അരുവിക്കരയില് നിന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ ടാപ്പുകളിലേക്കുള്ള യാത്രയില് ഓരോ രണ്ട് ലിറ്ററിലും ഒന്ന് വഴിയില് നഷ്ടമാകുന്നു. നവംബര് 2-ന് ജലവിഭവ മന്ത്രി മോന്സ് ജോസഫ് തന്നെ പറഞ്ഞ കണക്കാണിത്. സ്വന്തം വകുപ്പിന്റെ ഏറ്റവും അസുഖകരമായ കണക്ക് അധികാരമേറ്റ് മാസങ്ങള്ക്കകം പരസ്യമായി പറയുന്ന മന്ത്രിമാര് അപൂര്വമാണ്. ചിതറിക്കിടക്കുന്ന ജലവിഭവ വകുപ്പിനെ ഒറ്റ ചട്ടക്കൂടിലാക്കാനുള്ള ശ്രമവും അഭിനന്ദനം അര്ഹിക്കുന്നു. പക്ഷേ അതേ ശ്വാസത്തില് മറ്റൊരു പ്രഖ്യാപനവും വന്നു: തീരപ്രദേശങ്ങളില് കടല്വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന പ്ലാന്റുകള് പരിഗണനയിലുണ്ട്. കുടിവെള്ളം, ജലസേചനം, ഡാം സുരക്ഷ, വാട്ടര് അതോറിറ്റി എന്നിവയെ ഒന്നിപ്പിക്കുന്ന സമഗ്ര ജലനയം 2027-ന്റെ തുടക്കത്തില് വരും. ഡിസംബര് ആദ്യവാരം ജല കോണ്ക്ലേവും.
കേരളത്തിലെ 45.12 ശതമാനം ഗ്രാമീണ വീടുകള്ക്ക് ടാപ്പ് കണക്ഷനില്ലെന്നാണ് 2026 മാര്ച്ചിലെ കേന്ദ്ര കണക്ക്. രാജ്യത്ത് ഏറ്റവും പിന്നില്. 2008-ലെ ജലനയത്തിനും 2025-ലെ കരടിനും ശേഷം ഇത് മൂന്നാമത്തെ ശ്രമമാണ്. എന്നാല് പ്രഖ്യാപിച്ച രൂപത്തില് പൈപ്പിനെപ്പോലെ നയവും നാലിടത്ത് ചോരുന്നു: മുന്ഗണനയില്, പണത്തില്, അധികാരത്തില്, പരിശോധനയില്.
ജനാധിപത്യ യൂറോപ്പും കേന്ദ്രീകൃത ചൈനയും പിന്തുടര്ന്നത് ഒരേ ക്രമമാണ്: ആദ്യം അളക്കുക, പിന്നെ ലക്ഷ്യം, പിന്നെ ബാധ്യത. കേരളത്തിനും വേണ്ടത് അതാണ്. ഉത്പാദിപ്പിച്ചതും വിറ്റതും നഷ്ടമായതുമായ വെള്ളത്തിന്റെ 'വാട്ടര് ബാലന്സ് ഓഡിറ്റ്' ഓരോ മേഖലയിലും നടത്തി രണ്ട് നഷ്ടങ്ങളും വേര്തിരിക്കണം
130 എംഎല്ഡിയുടെ ചോര്ച്ചയും 10 എംഎല്ഡിയുടെ പ്ലാന്റും
