നാല് വര്ഷത്തിനിടെ യുവജനങ്ങളുടെ തെരുവുപ്രക്ഷോഭങ്ങളാൽ മറിഞ്ഞുവീണ ഭരണകൂടങ്ങൾ ദക്ഷിണേഷ്യയിൽ മൂന്നാണ്- ശ്രീലങ്ക, ബംഗ്ലാദേശ്, നേപ്പാള്. കൊളംബോയിലെയും ധാക്കയിലെയും കാഠ്മണ്ഡുവിലെയും ചരിത്രങ്ങള് ആവര്ത്തിക്കപ്പെടുമോയെന്ന ചോദ്യം ഇപ്പോൾ ഡല്ഹിയിലും ശക്തമാണ്. നീറ്റ് പരീക്ഷാ വിവാദത്തിൽ വിദ്യാഭ്യാസ മന്ത്രിയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ടു ഡല്ഹിയില് നടക്കുന്ന പ്രക്ഷോഭങ്ങള് വലിയ രാഷ്ട്രീയ ചര്ച്ചകള്ക്കാണ് വഴിതുറന്നിരിക്കുന്നത്. ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ മറ്റ് രാജ്യങ്ങളില് ഭരണകൂട മാറ്റത്തിലേക്കു നയിച്ച നാല് പ്രധാന ഘടകങ്ങള് ഇന്ത്യയിലും ബാധകമാണോ?
യുവജന മുന്നേറ്റങ്ങളെ കേവലം തലമുറകളുടെ പ്രതിഷേമെന്നു വിശേഷിപ്പിച്ച് തള്ളിക്കളയാനാവില്ല. ഇതിനു പിന്നില് വ്യക്തമായ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളുണ്ട്. ഒന്നാമത്തെ ഘടകം തൊഴിലില്ലായ്മയാണ്. വര്ഷം തോറും ദശലക്ഷക്കണക്കിനു ബിരുദധാരികള് പുറത്തിറങ്ങുകയും അതില് ഭൂരിഭാഗവും തൊഴില്രഹിതരായി മാറുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥ വിദ്യാഭ്യാസത്തിന്റെ വില കെടുത്തുന്നു. രണ്ടാമത്തെ ഘടകം സമൂഹത്തിലെ അസമത്വങ്ങളാണ്. ഫോണ് സ്ക്രീനുകളില് കാണുന്ന ആഡംബര ജീവിതങ്ങളും അധികാരികളുടെ അനര്ഹമായ നേട്ടങ്ങളും സാധാരണക്കാരായ യുവജനങ്ങളില് വലിയ അമര്ഷം ഉണ്ടാക്കുന്നുണ്ട്. മൂന്നാമത്തെ ഘടകം സാധാരണ നിയമപരമായ വഴികളും സ്ഥാപനങ്ങളും പരാജയപ്പെടുമ്പോള് ജനങ്ങള്ക്ക് തെരുവ് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടി വരുന്നു എന്നതാണ്.
ഇന്ത്യയില് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകള് ഇപ്പോഴും സര്ക്കാരുകളെ മാറ്റുന്നുണ്ടെങ്കിലും വിയോജിപ്പുകള്ക്കുമേലുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളും ഏജന്സികളുടെ ഇടപെടലുകളും ആ സുരക്ഷിതത്വത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. നാലാമത്തെ ഘടകം ഭരണകൂടത്തിന്റെ അപമാനിക്കല് നയങ്ങളാണ്. നേപ്പാളില് സോഷ്യല് മീഡിയ നിരോധിച്ചതും ബംഗ്ലാദേശില് കോര്ട്ട് ഉത്തരവുകളും വലിയ പ്രക്ഷോഭങ്ങള്ക്കു തിരികൊളുത്തിയതുപോലെ, ഇന്ത്യയിലും ചെറിയ ഒരു വാക്കില്നിന്നാണ് പ്രതിഷേധങ്ങള് തീവ്രമായി മാറിയത്.
ബംഗ്ലാദേശിലും ശ്രീലങ്കയിലും നേപ്പാളിലും സൈന്യവും സുരക്ഷാ സേനയും ഭരണാധികാരികളെ സംരക്ഷിക്കാന് തയ്യാറാകാതെ വന്നതാണ് സര്ക്കാരുകളുടെ പെട്ടെന്നുള്ള വീഴ്ചയ്ക്കു കാരണം. എന്നാല് ഈ വിഷയത്തില് ഇന്ത്യ പൂര്ണമായും വ്യത്യസ്തമാണ്. ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് പ്രതിഷേധങ്ങളെ നേരിടുന്ന രീതിയാണ് പൊതുവെ ഇന്ത്യയിൽ കണ്ടുവരുന്നത്. ഡൽഹിസമരത്തിലേക്കു വന്നാൽ, വിദ്യാർഥികളെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആജ്ഞയ്ക്കനുസരിച്ച് ആണിയടിച്ച ലാത്തിയും റബർ ബുള്ളറ്റുകളും ഉപയോഗിച്ചും നേരിടുകയാണു പൊലീസ്. ഇപ്പോഴത്തെ പ്രതിഷേധം ബിജെപിക്കെതിരെ വോട്ടായി മാറുമോയെന്നാണ് ഇനി അറിയാനുള്ളത്.
പ്രതിഷേധങ്ങളെ ചര്ച്ചകളിലൂടെ പരിഹരിക്കുന്നതിനു പകരം അവയെ അടിച്ചമര്ത്താന് നോക്കിയ ഭരണകൂടത്തിന്റെ നടപടികള് സ്ഥിതിഗതികള് കൂടുതല് വഷളാക്കുകയാണു ചെയ്തത്. സോഷ്യല് മീഡിയ അക്കൗണ്ടുകള് ബ്ലോക്ക് ചെയ്തതും സമരം നിയമവിരുദ്ധമാക്കിയതും അൻപത്തി ഒൻപതുകാരനായ സോനം വാങ്ചുക് അടക്കമുള്ളവരെ ബലമായി അറസ്റ്റ് ചെയ്തതും പ്രക്ഷോഭത്തിനു കൂടുതല് ജനപിന്തുണ നേടിക്കൊടുത്തു.
ഒരു മന്ത്രിയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെട്ട് തുടങ്ങിയ സമരം ഇന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ രാജി ആവശ്യപ്പെടുന്ന വലിയൊരു മുന്നേറ്റമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. ശ്രീലങ്കയിലും ബംഗ്ലാദേശിലും നേപ്പാളിലും ഭരണാധികാരികള് ചെറിയ ആവശ്യങ്ങള് അംഗീകരിക്കാന് തയ്യാറാകാതെ തെരുവ് അടച്ചുപൂട്ടാന് ശ്രമിച്ചതാണ് വലിയ ഭരണകൂട വിരുദ്ധ വിപ്ലവങ്ങള്ക്കു വഴിവച്ചത്. ഇന്ത്യയും അത്തരം ഒരു വഴിയിലൂടെയാണ് നീങ്ങുന്നതെങ്കില്, ജനങ്ങളുടെ രോഷം തടഞ്ഞുനിര്ത്താന് ആര്ക്കും സാധിച്ചേക്കില്ല.
In the past four years, youth-led street protests have brought down three governments in South Asia — Sri Lanka, Bangladesh, and Nepal. The question of whether the histories of Colombo, Dhaka, and Kathmandu could repeat themselves is now gaining traction in New Delhi as well.
The ongoing protests in Delhi demanding the resignation of the Education Minister over the NEET examination controversy have sparked intense political debate. This has raised a key question: Are the four major factors that led to regime change in other South Asian countries also present in India?