പാര്ലമെന്റിന്റെ ഈ വര്ഷത്തെ ബജറ്റ് സമ്മേളനത്തില് പകുതിയില് താഴെ എംപിമാര്ക്ക് മാത്രമാണ് 90 ശതമാനമോ അതില് കൂടുതലോ ഹാജരുള്ളതെന്ന് പുതിയ പഠന റിപ്പോര്ട്ട്. കോമണ്വെല്ത്ത് ഹ്യൂമന് റൈറ്റ്സ് ഇനിഷ്യേറ്റീവ് (സിഎച്ച്ആര്ഐ) നടത്തിയ പഠനത്തിലാണ് ഈ വിവരങ്ങളുള്ളത്. ലോക്സഭയിലെയും രാജ്യസഭയിലെയും പ്രമുഖ പാര്ട്ടികളായ ബിജെപി, കോണ്ഗ്രസ് എന്നിവയിലെ അംഗങ്ങളുടെ ശരാശരി ഹാജര് നില പ്രാദേശിക-ചെറിയ പാര്ട്ടികളെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കുറവാണെന്നും റിപ്പോര്ട്ട് വ്യക്തമാക്കുന്നു. ലോക്സഭയിലും രാജ്യസഭയുടെ ഔദ്യോഗിക വെബ്സൈറ്റുകളിലും ലഭ്യമായ വിവരങ്ങള് അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് പഠനം നടത്തിയത്.
483 ലോക്സഭാ എംപിമാരുടെയും 255 രാജ്യസഭാ എംപിമാരുടെയും വിവരങ്ങള് ഇതിനായി ശേഖരിച്ചു. കേന്ദ്ര ബജറ്റിന്റെ മധ്യകാല അവധിയും വിവാദപരമായ മണ്ഡലം പുനര്നിര്ണയ (ഡിലിമിറ്റേഷന്) നിയമനിര്മാണത്തെ കുറിച്ച് ചര്ച്ച ചെയ്യാന് ഏപ്രില് മധ്യത്തില് ചേര്ന്ന മൂന്ന് പ്രത്യേക സമ്മേളനങ്ങളും ഇതില് ഉള്പ്പെടുന്നു. ലോക്സഭയില് ജനുവരി 28 മുതല് ഏപ്രില് 18 വരെ നടന്ന 31 സമ്മേളനങ്ങളില് ബിജെപി എംപിമാര് ശരാശരി 26.46 ദിവസവും കോണ്ഗ്രസ് എംപിമാര് 23.13 ദിവസവുമാണ് ഹാജരായത്. രാജ്യസഭയിലും ഇതേ മാതൃകയില് ഭരണകക്ഷി ശരാശരി 84.39% ഹാജരും കോണ്ഗ്രസ് 80.66% ഹാജരും മാത്രമാണ് നേടിയത്. ഇവരുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള് ചെറിയ പാര്ട്ടികള് മികച്ച പ്രകടനമാണ് കാഴ്ചവെച്ചത്.
പ്രധാനമന്ത്രി, കാബിനറ്റ് മന്ത്രിമാര്, ഇരുസഭകളുടെയും അധ്യക്ഷന്മാര് (പ്രിസൈഡിങ് ഓഫീസര്മാര്) എന്നിവര് സഭയിലെ മറ്റ് അംഗങ്ങള്ക്കായി ഏര്പ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള ഹാജര് ട്രാക്കിങ് സംവിധാനത്തിന്റെ പരിധിയില് വരുന്നില്ലെന്ന് പഠനം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. ഇവര് പ്രതിദിന ഹാജര് പുസ്തകത്തില് ഒപ്പിടേണ്ടതില്ലാത്തതിനാല്, ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളില് നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാന് ഇത് വലിയ അവസരം നല്കുന്നുണ്ടെന്നും റിപ്പോര്ട്ടില് വിമര്ശനമുണ്ട്. ഫ്ളെയിം യൂണിവേഴ്സിറ്റി വിദ്യാര്ഥിയും സിഎച്ച്ആര്ഐ ഇന്റേണുമായിരുന്ന ആദി സര്ദേശായിയാണ് ഇതിനാവശ്യമായ വിവരങ്ങള് ശേഖരിച്ചത്. റിപ്പോര്ട്ടിന്റെ വിശകലനവും രചനയും നിര്വഹിച്ചത് സിഎച്ച്ആര്ഐ ഡയറക്ടര് വെങ്കിടേഷ് നായക് ആണ്.