'പൈപ്പുകള് പൊട്ടി കുടിവെള്ളം നിലയ്ക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങള് ഒഴിവാക്കാന് പ്രത്യേക നടപടികള്' എന്നാണ് യുഡിഎഫ് പ്രകടനപത്രിക വാഗ്ദാനം ചെയ്തത്. ഡീസാലിനേഷനെക്കുറിച്ച് പത്രികയില് ഒരു വാക്കുമില്ല. എന്നിട്ടും അധികാരത്തിലെത്തിയപ്പോള് മുന്ഗണന മറിഞ്ഞു. പുതിയ പ്ലാന്റിന് ഉദ്ഘാടനവും ശിലാഫലകവുമുണ്ട്. അടച്ച ചോര്ച്ചയ്ക്ക് ഇല്ല. ഉള്ളത് സംരക്ഷിക്കുന്നതിന് പകരം പുതിയത് ഉത്പാദിപ്പിക്കാനുള്ള ഈ ചായ്വിനെ നയപഠനം 'സപ്ലൈ-സൈഡ് ബയസ്' എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
വൈപ്പിനിലെ പള്ളിപ്പുറത്ത് 215 കോടി രൂപയുടെ, പ്രതിദിനം 10 ദശലക്ഷം ലിറ്റര് (എംഎല്ഡി) ശേഷിയുള്ള ഡീസാലിനേഷന് പ്ലാന്റിന്റെ പദ്ധതിരേഖ തയ്യാറാണ്. ഒരു എംഎല്ഡിക്ക് 21.5 കോടി മൂലധനച്ചെലവ്. ചെന്നൈയിലെ 400 എം.എല്.ഡി പേരൂര് പ്ലാന്റിന് ഇത് ഏകദേശം 14.5 കോടി. ചെറിയ പ്ലാന്റിന് വലിപ്പത്തിന്റെ ലാഭമില്ല. നടത്തിപ്പുചെലവ് വേറെ. ചെന്നൈയില് ഒരു കിലോലിറ്റര് കടല്വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കാന് സാധാരണ ശുദ്ധീകരണത്തിന്റെ നാലിരട്ടിയിലധികം ചെലവാകുന്നു.
മറുവശത്ത്, പ്രതിദിനം ഏകദേശം 268 എം.എല്.ഡി ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന തലസ്ഥാനത്ത് പകുതി ചോര്ന്നാല് നഷ്ടം 130 എം.എല്.ഡി. വൈപ്പിന് പ്ലാന്റിന്റെ പതിമൂന്നിരട്ടി. ശുദ്ധീകരിച്ചിട്ടും വരുമാനമാകാത്ത ഈ 'നോണ്-റെവന്യൂ വാട്ടര്' ദേശീയ മാനദണ്ഡമായ 20 ശതമാനത്തിലെത്തിച്ചാല് മാത്രം 80 എംഎല്ഡിയോളം തിരിച്ചുകിട്ടും, കടലില് തൊടാതെ.
'പകുതി' എന്ന കണക്ക് പക്ഷേ ഒന്ന് മറയ്ക്കുന്നു. പൈപ്പ് പൊട്ടി മണ്ണിലൊഴുകുന്ന 'റിയല് ലോസി'ന് പൈപ്പ് മാറ്റണം. വെള്ളം വീട്ടിലെത്തിയിട്ടും കേടായ മീറ്ററോ അനധികൃത കണക്ഷനോ കാരണം കണക്കില് പെടാത്ത 'അപ്പാരന്റ് ലോസി'ന് മീറ്റര് മാറ്റിയാല് മതി. 2022-ല് സംസ്ഥാനത്ത് 75,015 മീറ്ററുകള് പ്രവര്ത്തിച്ചിരുന്നില്ല. ഇവ വേര്തിരിക്കാതെ മരുന്ന് നിശ്ചയിക്കാനാവില്ല. രണ്ടിനും മരുന്ന് ഡീസാലിനേഷനല്ല താനും.
