"ഭൂമിയിൽ ഒരു ശക്തിക്കും അതിന്റെ സമയം വന്ന ഒരു ആശയത്തെ തടയാൻ കഴിയില്ല,"- 1991 ജൂലൈ 24-ന് തന്റെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിൽ അന്നത്തെ ധനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിങ് വിക്ടർ ഹ്യൂഗോയെ ഉദ്ധരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകളാണിത്. ഇന്ത്യ ലോകത്തിലെ ഒരു പ്രധാന സാമ്പത്തിക ശക്തിയായി ഉയർന്നുവരുന്നത് അത്തരമൊരു ആശയമാണെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
ഇന്ന് ആ പ്രഖ്യാപനത്തിന് കൃത്യം 35 വർഷം തികയുകയാണ്. വ്യാവസായിക-വ്യാപാര നിയന്ത്രണങ്ങൾ എടുത്തുകളഞ്ഞത് ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ വേഗത കൂട്ടിയെങ്കിലും, 1991-ലെ ആ വാഗ്ദാനങ്ങൾ ഭാഗികമായി മാത്രമേ നിറവേറ്റപ്പെട്ടിട്ടുള്ളൂ എന്ന് കഴിഞ്ഞ മൂന്നര പതിറ്റാണ്ടിന്റെ ചരിത്രം നമ്മളെ ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. പഴയ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ 'ക്രെഡിറ്റ്' ആർക്കാണ് എന്ന തർക്കവും, പുതിയ സാമ്പത്തിക വളർച്ചയ്ക്കായി ഒരു 'രണ്ടാം തരംഗ' പരിഷ്കാരങ്ങൾ വേണമെന്ന വാദവും സജീവമായി നിൽക്കുന്ന ഈ വേളയിൽ, കഴിഞ്ഞ 35 വർഷത്തെ നവലിബറൽ നയങ്ങളെ സമഗ്രമായി തന്നെ വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
1991 ജൂൺ ആയപ്പോഴേക്കും രാജ്യത്തിന്റെ പക്കൽ വെറും മൂന്നാഴ്ചത്തെ ഇറക്കുമതിക്ക് മാത്രം തികയുന്ന വിദേശനാണ്യ ശേഖരം - ഏകദേശം 2,400 കോടി രൂപ - മാത്രമേ അവശേഷിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ഇറാഖ്-കുവൈറ്റ് യുദ്ധം മൂലം എണ്ണവില കുതിച്ചുയർന്നതും ഗൾഫിൽ നിന്നുള്ള പണമൊഴുക്ക് നിലച്ചതും ക്രെഡിറ്റ് റേറ്റിങ് ഏജൻസികൾ ഇന്ത്യയുടെ റേറ്റിങ് താഴ്ത്തിയതും പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം കൂട്ടി. വി പി സിങ്, ചന്ദ്രശേഖർ, പി വി നരസിംഹറാവു എന്നിങ്ങനെ രണ്ട് വർഷത്തിനുള്ളിൽ മൂന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിമാർ വന്നതോടെ രാജ്യത്ത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരതയും നിലനിന്നിരുന്നു.
തുടർന്ന് രാജ്യം മുൻപൊരിക്കലും ചെയ്യാത്ത ഒരു കാര്യത്തിന് മുതിർന്നു, രാജ്യത്തിന്റെ സ്വർണ്ണം വിമാനത്തിൽ വിദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി പണയം വെച്ചു. മെയ് മാസത്തിൽ എസ്ബിഐ 20 ടൺ സ്വർണ്ണവും, ജൂലൈയിൽ ആർബിഐ 47 ടൺ സ്വർണ്ണവും വിദേശ ബാങ്കുകളിൽ പണയം വെച്ച് ഏകദേശം 600 ദശലക്ഷം ഡോളർ സമാഹരിച്ചു. ഇത് രാജ്യത്തെ വലിയൊരു സാമ്പത്തിക തകർച്ചയിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ചെങ്കിലും സ്വർണ്ണം പണയം വെച്ചു എന്നത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദമായി മാറി.
ഇതേത്തുടർന്നാണ് ജൂലൈ 24-ന് രൂപയുടെ മൂല്യത്തകർച്ച, ലൈസൻസ് രാജിന്റെ അന്ത്യം (New Industrial Policy), ഇറക്കുമതി തീരുവ വെട്ടിക്കുറയ്ക്കൽ എന്നിവയുമായി മൻമോഹൻ സിങ് ബജറ്റ് അവതരിപ്പിച്ചത്.
