ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന് മൂലധന വിപണിയില് നിന്ന് പണം കണ്ടെത്തുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ട് മുന്പ് വിഭാവനം ചെയ്ത 'മുനിസിപ്പല് ബോണ്ട്' പദ്ധതി ഇപ്പോഴും പൂര്ണ്ണതയിലെത്താതെ പാതിവഴിയില് തുടരുകയാണ്. 2026-27 ലെ കേന്ദ്ര ബജറ്റില്, 1,000 കോടി രൂപയ്ക്ക് മുകളില് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകള് പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വലിയ നഗരസഭകള്ക്ക് 100 കോടി രൂപയുടെ വന് സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യം പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട് കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് ശക്തമായ ഒരു നീക്കം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, കഴിഞ്ഞ 30 വര്ഷത്തെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോള് ഈ ബോണ്ട് വിപണിക്ക് രാജ്യത്ത് കാര്യമായ ചലനമുണ്ടാക്കാന് കഴിഞ്ഞിട്ടില്ലെന്നാണ് സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധര് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
'ഫിനാന്ഷ്യല് ഇന്സ്റ്റിറ്റിയൂഷന് റിഫോം ആന്ഡ് എക്സ്പാന്ഷന്-ഡെറ്റ്' പ്രോഗ്രാമിന്റെ ഭാഗമായി 1995-ലാണ് ഇന്ത്യയില് ആദ്യമായി മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകളെക്കുറിച്ച് ഒരു ദേശീയ ശില്പ്പശാല സംഘടിപ്പിക്കപ്പെടുന്നത്. തുടക്കത്തില് ഭരണാധികാരികള്ക്കും നിക്ഷേപകര്ക്കും ഇടയില് വലിയ താല്പര്യം സൃഷ്ടിക്കാന് ഇതിന് സാധിച്ചിരുന്നു. അതിന്റെ ഫലമായി 1998-ല് അഹമ്മദാബാദ് മുനിസിപ്പല് കോര്പ്പറേഷന് സംസ്ഥാന സര്ക്കാരിന്റെ യാതൊരു ഗ്യാരന്റിയും ഇല്ലാതെ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ 100 കോടി രൂപയുടെ പൊതു ബോണ്ട് വിജയകരമായി പുറത്തിറക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാല്, മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകള് പിന്നിടുമ്പോഴും ഈ മേഖലയുടെ വളര്ച്ച വല്ലാതെ നിരാശപ്പെടുത്തുന്നതാണ്.
ഒരു ഇടത്തരം നഗരത്തിന്റെ വാര്ഷിക ബജറ്റിലൊതുങ്ങുന്ന വിപണി!
കണക്കുകള് പ്രകാരം 1997 മുതല് 2026 വരെയുള്ള കാലയളവില് ഇന്ത്യയിലെ മുഴുവന് നഗരസഭകളും ചേര്ന്ന് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകള് വഴി സമാഹരിച്ച ആകെ തുക വെറും 6,087 കോടി രൂപ മാത്രമാണ്. ഇന്ത്യയിലെ ഒരു ഇടത്തരം നഗരത്തിന്റെ വാര്ഷിക ബജറ്റ് തുകയ്ക്ക് മാത്രമാണ് ഈ മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലെ ആകെ ബോണ്ട് വിപണി തുല്യമാകുന്നത് എന്നത് ഇതിന്റെ ദയനീയാവസ്ഥ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇതില് തന്നെ മൂന്നില് രണ്ട് ഭാഗവും സമാഹരിക്കപ്പെട്ടത് കഴിഞ്ഞ പത്ത് വര്ഷത്തിനിടയിലാണ്. അതാകട്ടെ, കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് നല്കിയ വിവിധ സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങളുടെയും സബ്സിഡികളുടെയും ഫലമായി മാത്രം സംഭവിച്ചതുമാണ്.
മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലെ പരീക്ഷണങ്ങള്; കയറ്റങ്ങളും വന് വീഴ്ചകളും
ഇന്ത്യന് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ട് വിപണിയുടെ ചരിത്രത്തെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് ഘട്ടങ്ങളായി വിലയിരുത്താം. 1997 മുതല് 2005 വരെയുള്ള ഒന്നാം ഘട്ടം ഇതിന്റെ പ്രാരംഭ വികസന കാലയളവായിരുന്നു. ഈ സമയത്താണ് ക്രെഡിറ്റ് റേറ്റിംഗുകള് നിശ്ചയിക്കപ്പെടുകയും വിവിധ നഗരങ്ങള് വഴി 900 കോടി രൂപ സമാഹരിക്കുകയും ചെയ്തത്. എന്നാല് 2005 മുതല് 2014 വരെയുള്ള രണ്ടാം ഘട്ടത്തില് 'ജവഹര്ലാല് നെഹ്റു നാഷണല് അര്ബന് റിന്യൂവല് മിഷന്' പദ്ധതി വന്നതോടെ കഥ മാറി. നഗരങ്ങള്ക്ക് ഈ പദ്ധതിയിലൂടെ യഥേഷ്ടം ഗ്രാന്റുകള് ലഭ്യമായതോടെ, അവര് വിപണിയില് നിന്ന് വായ്പയെടുക്കുന്നതിന് പകരം സൗജന്യ സര്ക്കാര് ഫണ്ടുകളെ ആശ്രയിക്കാന് തുടങ്ങി. ഇത് ബോണ്ട് വിപണിയുടെ തകര്ച്ചയ്ക്ക് കാരണമായി മാറുകയായിരുന്നു. 2017 ന് ശേഷമുള്ള മൂന്നാം ഘട്ടം പൂര്ണ്ണമായും 'അമൃത്' പദ്ധതിയുടെ കീഴില് സാമ്പത്തിക ആനുകൂല്യങ്ങള് നല്കിയുള്ളതായിരുന്നു. ബോണ്ട് ഇറക്കുന്ന നഗരങ്ങള്ക്ക് സര്ക്കാര് പണം വാഗ്ദാനം ചെയ്തതോടെ വിപണിയില് വീണ്ടും ചെറിയ ഉണര്വുണ്ടായി.
ഷെയര് മാര്ക്കറ്റിലുണ്ട്, പക്ഷേ വാങ്ങാന് ആളില്ല!
ഇക്കാലയളവില് പുറത്തിറക്കിയ മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകള് നാഷണല് സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിലും ബോംബെ സ്റ്റോക്ക് എക്സ്ചേഞ്ചിലും ലിസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഇവയില് കാര്യമായ വ്യാപാരമൊന്നും നടക്കുന്നില്ല. ഇന്ഡോര് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ട് ഒഴികെ ബാക്കിയെല്ലാ ബോണ്ടുകളും പൊതുമേഖലാ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളാണ് വലിയ തോതില് വാങ്ങിയിട്ടുള്ളത്. കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് സ്ഥാപനമായ NaBFID അടക്കമുള്ള ഏജന്സികളാണ് ഇത്തരം ബോണ്ടുകളില് വലിയ തുക നിക്ഷേപിച്ചിരിക്കുന്നത്. അതായത്, സാധാരണക്കാരായ റീട്ടെയില് നിക്ഷേപകര് ഈ വിപണിയിലേക്ക് എത്തുന്നതേയില്ല. മാത്രമല്ല, അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിന് ദീര്ഘകാല വായ്പകളാണ് ആവശ്യമെങ്കിലും, ഇന്ത്യയിലെ ഭൂരിഭാഗം മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകളുടെയും കാലാവധി വെറും അഞ്ച് വര്ഷം മാത്രമാണ്. തമിഴ്നാട്, ഉത്തര്പ്രദേശിലെ ലഖ്നൗ പോലുള്ള ചില നഗരങ്ങളില് മാത്രമാണ് സംസ്ഥാന സര്ക്കാരിന്റെ പരോക്ഷ പിന്തുണയോടെ പത്ത് വര്ഷത്തെ ബോണ്ടുകള് പുറത്തിറക്കാന് കഴിഞ്ഞത്.
അമേരിക്കന് കോടികളും ചൈനീസ് മാതൃകയും; വിദേശ രാജ്യങ്ങള് മുന്നേറുന്നത് എങ്ങനെ?
ഇന്ത്യയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള് ആഗോളതലത്തില് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ട് വിപണി അതിശക്തമായ അടിത്തറയിലാണ് നില്ക്കുന്നത്. യു.എസിലെ മുനിസിപ്പല് ബോണ്ട് വിപണിയുടെ വലുപ്പം ഏകദേശം 4 ട്രില്യണ് ഡോളറാണ്. അവിടുത്തെ നഗരസഭകള്ക്ക് സ്വതന്ത്രമായി നികുതി ചുമത്താനും വായ്പയെടുക്കാനും പൂര്ണ്ണ അധികാരമുണ്ട്. അതിലുപരിയായി, ഈ ബോണ്ടുകള്ക്ക് നല്കുന്ന ആകര്ഷകമായ നികുതിയിളവുകള് സാധാരണക്കാരായ വലിയൊരു നിക്ഷേപക സമൂഹത്തെ ഈ വിപണിയിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കുന്നുണ്ട്. ചൈനയിലെ മുനിസിപ്പല് കടപത്ര വിപണിയാകട്ടെ അമേരിക്കയെക്കാള് വലുതാണ്. 'ലോക്കല് ഗവണ്മെന്റ് ഫിനാന്സിങ് വെഹിക്കിള്സ്' എന്ന പ്രത്യേക സംവിധാനം വഴിയാണ് അവര് വന്തോതില് പണം കണ്ടെത്തുന്നത്. യൂറോപ്യന് രാജ്യങ്ങളും ജപ്പാനും വായ്പകള്ക്കായി 'മുനിസിപ്പല് ഡെവലപ്മെന്റ് ഫണ്ടുകളെയും' സര്ക്കാര് പിന്തുണയുള്ള പ്രത്യേക ബാങ്കുകളെയുമാണ് പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത്.