ഈ രോഗം ഭേദമാക്കിയ നഗരങ്ങളുണ്ട്. 1993-ല് 72 ശതമാനം വെള്ളം നഷ്ടപ്പെടുത്തിയിരുന്ന കംബോഡിയയിലെ ഫ്നോം പെന്, നഗരത്തെ ഒഴുക്ക് പ്രത്യേകം അളക്കാവുന്ന 'ഡിസ്ട്രിക്റ്റ് മീറ്റേര്ഡ് ഏരിയ'കളായി തിരിച്ചും എല്ലാ കണക്ഷനിലും മീറ്റര് വച്ചും 2006-ഓടെ നഷ്ടം ആറ് ശതമാനമാക്കി. യൂറോപ്യന് യൂണിയന് ഇത് നിയമമാക്കി: കുടിവെള്ള നിര്ദേശം 2020/2184-ന്റെ ആര്ട്ടിക്കിള് 4(3) പ്രകാരം വലിയ വിതരണക്കാരുടെ ചോര്ച്ച അളന്ന് 2026 ജനുവരിയില് റിപ്പോര്ട്ട് ചെയ്തു. യഥാര്ത്ഥ ചോര്ച്ച ഒഴിവാക്കാനാവാത്ത ചോര്ച്ചയുടെ എത്ര മടങ്ങെന്ന് കാണിക്കുന്ന 'ഇന്ഫ്രാസ്ട്രക്ചര് ലീക്കേജ് ഇന്ഡക്സ്' പോലുള്ള അളവുകോലില് 2028-ഓടെ ഒരു പരിധി വരും. കടക്കുന്നവര് കര്മപദ്ധതി നല്കണം. ചൈന 2025-ഓടെ നഗര ചോര്ച്ച ഒന്പത് ശതമാനത്തില് താഴെയാക്കാന് ലക്ഷ്യമിട്ടു, 'ഒരു വീടിന് ഒരു മീറ്ററും' വാര്ഷിക മൂന്നാം കക്ഷി വിലയിരുത്തലുമായി.
ജനാധിപത്യ യൂറോപ്പും കേന്ദ്രീകൃത ചൈനയും പിന്തുടര്ന്നത് ഒരേ ക്രമമാണ്: ആദ്യം അളക്കുക, പിന്നെ ലക്ഷ്യം, പിന്നെ ബാധ്യത. കേരളത്തിനും വേണ്ടത് അതാണ്. ഉത്പാദിപ്പിച്ചതും വിറ്റതും നഷ്ടമായതുമായ വെള്ളത്തിന്റെ 'വാട്ടര് ബാലന്സ് ഓഡിറ്റ്' ഓരോ മേഖലയിലും നടത്തി രണ്ട് നഷ്ടങ്ങളും വേര്തിരിക്കണം. ഉപഭോഗം കൂടുമ്പോള് ചോര്ച്ച കുറയാതെ തന്നെ ശതമാനം താഴുമെന്നതിനാല്, ഇന്റര്നാഷണല് വാട്ടര് അസോസിയേഷന് നിര്ദേശിക്കുന്നത് പോലെ ലക്ഷ്യം എം.എല്.ഡിയിലും ഒരു കണക്ഷന് പ്രതിദിനം ലിറ്ററിലും നിയമപരമായി നിശ്ചയിക്കണം. പുരോഗതി എല്ലാ വര്ഷവും നിയമസഭയില് വയ്ക്കണം. ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ച പ്രദേശത്ത് മാത്രം കടലിലേക്ക് നോക്കാം. ഇപ്പോഴുള്ളത് ലക്ഷ്യമോ സമയപരിധിയോ ഇല്ലാത്ത ഒരു 'സാങ്കേതികവിദ്യാ പൈലറ്റ്' മാത്രം.
കടക്കാരനും യജമാനനും ഒരാള്
പൈപ്പ് മാറ്റാന് പണം കണ്ടെത്തേണ്ട വാട്ടര് അതോറിറ്റിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കടക്കാരന് സര്ക്കാരാണ്. 2025 ജൂണില് കിട്ടാനുണ്ടായിരുന്ന 1,908.33 കോടിയില് 719.17 കോടി പൊതുടാപ്പുകളുടെ കുടിശ്ശിക. മൂന്ന് വര്ഷത്തേക്ക് അനുവദിച്ച 1,067.72 കോടി ഗ്രാന്റില് നല്കിയത് 400.31 കോടി. ജല് ജീവന് മിഷന് കരാറുകാര്ക്ക് പണം നല്കാന് അതോറിറ്റി സര്ക്കാര് ഗ്യാരന്റിയില് നബാര്ഡില് നിന്ന് കടമെടുത്തു. 8,000 കോടിയോളം കേന്ദ്രവിഹിതം ഇനിയും കിട്ടാനുണ്ട്.
