ഇറാനുമായുള്ള വെടിനിർത്തൽ കരാർ അവസാനിച്ചതായി അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ്. ഇറാൻ നേതൃത്വത്തെ 'നുണയന്മാരുടെ കൂട്ടം' (Bunch of liars) എന്ന് വിശേഷിപ്പിച്ച ട്രംപ്, അവരുമായി ഇനി ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നത് സമയനഷ്ടം മാത്രമാണെന്നും തുർക്കിയിലെ അങ്കാറയിൽ നടക്കുന്ന നാറ്റോ ഉച്ചകോടിക്കിടെ വ്യക്തമാക്കി. അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിൽ ആക്രമണങ്ങൾ ശക്തമായതോടെ ഗൾഫ് മേഖലയിൽ വീണ്ടും യുദ്ധഭീതി രൂക്ഷമായിരിക്കുകയാണ്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ ഖത്തർ, സൗദി അറേബ്യ എന്നിവരുടെ വാണിജ്യ കപ്പലുകൾക്ക് നേരെ ആക്രമണം ഉണ്ടായതിന് പിന്നാലെ അമേരിക്ക ഇറാനിലെ തെക്കൻ പ്രവിശ്യകളിൽ (ഹോർമോസ്ഗാൻ, മഹ്ഷഹർ) ശക്തമായ വ്യോമാക്രമണം നടത്തിയിരുന്നു. ഇതിന് മറുപടിയായി ബഹ്റൈനിലെയും കുവൈറ്റിലെയും 85 അമേരിക്കൻ സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങൾ ലക്ഷ്യമാക്കി തങ്ങൾ ആക്രമണം നടത്തിയതായി ഇറാൻ അവകാശപ്പെട്ടു. ആക്രമണങ്ങളെ തുടർന്ന് ബഹ്റൈനിലും കുവൈറ്റിലും വ്യോമാക്രമണ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്ന സൈറണുകൾ മുഴങ്ങി.
ഇറാൻ എണ്ണ വിൽക്കാൻ അനുവദിച്ചുകൊണ്ട് ജൂൺ 17-ന് ഒപ്പുവെച്ച ഇടക്കാല സമാധാന കരാറിലെ ഇളവുകൾ അമേരിക്ക റദ്ദാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇതിന് പിന്നാലെ അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിൽ എണ്ണവില 6 ശതമാനം വർധിച്ച് ബാരലിന് 78 ഡോളറിലെത്തി.
അതേസമയം, അമേരിക്കൻ സൈനിക നടപടിയെ ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ശക്തമായി അപലപിച്ചു. അമേരിക്കയുടെ നീക്കം യുഎൻ ചാർട്ടറിന്റെയും സമാധാന കരാറിന്റെയും നഗ്നമായ ലംഘനമാണെന്ന് ഇറാൻ ആരോപിച്ചു.
തങ്ങൾക്ക് നേരെ നടന്ന വ്യോമാക്രമണങ്ങൾക്ക് പകരമായി ഇറാൻ ബഹ്റൈനിലെയും കുവൈറ്റിലെയും അമേരിക്കൻ കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് നേരെ ഡ്രോൺ-മിസൈൽ ആക്രമണങ്ങൾ നടത്തി. തങ്ങളുടെ വ്യോമാതിർത്തി കടന്നെത്തിയ പതിമൂന്ന് ഡ്രോണുകളും രണ്ട് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളും വിജയകരമായി തകർത്തതായി കുവൈറ്റ് സൈന്യം അവകാശപ്പെട്ടു. അമേരിക്കൻ ആക്രമണത്തിൽ തങ്ങളുടെ നാവികസേനയിലെ ഒരു അംഗം കൊല്ലപ്പെട്ടതായി ഇറാൻ റെവല്യൂഷണറി ഗാർഡ്സ് (IRGC) സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതോടെ ഗൾഫ് മേഖലയിലാകെ വീണ്ടും ഒരു യുദ്ധത്തിനുള്ള കളമൊരുങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്. വിമാനക്കമ്പനികളോട് ഇറാൻ, ഇറാഖ് വ്യോമപാതകൾ ഒഴിവാക്കാനും യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
നാറ്റോ സഖ്യരാജ്യങ്ങൾക്കെതിരെ ട്രംപിന്റെ വിമർശനം
അമേരിക്കയുടെ ഈ പുതിയ നീക്കം മേഖലയിൽ വലിയ പ്രതിസന്ധിയാണ് സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്. യുദ്ധത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് നാറ്റോ സഖ്യരാജ്യങ്ങൾ വേണ്ടത്ര പിന്തുണ നൽകുന്നില്ലെന്ന് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് തുറന്നടിച്ചു. അമേരിക്ക തങ്ങളുടെ സൈനിക താവളങ്ങളും വ്യോമപാതകളും ഉപയോഗിക്കുന്നത് നേരത്തെ സ്പെയിൻ വിലക്കിയിരുന്നു. ഇതിൽ പ്രകോപിതനായ ട്രംപ്, സ്പെയിൻ നാറ്റോയിലെ ഒരു 'മോശം പങ്കാളി'യാണെന്ന് കുറ്റപ്പെടുത്തുകയും അവരുമായുള്ള എല്ലാ വ്യാപാര ബന്ധങ്ങളും അടിയന്തരമായി അവസാനിപ്പിക്കാൻ അമേരിക്കൻ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് നിർദ്ദേശം നൽകുകയും ചെയ്തു.ഇറ്റലിയുടെയും ബ്രിട്ടന്റെയും നിലപാടുകളെയും അദ്ദേഹം വിമർശിച്ചു.