ലോക്സഭ: പൂര്ണ ഹാജര് അഞ്ചിലൊന്ന് പേര്ക്ക് മാത്രം
പഠനവിധേയമാക്കിയ ലോക്സഭാ എംപിമാരില് വെറും 45.76% പേര്ക്ക് മാത്രമാണ് 90% നും 100% നും ഇടയില് ഹാജരുള്ളത്. കുറഞ്ഞ മാനദണ്ഡമായ 75% ഹാജരെങ്കിലും മറികടക്കാന് 309 എംപിമാര്ക്ക് (63.98%) മാത്രമേ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ. കൂടാതെ, 69 എംപിമാര് തങ്ങള് പങ്കെടുക്കേണ്ടിയിരുന്ന സമ്മേളനങ്ങളുടെ പകുതിയില് താഴെ ദിവസങ്ങളില് മാത്രമാണ് സഭയിലെത്തിയത്. സഭയിലെ അഞ്ചിലൊന്ന് ഭാഗം മാത്രം വരുന്ന, അതായത് 483-ല് 101 എംപിമാര് മാത്രമാണ് 31 ദിവസവും സഭയില് ഹാജരായി ഒപ്പിട്ടത്.
ബിജെപിയും കോണ്ഗ്രസും തങ്ങളുടെ സഖ്യകക്ഷികളേക്കാള് പിന്നില്
പാര്ട്ടികളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള കണക്കുകള് പരിശോധിക്കുമ്പോള്, ലോക്സഭയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പാര്ട്ടിയായ ബിജെപിയുടെ ശരാശരി ഹാജര് 31-ല് 26.46 ദിവസങ്ങള് മാത്രമാണ്. ഇത് അവരുടെ ചെറിയ സഖ്യകക്ഷികളായ ജനതാദള് (യുണൈറ്റഡ്) (ജെഡിയു- ശരാശരി 27.91 ദിവസങ്ങള്), തെലുഗുദേശം പാര്ട്ടി (ടിഡിപി- ശരാശരി 27.8 ദിവസങ്ങള്) എന്നിവയേക്കാള് കുറവാണ്. ലോക്സഭയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതിപക്ഷ പാര്ട്ടിയായ കോണ്ഗ്രസിന്റെ ശരാശരി ഹാജര് 23.13 ദിവസങ്ങളാണ്. 'ഇന്ത്യ' മുന്നണിയിലെ മറ്റ് പങ്കാളികളായ ശിവസേന (ഉദ്ധവ് ബാലാസാഹേബ് താക്കറെ) (26.22 ദിവസങ്ങള്), നാഷണലിസ്റ്റ് കോണ്ഗ്രസ് പാര്ട്ടി (ശരദ് പവാര്) (24.38 ദിവസങ്ങള്), രാഷ്ട്രീയ ജനതാദള് (ആര്ജെഡി- 23.25 ദിവസങ്ങള്) എന്നിവര്ക്കെല്ലാം ഇതിലും ഉയര്ന്ന ഹാജര് നിലയുണ്ട്. ലോക്സഭയിലെ രണ്ടാമത്തെ വലിയ പ്രതിപക്ഷ പാര്ട്ടിയായ സമാജ്വാദി പാര്ട്ടി (എസ്പി) 30 സമ്മേളനങ്ങളില് ശരാശരി 28.43 ദിവസങ്ങള് ഹാജരായി മികച്ച പ്രകടനം നടത്തി.