സര്ക്കാര് ബില് അടയ്ക്കുന്നില്ല, പകരം കടമെടുക്കാന് ഗ്യാരന്റി നല്കുന്നു. നഷ്ടം എങ്ങനെയെങ്കിലും ഉടമ താങ്ങുമെന്ന ഉറപ്പുള്ള സ്ഥാപനത്തിന് കാര്യക്ഷമമാകാന് സമ്മര്ദമില്ല. സാമ്പത്തികശാസ്ത്രജ്ഞന് യാനോഷ് കോര്ണായ് 'സോഫ്റ്റ് ബജറ്റ് കണ്സ്ട്രെയിന്റ്' എന്ന് വിളിച്ച അവസ്ഥ. ഉടമയും കടക്കാരനും താരിഫ് അംഗീകരിക്കുന്നയാളും ഒന്നായതിനാല് കണക്ക് ചോദിക്കാന് ആരുമില്ല. പൊതുടാപ്പ് അര്ഹര്ക്കുള്ള ന്യായമായ സബ്സിഡിയാണ്. പക്ഷേ അതിന്റെ ബില് സര്ക്കാര് അടയ്ക്കാത്തപ്പോള് സബ്സിഡി അതോറിറ്റിയുടെ നഷ്ടമാകുന്നു, നഷ്ടം അറ്റകുറ്റപ്പണിയുടെ പണം തിന്നുന്നു, പൈപ്പ് പിന്നെയും ചോരുന്നു. ലക്ഷ്യം തെറ്റിയ സബ്സിഡി പാഴാക്കലിനെ പോഷിപ്പിക്കുന്നുവെന്ന് 'ഗ്ലോബല് കമ്മീഷന് ഓണ് ദി ഇക്കണോമിക്സ് ഓഫ് വാട്ടര്' 2024-ല് മുന്നറിയിപ്പ് നല്കിയത് ഇതിനെക്കുറിച്ചാണ്.
ഇത് പരിഹരിക്കാനുള്ള മാതൃക കേരളത്തില് തന്നെയുണ്ട്, വൈദ്യുതിയില്. കെ.എസ്.ഇ.ബിയുടെ നിരക്കും വിതരണനഷ്ടവും പൊതുതെളിവെടുപ്പിന് ശേഷം നിശ്ചയിക്കുന്നത് സര്ക്കാരില് നിന്ന് അകലം പാലിക്കുന്ന റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷനാണ്. വെള്ളത്തിന് അതില്ല. മഹാരാഷ്ട്ര 2005-ല് തന്നെ ജല റെഗുലേറ്ററി അതോറിറ്റി രൂപീകരിച്ചു. ജലാശയങ്ങള് വീണ്ടെടുക്കാന് ഒരു 'ജലക്കമ്മീഷന്' പ്രകടനപത്രിക തന്നെ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. താരിഫും ചോര്ച്ച ലക്ഷ്യവും പൊതുതെളിവെടുപ്പിലൂടെ നിശ്ചയിക്കാനുള്ള നിയമപരമായ അധികാരം കൂടി നല്കി അതിനെ ഒരു ജല റെഗുലേറ്ററി കമ്മീഷനാക്കാം. അതിന് മുമ്പ് സര്ക്കാര് സ്വന്തം കുടിശ്ശികയും തടഞ്ഞ ഗ്രാന്റും തീര്ക്കണം. പൊതുടാപ്പിന്റെ ബില് മറ്റാവശ്യങ്ങള്ക്ക് വകമാറ്റാനാവാത്ത പ്രത്യേക ബജറ്റ് ശീര്ഷകമാക്കണം.
