കേന്ദ്ര സര്ക്കാര് കാര്ഷിക മേഖലയില് നടപ്പിലാക്കുന്ന ഡിജിറ്റല് പരിഷ്കാരങ്ങള് പലപ്പോഴും പ്രായോഗിക തലത്തില് കര്ഷകര്ക്കു വലിയ തിരിച്ചടിയാകുന്നുവെന്നതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമാണ് 'ഫ്രയിംവര്ക്ക് ഫോര് ഫെര്ട്ടിലൈസര് സെയില്' മൊബൈല് ആപ്പ്.
വളം വിതരണത്തില് സുതാര്യതയും കാര്യക്ഷമതയും കൊണ്ടുവരികയെന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് ഈ ആപ്പ് അവതരിപ്പിച്ചതെങ്കിലും, അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തതയും ഡിജിറ്റല് സാക്ഷരതയിലെ കുറവും ഈ സംവിധാനത്തെ കര്ഷകര്ക്ക് ഒരു കെണിയാക്കി മാറ്റിയിരിക്കുകയാണ്. ഖരിഫ് സീസണിന്റെ തുടക്കത്തില്, കൃഷിയിറക്കാന് വെമ്പുന്ന കര്ഷകര് വളത്തിനായി നെട്ടോട്ടമോടുന്ന കാഴ്ചയാണ് പലയിടത്തും.
സബ്സിഡി വളങ്ങള് വാങ്ങാന് അഗ്രിസ്റ്റാക്ക് രജിസ്ട്രേഷനും ഫാര്മര് ഐ ഡിയും നിര്ബന്ധമാക്കിയതോടെ കര്ഷകര് കടുത്ത സമ്മര്ദത്തിലാണ്. ആപ്പ് ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് അത്യാധുനിക സ്മാര്ട്ട്ഫോണുകള് ആവശ്യമാണെന്നതാണ് ആദ്യത്തെ പ്രതിസന്ധി. സാമ്പത്തിക ഭദ്രത കുറഞ്ഞ കര്ഷകര്ക്ക് ഈ ആവശ്യത്തിനായി മാത്രം പുതിയ ഫോണ് വാങ്ങുന്നതു വലിയ ബാധ്യതയാണ്.
ഇതിനുപുറമെ, ആപ്പ് വഴി ബുക്ക് ചെയ്താല് ലഭിക്കുന്ന ക്യു ആര് കോഡിന് വെറും 48 മണിക്കൂര് മാത്രമാണ് കാലാവധി. പലപ്പോഴും ഗ്രാമീണ മേഖലകളില് നെറ്റ്വര്ക്ക് തടസങ്ങള് മൂലമോ സെര്വര് തകരാറുകള് മൂലമോ ബുക്കിങ് പൂര്ത്തിയാക്കാന് കര്ഷകര്ക്ക് കഴിയുന്നില്ല. ക്യു ആര് കോഡിന്റെ പരിമിതമായ കാലാവധി കൃത്യസമയത്ത് വളം വാങ്ങുന്നതില്നിന്ന് കര്ഷകരെ തടയുന്നു.
ഒരു സംവിധാനം നടപ്പിലാക്കുമ്പോള് അത് ഉപയോഗിക്കേണ്ടവര്ക്കു കൃത്യമായ പരിശീലനം നല്കേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. എന്നാല്, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഛത്രപതി സംഭാജിനഗറില് പൈലറ്റ് അടിസ്ഥാനത്തില് നടപ്പിലാക്കിയ ഈ പദ്ധതിയില് കര്ഷകര്ക്കോ കൃഷി സേവാ കേന്ദ്രം ഓപ്പറേറ്റര്മാര്ക്കോ മുന്കൂട്ടി പരിശീലനം നല്കാന് സര്ക്കാര് തയ്യാറായില്ലെന്ന് ആരോപണമുണ്ട്.
ഫലമോ, അക്ഷയ കേന്ദ്രങ്ങളെയും കൃഷിഭവനുകളെയും ദിനംപ്രതി ആശ്രയിക്കേണ്ട ഗതികേടിലാണ് കര്ഷകര്. ഇത് അവരുടെ തൊഴില് ദിനങ്ങളെയും വരുമാനത്തെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കുന്നു. വ്യാപാരികള്ക്ക് ബുക്കിങ് കൂടാതെ വളം നല്കാന് കഴിയാത്ത നിയമം, സ്റ്റോക്കുണ്ടായിട്ടും അത് വിതരണം ചെയ്യാന് കഴിയാത്ത വിചിത്രമായ അവസ്ഥ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
രാസവള ലഭ്യതയിലെ കാലതാമസം നേരിട്ടു ബാധിക്കുന്നത് കാര്ഷിക ഉല്പ്പാദനത്തെയാണ്. കൃത്യസമയത്ത് വളം നല്കാന് കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കില് അത് വിളവിന്റെ അളവിലും ഗുണനിലവാരത്തിലും ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാക്കും. ഇതു കര്ഷകരെ കൂടുതല് കടക്കെണിയിലേക്കു നയിക്കാന് മാത്രമേ സഹായിക്കൂ. ജല്ന എം.പി. കല്യാണ് കാലെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത് പോലെ, ഒരു പാര്ലമെന്ററി സ്റ്റാന്ഡിങ് കമ്മിറ്റി അംഗം തന്നെ ഇത്തരമൊരു ആശങ്ക ഉന്നയിക്കുന്നത് സ്ഥിതിഗതികളുടെ ഗൗരവം വര്ദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
സാങ്കേതികമായ തകരാറുകള് പരിഹരിക്കാതെയും കര്ഷകരുടെ പ്രാദേശിക സാഹചര്യങ്ങള് കണക്കിലെടുക്കാതെയും നടപ്പിലാക്കുന്ന ഇത്തരം ഡിജിറ്റല് പരിഷ്കാരങ്ങള് ഒടുവിലെത്തു കാര്ഷികമേഖലയുടെ തളര്ച്ചയിലായിരിക്കും. നിലവിലെ സാഹചര്യത്തില് ആപ്പ് താത്കാലികമായി മരവിപ്പിക്കണമെന്നും കര്ഷകര്ക്കു ബുദ്ധിമുട്ടില്ലാത്ത രീതിയില് വെബ്സൈറ്റ് വഴിയോ ഓഫ്ലൈനായോ രജിസ്ട്രേഷന് തുടരണമെന്നുമാണ് വിദഗ്ധര് ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നത്.
The 'Framework for Fertilizer Sale' mobile app is the latest example of how digital reforms implemented by the Central Government in the agricultural sector often deal a major setback to farmers on a practical level.
Although this app was introduced with the objective of bringing transparency and efficiency to fertilizer distribution, a lack of basic infrastructure and low digital literacy have turned this system into a trap for farmers. At the beginning of the Kharif season, farmers eager to cultivate are seen running from pillar to post for fertilizer in many places.