ചരിത്രപരമായും ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും ചെറിയ ചില തർക്കങ്ങൾ ഉണ്ടെന്നതല്ലാതെ, പൊതുവേ അങ്ങനെ പരസ്പരം വഴക്കടിക്കാത്ത രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങളാണ് ഗുജറാത്തും രാജസ്ഥാനും. എന്നാലിപ്പോൾ ഒരു അടുക്കളക്കാര്യത്തിൽ തമ്മിലടിക്കുകയാണ് ഈ രണ്ട് സംസ്ഥാനങ്ങൾ.
ജീരകവും പെരുംജീരകവുമാണ് ഈ വഴക്കിന് പിന്നിൽ. ഈ സുഗന്ധവ്യജ്ഞനങ്ങളുടെ ഭൌമ സൂചികാപദവി, ഗുജറാത്തിലെ ഉഞ്ജാ പട്ടണത്തിന് നൽകിയതാണ് തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്.
കേരളത്തിലെ ആറന്മുള കണ്ണാടി, പാലക്കാടൻ മട്ട അരി എന്നിവയൊക്കെ ഭൌമ സൂചികാ പദവിക്ക് ഉദ്ദാഹരണങ്ങളാണ്. ഒരു നിർദ്ദിഷ്ട ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ സ്ഥാനത്ത് നിന്നോ (ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു പ്രത്യേക നഗരം, പ്രദേശം അല്ലെങ്കിൽ രാജ്യം) ഉത്ഭവിക്കുന്നതും, ആ പ്രദേശത്തിന്റെ പ്രത്യേകതകൾ കാരണം പ്രശസ്തിയും മികച്ച ഗുണമേന്മയും ഉള്ളതുമായ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് നൽകുന്ന ഔദ്യോഗിക അംഗീകാരമാണിത്. ഗുജറാത്തിലെ ഉഞ്ജയ്ക്ക് ജീരകത്തിന്റെ സൂചികാ പദവി നൽകിയതോടെ രാജസ്ഥാനിലെ കർഷകർ ഇടഞ്ഞു.
ജീരകവും പെരുംജീരകവും പ്രധാനമായും കൃഷി ചെയ്യുന്നത് രാജസ്ഥാനിലാണെന്നും ഗുജറാത്തിന് പുറത്തുള്ള കർഷരോടുള്ള അവഗണനയാണ് പുതിയ സൂചികാപദവിയെന്നുമാണ് ഇവരുടെ ഭാഗം.
രാജസ്ഥാനിലാണ് ജീരകം വൻതോതിൽ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്നത് എങ്കിലും, വിപണനവും കയറ്റുമതിയും നടക്കുന്നത് ഗുജറാത്തിലെ ഉഞ്ജ വഴിയാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളായി ജീരകത്തിന്റെയും പെരുംജീരകത്തിന്റെയും വ്യാപാരത്തിൽ പ്രധാന വിപണിയാണ് ഉഞ്ജ. ഇന്ത്യയിലുടനീളമുള്ള വ്യാപാരികൾ ഇവിടുത്തെ അഗ്രികൾച്ചറൽ പ്രൊഡ്യൂസ് മാർക്കറ്റ് കമ്മിറ്റിയിലേക്കാണ് തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നത്. ഈ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളുടെ വ്യാപാരവുമായും കയറ്റുമതിയുമായും ഉഞ്ജ എന്ന പേര് അത്രമേൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതാണ് ഇതിന് ഭൗമ സൂചികാ പദവിക്കായി അപേക്ഷ നൽകാൻ വഴിതെളിച്ചത്.