തളര്ച്ച മാറ്റി ബോണ്ട് വിപണിക്ക് ഉണര്വേകാന് അടിയന്തര പരിഹാരങ്ങള്
ഇന്ത്യയില് മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകള് യഥാര്ത്ഥത്തില് വിജയകരമാകണമെങ്കില് വെറും സാമ്പത്തിക സബ്സിഡികള് നല്കിയതുകൊണ്ട് മാത്രം കാര്യമില്ല. മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകളില് നിക്ഷേപിക്കുന്നവര്ക്ക് ആകര്ഷകമായ നികുതിയിളവുകള് നല്കിയാല് മാത്രമേ റീട്ടെയില് നിക്ഷേപകരെയും ബാങ്കുകളെയും ഇതിലേക്ക് ആകര്ഷിക്കാന് കഴിയൂ. അതോടൊപ്പം തന്നെ ഇന്ത്യയിലെ നഗരസഭകളുടെ സാമ്പത്തിക അടിത്തറ ശക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ നഗരങ്ങള് സാമ്പത്തികമായി വളരുമ്പോഴും, നഗരസഭകള്ക്ക് സ്വന്തമായി വരുമാന സ്രോതസ്സുകള് കുറവാണ്. ജി.എസ്.ടി വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു നിശ്ചിത പങ്ക് തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങള്ക്ക് ലഭ്യമാക്കുന്നത് അവരുടെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയും വായ്പ തിരിച്ചടവ് ശേഷിയും വര്ദ്ധിപ്പിക്കും. ഭരണഘടനയുടെ 74-ാം ഭേദഗതി പ്രകാരം തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങള്ക്ക് പദവി നല്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, വായ്പയെടുക്കാന് ഇപ്പോഴും സംസ്ഥാന സര്ക്കാരുകളുടെ കര്ശന അനുമതി ആവശ്യമാണ്. ഈ അമിത നിയന്ത്രണങ്ങളില് അയവ് വരുത്തേണ്ടതും അനിവാര്യമാണ്.
സമ്പന്ന നഗരങ്ങളിലെ ദരിദ്ര ഭരണകൂടങ്ങള്; മാറേണ്ടത് അടിസ്ഥാന കാഴ്ച്ചപ്പാട്
നിലവിലെ സാഹചര്യം 'സമ്പന്നമായ നഗരങ്ങളും ദരിദ്രമായ നഗരസഭകളും' എന്ന അവസ്ഥയാണ് രാജ്യത്ത് സൃഷ്ടിക്കുന്നത്. നഗരങ്ങള് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വളര്ച്ചയുടെ പ്രധാന ചാലകശക്തികളാണെന്നിരിക്കെ, അവര്ക്ക് അര്ഹമായ സാമ്പത്തിക വിഹിതം ലഭ്യമാക്കുകയും നിക്ഷേപകര്ക്ക് സുരക്ഷിതത്വം ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്താല് മാത്രമേ ഇന്ത്യയിലെ മുനിസിപ്പല് ബോണ്ടുകള്ക്ക് ഇനി ഒരു യഥാര്ത്ഥ കുതിച്ചുചാട്ടം സാധ്യമാകൂ.
India’s Municipal Bond initiative, conceived nearly three decades ago to help cities raise funds from capital markets for infrastructure development, continues to struggle in achieving its full potential. In the Union Budget 2026-27, the central government announced a major incentive of ₹100 crore for large urban local bodies that issue municipal bonds worth more than ₹1,000 crore, signaling a renewed push to strengthen the market. However, economists point out that despite several policy efforts over the past 30 years, the municipal bond market has failed to gain significant traction in the country. Challenges such as weak municipal finances, limited investor confidence, and governance issues continue to hinder its growth.