28 എംപിമാരുള്ള ആള് ഇന്ത്യ തൃണമൂല് കോണ്ഗ്രസും 22 എംപിമാരുള്ള ദ്രാവിഡ മുന്നേറ്റ കഴകവും ആണ് 20-ലധികം അംഗങ്ങളുള്ള പാര്ട്ടികളില് ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഹാജര് രേഖപ്പെടുത്തിയത്. യഥാക്രമം 15, 14.64 എന്നിങ്ങനെയാണ് ഇവരുടെ ശരാശരി ഹാജര് ദിവസങ്ങള്. അതേസമയം, സഭയിലെ ഏറ്റവും ചെറിയ ചില പാര്ട്ടികളാണ് ഹാജര് നിലയില് മുന്നിലെത്തിയത്. രാഷ്ട്രീയ ലോക്ദളിന്റെ രണ്ട് എംപിമാരും രാഷ്ട്രീയ ലോക്താന്ത്രിക് പാര്ട്ടിയുടെ ഏക പ്രതിപ്രതിനിധിയും 31 ദിവസവും പൂര്ണ്ണമായി സഭയില് ഹാജരായി. കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് പാര്ട്ടി ഓഫ് ഇന്ത്യ (മാര്ക്സിസ്റ്റ്-ലെനിനിസ്റ്റ്), സോറം പീപ്പിള്സ് മൂവ്മെന്റ് എന്നിവര് 31-ല് ശരാശരി 30 ദിവസവും സഭയിലെത്തി.
രാജ്യസഭയിലും സമാനമായ അവസ്ഥ
പഠനവിധേയമാക്കിയ 255 രാജ്യസഭാ എംപിമാരില് വെറും 59 പേര്ക്ക് (23.14%) മാത്രമാണ് ആവശ്യമായ എല്ലാ സമ്മേളനങ്ങളിലും പൂര്ണ ഹാജരുള്ളത്. 90 ശതമാനത്തിനും 100 ശതമാനത്തിനും ഇടയില് ഹാജര് നേടിയത് 46.47% പേര് മാത്രമാണ്. 62.33% (159 എംപിമാര്) അംഗങ്ങള് 75% ഹാജര് നില മറികടന്നപ്പോള്, നാലിലൊന്ന് ഭാഗത്തോളം വരുന്ന 56 എംപിമാര് പകുതിയിലധികം ദിവസങ്ങളിലും സഭയില് എത്തിയില്ല. ലോക്സഭയിലെപ്പോലെ രാജ്യസഭയിലും വലിയ പാര്ട്ടികള് ചെറുകിട പാര്ട്ടികളെ അപേക്ഷിച്ച് പിന്നിലായി. 111 എംപിമാരുള്ള ബിജെപിയുടെ ശരാശരി ഹാജര് 84.39 ശതമാനവും കോണ്ഗ്രസിന്റേത് 80.66 ശതമാനവുമാണ്. എന്നാല് ബിജു ജനതാദള് (93.28%), സമാജ്വാദി പാര്ട്ടി (92.74%), ജമ്മു കശ്മീര് നാഷണല് കോണ്ഫറന്സ് (94.62%) എന്നിവര് വലിയ പാര്ട്ടികളെക്കാള് വളരെ മുന്നിലെത്തി.
പ്രതിപക്ഷ പാര്ട്ടികളില് കോണ്ഗ്രസിന്റെ ഹാജര് നില (80.66%), ഡിഎംകെ, സിപിഐ, തൃണമൂല് കോണ്ഗ്രസ് എന്നിവരേക്കാള് വളരെ ഉയര്ന്നതാണ്. ഈ മൂന്ന് പാര്ട്ടികളുടെയും ശരാശരി ഹാജര് നില രാജ്യസഭയില് 50 ശതമാനത്തിലും താഴെയായിരുന്നു. ഇത് കാണിക്കുന്നത് ഈ പാര്ട്ടികളിലെ ചില അംഗങ്ങള് സഭയില് പങ്കെടുത്തതിനേക്കാള് കൂടുതല് ദിവസങ്ങളില് വിട്ടുനിന്നു എന്നാണ്.
സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള ഹാജര് നില
രണ്ടില് കൂടുതല് അംഗങ്ങളുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളില്, ലോക്സഭയില് ഏറ്റവും കൂടുതല് ശരാശരി ഹാജര് രേഖപ്പെടുത്തിയത് ഉത്തരാഖണ്ഡ് (30.5 ദിവസങ്ങള്) ആണ്. തൊട്ടുപിന്നാലെ നാഷണല് കാപിറ്റല് ടെറിട്ടറി-ഡല്ഹി (30 ദിവസങ്ങള്), രാജസ്ഥാന് (29.75 ദിവസങ്ങള്), ഹിമാചല് പ്രദേശ് (28.75 ദിവസങ്ങള്), ഉത്തര്പ്രദേശ് (28.69 ദിവസങ്ങള്) എന്നിവ വരുന്നു. ആദ്യ പത്തില് ഇടംപിടിച്ച ഒരേയൊരു ദക്ഷിണേന്ത്യന് സംസ്ഥാനം ആന്ധ്രാപ്രദേശാണ് (ശരാശരി 27.41 ദിവസങ്ങള്).
മറുവശത്ത്, ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഹാജര് രേഖപ്പെടുത്തിയ സംസ്ഥാനം അസം (15.69 ദിവസങ്ങള്) ആണ്. തൊട്ടുപിന്നില് പശ്ചിമ ബംഗാള് (16.03 ദിവസങ്ങള്), തമിഴ്നാട് (17.41 ദിവസങ്ങള്), കേരളം (18.74 ദിവസങ്ങള്) എന്നിവയുണ്ട്. വടക്കുപടിഞ്ഞാറന് സംസ്ഥാനങ്ങളില് പഞ്ചാബ് മാത്രമാണ് ശരാശരി 20 ദിവസവുമായി അവസാന അഞ്ച് സ്ഥാനങ്ങളില് ഉള്പ്പെട്ടത്. കേന്ദ്രഭരണ പ്രദേശങ്ങളായ ചണ്ഡീഗഢ്, ലക്ഷദ്വീപ് എന്നിവടങ്ങളില് നിന്നുള്ള ഏക പ്രതിനിധികള് പൂര്ണ ഹാജര് രേഖപ്പെടുത്തിയപ്പോള്, പുതുച്ചേരിയുടെ ഏക പ്രതിനിധി പകുതി ദിവസങ്ങളില് പോലും സഭയിലെത്തിയില്ല.
രാജ്യസഭയിലെ സംസ്ഥാനം തിരിച്ചുള്ള കണക്കുകളും സമാനമായ രീതിയിലാണ്. ഒന്നിലധികം എംപിമാരുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളില് ഡല്ഹി മേഖലയില് നിന്നുള്ള അംഗങ്ങള്ക്കാണ് ഏറ്റവും കൂടുതല് ശരാശരി ഹാജരുള്ളത് (99.67%). ജമ്മു കശ്മീര് 95.16 ശതമാനവുമായി രണ്ടാം സ്ഥാനത്താണ്. എന്നാല് 20 എംപിമാരുള്ള പശ്ചിമ ബംഗാള് വെറും 42.04 ശതമാനവുമായി പട്ടികയില് ഏറ്റവും പിന്നിലാണ്. 22 എംപിമാരുള്ള തമിഴ്നാടും 49.55 ശതമാനവുമായി തൊട്ടുമുകളിലുണ്ട്.
കണക്കുകള് വെളിപ്പെടുത്താത്ത കാര്യങ്ങള്
മന്ത്രിമാരും സഭാ അധ്യക്ഷന്മാരും ഹാജര് പുസ്തകത്തില് ഒപ്പിടേണ്ടതില്ല എന്നത് പാര്ലമെന്റിലെ ഒരു കീഴ്വഴക്കമാണ്, അല്ലാതെ അവര് സഭയില് ഹാജരാകുന്നില്ല എന്നതിന് ഇതൊരു തെളിവല്ല. അതിനാല്, ബജറ്റ് സമ്മേളനത്തില് പ്രധാനമന്ത്രിയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മന്ത്രിസഭയും എത്ര തവണ സഭയില് സന്നിഹിതരായിരുന്നു എന്നതിന് കൃത്യമായ രേഖകളില്ല. ബജറ്റ് സമ്മേളനത്തിലുടനീളം ഒരു ദിവസം പോലും ഹാജരാകാത്ത മൂന്ന് എംപിമാര് ലോക്സഭയിലുണ്ട്. ഇതിലൊരാള് നിലവില് ജുഡീഷ്യല് കസ്റ്റഡിയിലുള്ള ഖദൂര് സാഹിബ് മണ്ഡലത്തില് നിന്നുള്ള സ്വതന്ത്ര അംഗം അമൃത്പാല് സിങാണ്. ഗുജറാത്തില് നിന്നുള്ള ബിജെപി എംപി ചന്ദ്രകാന്ത് രഘുനാഥ് പാട്ടീല്, കര്ണാടകയില് നിന്നുള്ള കോണ്ഗ്രസ് എംപി രാധാകൃഷ്ണ എന്നിവരാണ് മറ്റ് രണ്ട് പേര്.