ജീരകവും പെരുംജീരകവും തലമുറകളായി തങ്ങളുടെ സംസ്ഥാനത്ത് കൃഷി ചെയ്തുവരുന്നതാണെന്നും, ഉഞ്ജയ്ക്ക് മാത്രം ഭൗമ സൂചികാ പദവി നൽകുന്നത് ആഭ്യന്തര, കയറ്റുമതി വിപണികളിൽ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടാക്കുമെന്നും രാജസ്ഥാനിലെ കർഷക സംഘടനകൾ വാദിക്കുന്നു. ഈ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ ഒരു പ്രത്യേക ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ പ്രദേശത്തിന് മാത്രം അവകാശപ്പെട്ടതല്ലെന്നും, അതിനാൽ ഈ ജി.ഐ രജിസ്ട്രേഷൻ പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്നും അവർ ആവശ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.
കാർഷിക ഉത്പാദനവും ബ്രാൻഡിംഗും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസത്തിലേക്ക് കൂടിയാണ് ഈ വിഷയം വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. ഒരു ഉൽപ്പന്നത്തിന് ഭൗമ സൂചികാ രജിസ്ട്രേഷൻ ലഭിച്ചാലും, നിശ്ചിത ഭൂമിശാസ്ത്ര പരിധിക്ക് പുറത്തുള്ള കർഷകർക്ക് ജീരകവും പെരുംജീരകവും തുടർന്നും കൃഷി ചെയ്യാനും വിൽക്കാനും സാധിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, രജിസ്റ്റർ ചെയ്തിട്ടുള്ള ആ നിർദ്ദിഷ്ട ഭൂമിശാസ്ത്ര പ്രദേശത്തിനുള്ളിലെ അംഗീകൃത ഉത്പാദകരല്ലെങ്കിൽ, സംരക്ഷിത ജി.ഐ പേര് ഉപയോഗിച്ച് അവർക്ക് തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ വിപണനം ചെയ്യാൻ സാധിക്കില്ല.
കാർഷിക വിളകൾ, കൈത്തറി, വസ്ത്രങ്ങൾ, ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെ നൂറുകണക്കിന് രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത ജി.ഐ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ നിലവിൽ ഇന്ത്യയിലുണ്ട്. ഡാർജീലിംഗ് ചായ, ബസ്മതി അരി, അൽഫോൻസോ മാമ്പഴം, നാഗ്പൂർ ഓറഞ്ച് തുടങ്ങിയ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് അവയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഉത്ഭവവും പ്രശസ്തിയും മുൻനിർത്തി ജി.ഐ സംരക്ഷണം ലഭിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. ഗുജറാത്തിലെ വ്യാപാര കേന്ദ്രത്തിൽ നിന്നുള്ള ജീരകത്തെയും പെരുംജീരകത്തെയും ഈ പട്ടികയിലേക്ക് കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നുവെങ്കിലും, രാജസ്ഥാനിലെ കർഷകരുടെ എതിർപ്പുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നത് ജി.ഐ നിയമവ്യവസ്ഥയ്ക്ക് കീഴിലുള്ള നിയമപരവും ഭരണപരവുമായ നടപടികളിലൂടെ ഈ വിഷയം തുടർന്നും മുന്നോട്ട് പോയേക്കാം എന്നാണ്.
ഒരേ കാലാവസ്ഥയും കൃഷിരീതികളും പങ്കിടുന്ന ഒന്നിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങൾ ഒരേ വിളകൾ കൃഷി ചെയ്യുമ്പോൾ, ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ വ്യക്തിത്വവും കാർഷിക ഉത്പാദനവും ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശവും ഇന്ത്യയുടെ കാർഷിക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ എങ്ങനെ കൂട്ടിയോജിക്കുന്നു എന്നതിലേക്ക് ഈ തർക്കം വീണ്ടും ശ്രദ്ധ ക്ഷണിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
Apart from a few historical and geographical disputes, Gujarat and Rajasthan have largely shared cordial relations. But the two neighbouring states are now locked in an unusual row over a kitchen staple—cumin and fennel seeds.
The dispute erupted after Geographical Indication (GI) status for these aromatic spices was granted to Unjha, a town in Gujarat. Rajasthan has objected to the move, arguing that the bulk of cumin and fennel cultivation takes place in Rajasthan and that awarding the GI tag to Unjha unfairly ignores farmers from outside Gujarat.