140 എംഎല്എ സമിതികളും ഇറങ്ങാത്ത ഒരു വിജ്ഞാപനവും
140 മണ്ഡലങ്ങളിലും എം.എല്.എ അധ്യക്ഷനായ ജലസമിതികള് മാസംതോറും ചേരും. കളക്ടറും മന്ത്രിയും ഇടവേളകളില് അവലോകനം ചെയ്യും. ഉത്തരവാദിത്തം കൂടുന്നതായി തോന്നാം. പക്ഷേ ഭരണഘടന ഈ ചുമതല ഏല്പ്പിച്ചത് മറ്റൊരാളെയാണ്. കുടിവെള്ളം പതിനൊന്നാം ഷെഡ്യൂളിലെ പതിനൊന്നാം ഇനമാണ്. താഴെത്തട്ടില് ചെയ്യാവുന്നത് താഴെത്തട്ടില് തന്നെ ചെയ്യണമെന്ന 'സബ്സിഡിയാരിറ്റി' തത്വത്തില്, ആര്ട്ടിക്കിള് 243G പ്രകാരം പഞ്ചായത്തുകള്ക്ക് കൈമാറേണ്ട വിഷയം. കേരള പഞ്ചായത്ത് രാജ് നിയമത്തിലെ വകുപ്പ് 166 ജലവിതരണം പഞ്ചായത്തിന്റെ ചുമതലയാക്കുന്നു. വാട്ടര് അതോറിറ്റിയുടെ പദ്ധതികള് വിജ്ഞാപനത്തിലൂടെ പഞ്ചായത്തിന് കൈമാറാന് വകുപ്പ് 234A അധികാരം നല്കുന്നു.
ആ വിജ്ഞാപനം ഇതുവരെ ഇറങ്ങിയിട്ടില്ലെന്ന് ഫെബ്രുവരി 24-ന് നിയമസഭയില് വച്ച സി.എ.ജി റിപ്പോര്ട്ട് (2025-ലെ നമ്പര് 10) കണ്ടെത്തി. പരിശോധിച്ച 21 പഞ്ചായത്തുകളില് നാലില് മാത്രമാണ് ഗ്രാമ ജല-ശുചിത്വ സമിതികള് ഉണ്ടായത്. പ്രാദേശിക ആവശ്യം നോക്കാതെ വാട്ടര് അതോറിറ്റി സ്വന്തം നിലയ്ക്ക് പദ്ധതിരേഖ തയ്യാറാക്കി. ഫലം: 2,13,991 കണക്ഷനുകള് ഒരു മാസത്തിനകം വിച്ഛേദിക്കപ്പെട്ടു. അട്ടപ്പാടിയിലെ അഗളി, പുതൂര്, ഷോളയൂര് എന്നീ ആദിവാസി ഭൂരിപക്ഷ പഞ്ചായത്തുകളില് ഒരു കണക്ഷന് പോലും നല്കിയില്ല. സി.എ.ജിയുടെ ഒന്നാമത്തെ ശുപാര്ശ ആ വിജ്ഞാപനമായിരുന്നു. പുതിയ നയം പകരം കൊണ്ടുവരുന്നത് നിയമപരമായ അടിസ്ഥാനം വ്യക്തമാക്കാത്ത ഒരു സമാന്തര സംവിധാനം. പ്രകടനപത്രിക പോലും ഇതിലും ഭേദപ്പെട്ട വഴിയാണ് പറഞ്ഞത്: വകുപ്പുകളെയും ശാസ്ത്രസ്ഥാപനങ്ങളെയും സാമൂഹിക സംഘടനകളെയും ഏകോപിപ്പിക്കുന്ന 'കേരള നദീതട-ജലവ്യവസ്ഥ മിഷന്', 'ജനപ്രതിനിധികളുടെ നേതൃത്വത്തില്' ജില്ലാ പദ്ധതികള്. പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റും ജനപ്രതിനിധിയാണ്.
രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളെ ജലത്തിന്റെ ചുമതലക്കാരാക്കിയ ചൈനയുടെ 'റിവര് ചീഫ്' സംവിധാനം പോലും 2017-ല് ജലമലിനീകരണ നിയന്ത്രണ നിയമത്തിന്റെ ആര്ട്ടിക്കിള് 5-ല് എഴുതിച്ചേര്ത്തു, അളക്കാവുന്ന ലക്ഷ്യങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. കേരളത്തിലെ സമിതികള്ക്ക് നിയമവുമില്ല, ലക്ഷ്യവുമില്ല. എം.പി ഫണ്ട് ശരിവച്ച ഭീം സിങ് കേസില് (2010) സുപ്രീം കോടതി ആശ്രയിച്ചത് ജനപ്രതിനിധിയുടെ പങ്ക് ശുപാര്ശ മാത്രമാണെന്നതിനെയാണ്. വഴി അതിനാല് വ്യക്തം: ആദ്യം വകുപ്പ് 234A വിജ്ഞാപനം. എം.എല്.എ സമിതികള് പഞ്ചായത്തുകള്ക്ക് ശുപാര്ശ നല്കുന്ന ഉപദേശക സംവിധാനം മാത്രം, പഞ്ചായത്ത് പ്രസിഡന്റുമാരുടെ അംഗത്വവും മണ്ഡലം തിരിച്ചുള്ള കണക്ഷന് ലക്ഷ്യങ്ങളും ഉത്തരവില് തന്നെ. അല്ലെങ്കില് അട്ടപ്പാടിയില് അടുത്ത വര്ഷവും വെള്ളമെത്തിയില്ലെങ്കില് ഉത്തരം പറയേണ്ടത് പഞ്ചായത്തോ എം.എല്.എയോ അതോറിറ്റിയോ എന്ന് ആര്ക്കുമറിയില്ല.
സ്വന്തം ഡാമിന് സ്വയം മാര്ക്കിടുന്ന ഉടമ
രൂപകല്പ്പന, പ്രളയശേഷി, ഭൂകമ്പ സുരക്ഷ എന്നിവയടക്കം പരിശോധിക്കുന്ന 'കോംപ്രിഹെന്സീവ് ഡാം സേഫ്റ്റി ഇവാലുവേഷന്' 22 ഡാമുകളില് ഡിസംബര് 31-നകം തീര്ക്കുമെന്നത് പുതിയ നയമല്ല, നിയമബാധ്യതയാണ്. 2021-ലെ ഡാം സേഫ്റ്റി ആക്ടിന്റെ വകുപ്പ് 38(1) പ്രകാരം നിലവിലുള്ള ഡാമുകളുടേത് നിയമം പ്രാബല്യത്തില് വന്ന് അഞ്ച് വര്ഷത്തിനകം നടക്കണം. 2021 ഡിസംബര് 30-ന് പ്രാബല്യത്തില് വന്നതിനാല് പരിധി ഈ ഡിസംബര് 30. പ്രഖ്യാപിച്ച തീയതി അതിന് ഒരു ദിവസം പുറത്ത്.
വിലയിരുത്തേണ്ടത് 'സ്വതന്ത്ര വിദഗ്ധ സമിതി', പക്ഷേ സമിതിയെ നിയമിക്കുന്നതും പ്രതിഫലം നല്കുന്നതും ഉടമ.
'സ്വതന്ത്രം' എന്ന് നിയമം നിര്വചിക്കുന്നില്ല. സമിതിയും ഉടമയും തമ്മിലുള്ള തര്ക്കം വകുപ്പ് 40(4) പ്രകാരം സംസ്ഥാന ഡാം സുരക്ഷാ ഓര്ഗനൈസേഷനിലേക്ക് പോകും. 2023 ജൂണിലെ ഉത്തരവ് പ്രകാരം അതിന്റെ അധ്യക്ഷന് 59 ഡാമുകളുടെ ഉടമയായ കെ.എസ്.ഇ.ബി.എല്ലിന്റെ ചീഫ് എന്ജിനീയര്. ഉടമ നിയമിച്ച സമിതിയും ഉടമയും തമ്മിലുള്ള തര്ക്കം തീര്ക്കുന്നത് ഉടമയുടെ ഉദ്യോഗസ്ഥന്. നിയന്ത്രിക്കപ്പെടേണ്ടവര് തന്നെ നിയന്ത്രണം കൈയാളുന്ന ഈ 'റെഗുലേറ്ററി ക്യാപ്ചര്' സ്വാഭാവിക നീതിയുടെ ആദ്യ പാഠം തന്നെ ലംഘിക്കുന്നു: ആരും സ്വന്തം കേസില് വിധികര്ത്താവാകരുത്, 'നെമോ ജൂഡെക്സ് ഇന് കോസ സുവ'.