രാജ്യസഭയില് ആറ് എംപിമാര്ക്ക് പൂജ്യം ഹാജറാണുള്ളത്. ഇതില് മൂന്ന് പേര് (രുക്മിണി മല്ലിക്, ബാബുല് സുപ്രിയോ ബാരല്, രാജീവ് കുമാര്) തൃണമൂല് കോണ്ഗ്രസ് അംഗങ്ങളാണ്. ബിജെപിയുടെ ബിശ്വജിത് സിന്ഹ, ജനതാദള് (യുണൈറ്റഡ്) അംഗം നിതീഷ് കുമാര്, പട്ടാളി മക്കള് കക്ഷി അംഗം അന്പുമണി രാമദോസ് എന്നിവരാണ് ബാക്കി മൂന്ന് പേര്. ഹാജര് വിവരങ്ങള് വെളിപ്പെടുത്തുന്നതില് ഇരുസഭകളും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസവും പഠനം എടുത്തുകാണിക്കുന്നു. രാജ്യസഭയുടെ വെബ്സൈറ്റില് അംഗങ്ങള് സഭയില് വരാത്തതിന്റെ കാരണങ്ങള് (അസുഖം അല്ലെങ്കില് മുന്കൂട്ടി നിശ്ചയിച്ച മറ്റ് ഔദ്യോഗിക തിരക്കുകള്) വ്യക്തമായി രേഖപ്പെടുത്താറുണ്ട്. എന്നാല് ലോക്സഭ ഇത്തരം വിശദീകരണങ്ങളൊന്നും നല്കാറില്ല. ലോക്സഭാ സെക്രട്ടേറിയറ്റും രാജ്യസഭയുടെ ഈ മാതൃക പിന്തുടരണമെന്ന് സിഎച്ച്ആര്ഐ ശുപാര്ശ ചെയ്യുന്നു.
മുന്പ് ഒരു സമ്മേളനത്തിനിടയില് ഓരോ മണിക്കൂറിലും എത്ര എംപിമാര് സഭയില് ഭൗതികമായി സന്നിഹിതരായിരുന്നു എന്ന് കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തുന്ന 'മണിക്കൂര് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഹാജര് ചാര്ട്ടുകള്' ഇരുസഭകളും സൂക്ഷിച്ചിരുന്നു. എന്നാല് തത്സമയ സംപ്രേഷണവും ഓണ്ലൈന് ഹാജര് രേഖകളും വന്നതോടെ ഈ രീതി നിര്ത്തിലാക്കി. പൊതുജനങ്ങളുടെ നികുതിപ്പണം കൊണ്ട് പ്രവര്ത്തിക്കുന്ന ഒരു നിയമനിര്മ്മാണ സഭയില്, രാവിലെ വന്ന് ഒരു ഒപ്പിടുന്നതിലൂടെ മാത്രം യഥാര്ത്ഥ ഹാജര് നില വിലയിരുത്താനാകില്ലെന്നും പ്രത്യേകിച്ച് ഭരണ നേതൃത്വത്തിലുള്ളവര്ക്ക് ഇതില് നിന്ന് ഇളവുള്ള സാഹചര്യത്തില്, 'മണിക്കൂര് അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള ഹാജര് രീതി' പുനരാരംഭിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണെന്നും പഠനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
Less than half of India's MPs recorded 90% or higher attendance during Parliament's 2026 Budget Session, according to a study by the Commonwealth Human Rights Initiative (CHRI). The report found that MPs from major parties like the BJP and Congress had lower average attendance than several regional and smaller parties. Kerala ranked among the states with the lowest Lok Sabha attendance, while Uttarakhand and Delhi topped the list. The study also called for greater transparency in parliamentary attendance and recommended reinstating hourly attendance tracking.