എന്നാൽ ഈ ഭീഷണികളോട് വളരെ സംയമനത്തോടെയാണ് സ്പെയിൻ പ്രതികരിച്ചത്. ഈ നീക്കം ഇരു രാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിലെ സാമ്പത്തിക-സാംസ്കാരിക ബന്ധങ്ങളെ ബാധിക്കില്ലെന്ന് അവർ വ്യക്തമാക്കി. ഇതിനിടെ, പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംഘർഷം രൂക്ഷമായ സാഹചര്യത്തിൽ അമേരിക്കൻ പ്രതിരോധ സെക്രട്ടറി പീറ്റ് ഹെഗ്സെത്ത് തന്റെ ഇസ്രായേൽ സന്ദർശനം റദ്ദാക്കി.
ഇതിനിടെ, കൊല്ലപ്പെട്ട ഇറാൻ പരമോന്നത നേതാവ് അയത്തൊള്ള അലി ഖമനേയിയുടെ വിലാപയാത്ര നടക്കുന്ന ഇറാഖിലെ നജഫ് നഗരത്തിൽ വൻ അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധ പ്രതിഷേധമാണ് ഉയരുന്നത്. സംഘർഷം രൂക്ഷമായ സാഹചര്യത്തിൽ ആഗസ്റ്റ് 31 വരെ ഇറാൻ, ഇറാഖ് രാജ്യങ്ങളുടെ വ്യോമപാതകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ഏവിയേഷൻ സേഫ്റ്റി ഏജൻസി (EASA) വിമാനക്കമ്പനികൾക്ക് കർശന നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുണ്ട്.
ഇറാൻ വെടിനിർത്തൽ കരാർ ലംഘിച്ചാൽ ശക്തമായ തിരിച്ചടി നൽകേണ്ടത് അനിവാര്യമാണെന്ന് വ്യക്തമാക്കി നാറ്റോ സെക്രട്ടറി ജനറൽ മാർക്ക് റുട്ടെ അമേരിക്കൻ നടപടിയെ പൂർണ്ണമായും പിന്തുണച്ചു. തങ്ങളുടെ വ്യോമാതിർത്തി കടന്നെത്തിയ പതിമൂന്ന് ഡ്രോണുകളും രണ്ട് ബാലിസ്റ്റിക് മിസൈലുകളും വിജയകരമായി തകർത്തതായി കുവൈറ്റ് സൈന്യം അവകാശപ്പെട്ടു. ഇറാന്റെ തെക്കൻ പ്രവിശ്യയായ ബുഷെറിലെ രണ്ട് സൈനിക കേന്ദ്രങ്ങളിലും ആക്രമണം ഉണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ബന്ദർ മഹ്ഷഹറിൽ ഉണ്ടായ ഡ്രോൺ ആക്രമണത്തിൽ ഇറാന്റെ നാവികസേനയിലെ ഒരു അംഗം കൊല്ലപ്പെട്ടതായും സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കുവൈറ്റിനും ബഹ്റൈനും നേരെ ഇറാൻ നടത്തിയ ആക്രമണങ്ങളെ ഖത്തർ, യുഎഇ, ഈജിപ്ത് എന്നീ രാജ്യങ്ങൾ ശക്തമായി അപലപിച്ചു.
Tensions in the Middle East have severely escalated after US President Donald Trump declared the recent ceasefire agreement with Iran "over" during the NATO summit in Ankara, labeling Iranian leaders a "bunch of liars" and calling further negotiations a waste of time. The collapse of the truce follows a rapid exchange of hostilities, beginning with Iranian attacks on commercial tankers in the Strait of Hormuz, which prompted the US to launch massive airstrikes on over 80 military targets in southern Iran, including Bandar Abbas and Qeshm. In retaliation, Iran fired missiles and drones at US installations in Kuwait and Bahrain, though local military forces successfully intercepted them.