പ്പര്യങ്ങള്ക്ക് വിരുദ്ധമായി നില്ക്കാറില്ലെന്നാണ് തന്റെ അനുഭവങ്ങള് പങ്കുവെച്ചുകൊണ്ട് ഡോ. ചോപ്ര വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
ഇതിനുപുറമേ, ഖനന ലോബികളുടെ പ്രധാന താവളങ്ങളായ ഹരിയാന, രാജസ്ഥാന് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങളില് യാതൊരുവിധ പ്രവര്ത്തന പരിചയവുമില്ലാത്ത ഉദ്യോഗസ്ഥരെയാണ് സമിതിയില് ഉള്പ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത് എന്ന് മുന് ഐ.എഫ്.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥ പ്രകൃതി ശ്രീവാസ്തവയും വിമര്ശിക്കുന്നു. വന്യജീവി സംരക്ഷണം, മാപ്പിംഗിനായുള്ള ജി.ഐ.എസ് സാങ്കേതികവിദ്യ, വാട്ടര് സയന്സ് തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ സ്വതന്ത്ര വിദഗ്ദ്ധരെ പൂര്ണ്ണമായും ഒഴിവാക്കിയത് സമിതിയുടെ കണ്ടെത്തലുകളുടെ സുതാര്യതയെ ബാധിക്കും.
റിപ്പോര്ട്ട് പൂഴ്ത്തി വച്ചു
ഈ നിയമപോരാട്ടത്തില് ഏറ്റവും ഗൗരവമേറിയ മറ്റൊരു വിഷയം രണ്ടായിരത്തി ഇരുപത്തിയഞ്ചിലെ ഫോറസ്റ്റ് സര്വേ ഓഫ് ഇന്ഡ്യയുടെ റിപ്പോര്ട്ട് പരിസ്ഥിതി മന്ത്രാലയ ഉദ്യോഗസ്ഥര് ബോധപൂര്വ്വം പൂഴ്ത്തിവെച്ചു എന്ന് കോടതിയുടെ അമിക്കസ് ക്യൂറി കണ്ടെത്തിയതാണ്. ഈ പശ്ചാത്തലത്തില് കുറ്റക്കാരായ ഉദ്യോഗസ്ഥര്ക്കെതിരെ സമഗ്രമായ അന്വേഷണം വേണമെന്നും പുതിയ സമിതിയുടെ റിപ്പോര്ട്ട് മന്ത്രാലയങ്ങള് വഴി തിരിച്ചുവിടാതെ നേരിട്ട് സുപ്രീം കോടതിക്ക് സമര്പ്പിക്കണമെന്നും പരിസ്ഥിതി വിദഗ്ദ്ധനായ സാഗര് ധാരാ അടക്കമുള്ളവര് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
ആരവല്ലി എന്നത് വെറുമൊരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ അതിരല്ല, മറിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ കുടിവെള്ളവും ശുദ്ധവായുവുമാണ്. കേവലം സാങ്കേതികമായ അളവുകോലുകള്ക്കും മന്ത്രാലയത്തിന്റെ സമ്മര്ദ്ദങ്ങള്ക്കും വഴങ്ങാതെ, പൂര്ണ്ണമായും സ്വതന്ത്രരായ പ്രമുഖ ശാസ്ത്രജ്ഞരെ ഉള്പ്പെടുത്തി ഈ സമിതി പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചാല് മാത്രമേ ഇന്ത്യയുടെ ഈ ജീവരേഖയെ ഖനന മാഫിയയുടെ കണ്ണുകളില് നിന്ന് കാത്തുരക്ഷിക്കാന് സാധിക്കുകയുള്ളൂ എന്നാണ് ശാസ്ത്രലോകത്തിന്റെ അന്തിമ വിലയിരുത്തല്.
The Aravalli Range, one of the world's oldest mountain systems and a vital ecological barrier protecting northern India from desertification and environmental degradation, is at the center of a major legal and environmental battle. Environmentalists warn that a controversial proposal by the Union Environment Ministry could open large parts of the Aravallis to mining and real-estate activities.