എന്നാൽ, ഈ നയങ്ങൾ അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധി അടിച്ചേൽപ്പിച്ചതാണോ അതോ ഇന്ത്യയുടെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുപ്പാണോ എന്ന ചോദ്യം ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു. ഐഎംഎഫ് കർശനമായ ഉപാധികൾ വെച്ചിരുന്നു എന്നത് സത്യമാണെങ്കിലും, ഈ നയങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന ആശയങ്ങൾ രാജീവ് ഗാന്ധിയുടെ കാലം മുതൽക്കേ മൻമോഹൻ സിങ്, മൊണ്ടേക് സിങ് അലുവാലിയ തുടങ്ങിയവരുടെ മേശപ്പുറത്ത് ഉണ്ടായിരുന്നു. അതായത്, ഐഎംഎഫ് പ്രതിസന്ധിയിലൂടെ സമയവും തീയതിയും കുറിച്ചപ്പോൾ, സ്വന്തം ബോധ്യങ്ങളാണ് ആ പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ പാത തിരഞ്ഞെടുത്തത്.
നേട്ടങ്ങളുടെയും കോട്ടങ്ങളുടെയും 35 വർഷങ്ങൾ
കഴിഞ്ഞ 35 വർഷത്തെ കണക്കുകൾ പരിശോധിച്ചാൽ സാമ്പത്തിക രംഗത്ത് രാജ്യത്തിന് വലിയ മുന്നേറ്റങ്ങൾ ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെന്ന് കാണാം. 1990-91 ന് ശേഷമുള്ള 35 വർഷങ്ങളിൽ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥ എട്ട് മടങ്ങ് വർധിച്ചു. പ്രതിശീർഷ വരുമാനം നാലര മടങ്ങിലധികമായി വളർന്നു. 1991-ൽ ജനസംഖ്യയുടെ 37 ശതമാനവും കടുത്ത ദാരിദ്ര്യത്തിലായിരുന്നെങ്കിൽ, ഇന്ന് അത് 5 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 1.45 ബില്യൺ ജനസംഖ്യയുള്ള ഇന്ത്യയിൽ ഇന്ന് 30-40 ശതമാനം ആളുകൾ മധ്യവർഗ്ഗത്തിന്റെ പരിധിയിലുണ്ട് (ഏകദേശം 40 കോടിയിലധികം ജനങ്ങൾ). ഇത് സ്മാർട്ട്ഫോണുകൾ, കാറുകൾ തുടങ്ങിയവയുടെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിപണിയായി ഇന്ത്യയെ മാറ്റി. സോഫ്റ്റ്വെയർ, ഫാർമസ്യൂട്ടിക്കൽസ്, ഡിജിറ്റൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ തുടങ്ങിയ മേഖലകളിൽ രാജ്യം മുൻനിരയിലായി.
എന്നാൽ ആഗോളതലത്തിൽ നമ്മൾ എവിടെയാണ് നിൽക്കുന്നത്? ഇന്ത്യ നേട്ടങ്ങൾ കൊയ്യുമ്പോഴും സമാന സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ചൈനയും വിയറ്റ്നാമും ബഹുദൂരം മുന്നിലെത്തി. 1991-ൽ ഇന്ത്യയുടെ പകുതിയിൽ താഴെ മാത്രം പ്രതിശീർഷ വരുമാനമുണ്ടായിരുന്ന വിയറ്റ്നാമിന് ഇന്ന് ഇന്ത്യയേക്കാൾ 80 ശതമാനം ഉയർന്ന വരുമാനമുണ്ട്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ മാനവ വികസന സൂചികയിലും ദാരിദ്ര്യ സൂചികയിലും ഇന്ത്യ ഇപ്പോഴും ഏറെ പിന്നിലാണ്. രാജ്യത്തെ ആറിലൊരാൾ ഇന്നും ബഹുതല ദാരിദ്ര്യം അനുഭവിക്കുന്നുണ്ട്.
സ്വകാര്യ മേഖലയ്ക്ക് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന കാര്യങ്ങൾ അവർക്ക് വിട്ടുകൊടുക്കുകയും ക്രമസമാധാനം, നീതിന്യായം, ആരോഗ്യം, വിദ്യാഭ്യാസം എന്നിവയിൽ സർക്കാർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതായിരുന്നു 1991-ലെ നയങ്ങളുടെ പ്രധാന കാതൽ. എന്നാൽ സംഭവിച്ചത് മറ്റൊന്നാണ്. ആരോഗ്യ-വിദ്യാഭ്യാസ മേഖലകൾ വലിയ തോതിൽ സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്നതാണ് നാം കണ്ടത്. ഇന്ന് രാജ്യത്തെ പകുതിയോളം കുട്ടികളും പഠനത്തിനായി സ്വകാര്യ സ്കൂളുകളെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്. കൂടാതെ, ആകെയുള്ള ആശുപത്രി കിടക്കകളുടെ 40 ശതമാനവും സ്വകാര്യ മേഖലയുടെ കൈകളിലാണ്. ഇത് സാധാരണക്കാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ സാമ്പത്തിക ബാധ്യതയാണ് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്.