ഒക്ടോബര് 30-ന് നിര്മല ജോണി കേസില് വിഴിഞ്ഞം തീരശോഷണം പഠിച്ച കുടാലെ സമിതിയുടെ റിപ്പോര്ട്ട് ഹൈക്കോടതി റദ്ദാക്കിയത് ഇതേ താല്പ്പര്യ സംഘര്ഷത്തിന്റെ പേരിലാണ്. മുല്ലപ്പെരിയാറില് സ്വതന്ത്ര പരിശോധനയ്ക്കായി സുപ്രീം കോടതിയില് പോകുമെന്ന് കേരളം പ്രഖ്യാപിച്ചതാകട്ടെ, നവംബര് 2-ലെ അതേ പത്രസമ്മേളനത്തിലും. തമിഴ്നാടിനോട് ചോദിക്കുന്ന നിലവാരം സ്വന്തം ഡാമുകള്ക്ക് വേണ്ടേ?
'സ്വതന്ത്രം' എന്നതിന് ഉള്ളടക്കം നല്കിയ നിയമങ്ങളുണ്ട്. ബ്രിട്ടനിലെ റിസര്വോയേഴ്സ് ആക്ടിന്റെ (1975) വകുപ്പ് 10(9) ഉടമയുടെ ജീവനക്കാരെയും ആ ഡാം നിര്മിച്ച എന്ജിനീയറെയും പരിശോധകരാക്കുന്നത് വിലക്കുന്നു. അമേരിക്കന് ഫെഡറല് ചട്ടങ്ങള്, ഉടമയുടെ ജോലി വിട്ട് രണ്ട് വര്ഷം കഴിയാതെ പരിശോധകനാകാന് അനുവദിക്കില്ല; സംഘത്തെ റെഗുലേറ്റര് രേഖാമൂലം അംഗീകരിക്കണം. കേരളം ഈ മാനദണ്ഡങ്ങള് ചട്ടത്തിലൂടെ സ്വീകരിക്കണം, ഡാം സുരക്ഷാ ഓര്ഗനൈസേഷന്റെ തലപ്പത്തു നിന്ന് ഉടമസ്ഥ സ്ഥാപനത്തിന്റെ ഉദ്യോഗസ്ഥനെ മാറ്റണം, 22 ഡാമുകളും ഓരോന്നും പരിശോധിക്കുന്നവരുടെ പട്ടികയും പ്രസിദ്ധീകരിക്കണം.
കടല്വെള്ളം ശുദ്ധീകരിക്കാന് സാങ്കേതികവിദ്യയുണ്ട്. എന്നാല് ഈ നാല് ചോര്ച്ചകള് അടയ്ക്കാത്ത നയം, കോണ്ക്ലേവിന് ശേഷവും അരുവിക്കരയില് നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന ഓരോ രണ്ട് ലിറ്ററില് ഒന്നിനെ വഴിയില് ഉപേക്ഷിക്കും.
According to Union government data from March 2026, 45.12% of rural households in Kerala do not have tap water connections, placing the state at the bottom of the national rankings. This marks the third attempt to formulate a national water policy following the 2008 policy and the 2025 draft. However, the proposed policy faces four major challenges: prioritisation, funding, distribution of authority and monitoring. These gaps raise questions about its ability to ensure equitable and effective access to drinking water.