സുരക്ഷയുടെയും നീതിയുടെയും കാര്യത്തിലും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഇടപെടലുകൾ പരാജയപ്പെട്ടു. രാജ്യത്ത് 22 ലക്ഷം പൊലീസുകാർ മാത്രമുള്ളപ്പോൾ അതിന്റെ നാലിരട്ടി സ്വകാര്യ സെക്യൂരിറ്റി ഗാർഡുകളാണുള്ളത് എന്നത് സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളുടെ പോരായ്മയാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്. അതോടൊപ്പം, കോടതികളിലെ അവസാനിക്കാത്ത കേസ് കാലതാമസവും നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ മെല്ലെപ്പോക്കിനെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, രാജ്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായ കാർഷിക മേഖലയ്ക്ക് ഇക്കാലയളവിൽ കാര്യമായ പരിഷ്കാരങ്ങളൊന്നും ലഭിച്ചില്ല. അനൗദ്യോഗിക മേഖലയിൽ പണിയെടുക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിന് ആളുകൾ ഇന്നും തികച്ചും അസ്ഥിരമായ വരുമാനത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. രൂക്ഷമായ വിലക്കയറ്റവും തൊഴിലില്ലായ്മയും കൂടിച്ചേർന്നതോടെ ഇത്തരം സാധാരണക്കാരുടെ ക്രയശേഷി വലിയ തോതിൽ ഇടിഞ്ഞിരിക്കുകയാണ്.
രണ്ടാം തരംഗ പരിഷ്കാരങ്ങൾ ആർക്കുവേണ്ടി?
ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് അതിവേഗ വളർച്ച ലക്ഷ്യമിട്ട് സാമ്പത്തിക പരിഷ്കാരങ്ങളുടെ ഒരു രണ്ടാം തരംഗം വേണമെന്ന ആവശ്യവുമായി ചില കോർപ്പറേറ്റ് കേന്ദ്രങ്ങൾ രംഗത്തെത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഇതൊരു അപകടകരമായ കെണിയാണ്.
നിയന്ത്രണങ്ങൾ എടുത്തുകളയുക എന്നതിന്റെ പുതിയ അർത്ഥം തൊഴിൽ നിയമങ്ങൾ ദുർബലമാക്കുക, പാരിസ്ഥിതിക ചട്ടങ്ങൾ കോർപ്പറേറ്റുകൾക്ക് അനുകൂലമായി അട്ടിമറിക്കുക, അവശേഷിക്കുന്ന പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങൾ കൂടി സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കുക എന്നിവയാണ്. വികസനത്തിന്റെ പേരിൽ സമ്പത്ത് മുകളിൽ കുമിഞ്ഞുകൂടിയാൽ അത് താഴേക്ക് ഒഴുകിയെത്തും (Trickle-down effect) എന്ന വാദം പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ടുവെന്ന് കഴിഞ്ഞ 35 വർഷങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.
നവലിബറൽ നയങ്ങളുടെ ഫലമായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നത് അതിസമ്പന്നർക്കും ദരിദ്രർക്കും ഇടയിൽ കുടുങ്ങിക്കിടക്കുന്ന കോടിക്കണക്കിന് വരുന്ന സാധാരണക്കാരാണ്. അവർ നിശബ്ദമായ നിരാശയുടെ ജീവിതമാണ് നയിക്കുന്നത്.
1991-ലെ സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി മറികടക്കാൻ അന്ന് സ്വീകരിച്ച നടപടികൾ ഇന്ത്യയുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് വഴിയൊരുക്കി എന്നത് ചരിത്രമാണ്. എന്നാൽ, അതിന്റെ ക്രെഡിറ്റ് ഏറ്റെടുക്കാൻ മത്സരിക്കുന്നവർ, രാജ്യത്ത് ഇതേ നയങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച അസമത്വത്തിന്റെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും ഉത്തരവാദിത്തം കൂടി ഏറ്റെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇനി ഇന്ത്യയ്ക്ക് വേണ്ടത് കോർപ്പറേറ്റ് പ്രീണനം ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള ഒരു രണ്ടാം തരംഗ സ്വകാര്യവൽക്കരണമല്ല. മറിച്ച്, സാധാരണക്കാരുടെ കയ്യിൽ പണമെത്തിക്കുന്ന, പൊതുജനാരോഗ്യത്തിലും വിദ്യാഭ്യാസത്തിലും വൻതോതിൽ നിക്ഷേപം നടത്തുന്ന, താഴെത്തട്ടിൽ നിന്നുള്ള വികസന നയങ്ങളാണ്. എങ്കിൽ മാത്രമേ 35 വർഷം മുൻപ് വാഗ്ദാനം ചെയ്യപ്പെട്ട ആ സാമ്പത്തിക ശക്തി യാഥാർത്ഥ്യമാകൂ.
As India marks 35 years of its historic Liberalization, Privatization, and Globalization (LPG) policies, the discourse is dominated by two main themes: a political tug-of-war over who deserves credit for the 1991 reforms, and a growing push from corporate sectors for a "second wave" of economic deregulation. However, these debates often ignore the ground reality of the common citizen.