മുൻ സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഡി വൈ ചന്ദ്രചൂഡിനെതിരെ ഗുരുതര വെളിപ്പെടുത്തലുകളുമായി മുൻ ജഡ്ജി സഞ്ജയ് കിഷൻ കൗൾ. ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമന കാര്യത്തിൽ ചന്ദ്രചൂഡ് കേന്ദ്ര സർക്കാരിനോട് അമിതമായ വിധേയത്വം പുലർത്തിയിരുന്നതായി ജസ്റ്റിസ് കൗൾ തന്റെ ഓർമ്മകുറിപ്പിൽ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. കൊളീജിയം യോഗം ചേരുന്നതിന് മുൻപ് തന്നെ അദ്ദേഹം സർക്കാരിന്റെ അനുമതി തേടിയിരുന്നതായും സഞ്ജയ് കിഷൻ കൗൾ പറയുന്നു. വിത്തൗട്ട് ഫിയർ ഓർ ഫേവർ എന്ന പേരിൽ ഓർമ്മക്കുറിപ്പുകളുടെ സമാഹാരം ഉടൻ പുറത്തിറങ്ങും.
'ദി ഇന്ത്യൻ എക്സ്പ്രസ്' പരിശോധിച്ച പുസ്തകത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിലാണ് ഈ വിവരങ്ങളുള്ളത്. 2023 ഡിസംബറിൽ വിരമിക്കുന്നതുവരെ, സുപ്രീം കോടതിയിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് തൊട്ടുതാഴെയുള്ള ഏറ്റവും മുതിർന്ന ജഡ്ജിയായി 14 മാസത്തോളം സേവനമനുഷ്ഠിച്ച വ്യക്തിയാണ് ജസ്റ്റിസ് കൗൾ.
ഇന്ത്യയുടെ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് എന്ന നിലയിൽ, നിയമനങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ജസ്റ്റിസ് ഡി വൈ ചന്ദ്രചൂഡ് സർക്കാരിനോട് അമിതമായ വിധേയത്വം പുലർത്തിയിരുന്നു. കൊളീജിയം യോഗം ചേരുന്നതിന് മുൻപുതന്നെ അദ്ദേഹം സർക്കാരിന്റെ അനുമതി തേടുകയുണ്ടായി. ഒരു ന്യൂനപക്ഷ മതവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ജഡ്ജി സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ ജാതിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സർക്കാർ ചോദിച്ച 'വിചിത്രമായ' ചോദ്യം പോലും ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അതേപടി അവതരിപ്പിച്ചതായും പുസ്തകത്തിൽ പറയുന്നു.
ജഗ്ഗർനോട്ട് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്ന പുസ്തകത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതിയിലെ വിവരങ്ങളാണ് ഇപ്പോൾ പുറത്തുവന്നിരിക്കുന്നത്. ജുഡീഷ്യൽ നിയമനങ്ങളിലെ ആലോചനകളും സർക്കാരിൽ നിന്ന് മുൻകൂർ അനുമതി വാങ്ങുന്നതും തമ്മിൽ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന് കൗൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കൊളീജിയം ഔദ്യോഗികമായി ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിന് മുൻപേ സർക്കാരിന്റെ അനുമതി തേടുന്നത് തെറ്റായ സന്ദേശമാണ് നൽകുക.
ഇതിന്റെ പേരിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമായി കടുത്ത അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി അദ്ദേഹം പറയുന്നു. സർക്കാരിനെ നേരിടാൻ ഒരു 'ഗുഡ് പൊലീസ് - ബാഡ് പൊലീസ്' തന്ത്രം താൻ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്രചൂഡ് അത് നിരസിക്കുകയും സർക്കാരുമായുള്ള കാര്യങ്ങൾ തനിച്ച് കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ താല്പര്യപ്പെടുകയുമാണ് ചെയ്തത്.
ആറ് ഒഴിവുകൾ നികത്താൻ ചേർന്ന ഒരു കൊളീജിയം യോഗത്തിൽ, അഞ്ച് പേരുകളിൽ ധാരണയായ ശേഷം യോഗത്തിലേക്ക് പോകുന്ന വഴിയിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ആറാമതൊരു പേര് കൂടി നിർദ്ദേശിച്ച സംഭവം പുസ്തകത്തിലുണ്ട്. ഇത് സർക്കാരിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരമാണെന്ന് സംശയം തോന്നിയ കൗൾ അതിനെ എതിർക്കുകയും ആ പേര് തള്ളുകയും ചെയ്തു. മറ്റൊരിക്കൽ, ന്യൂനപക്ഷ മതവിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു ജഡ്ജി സ്ഥാനാർത്ഥിയുടെ ജാതിയെക്കുറിച്ച് സർക്കാർ ഉന്നയിച്ച 'വിചിത്രമായ' ചോദ്യം ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് യോഗത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. ഇത്തരം കാര്യങ്ങൾ കൊളീജിയത്തോട് ചോദിക്കുന്നതിലെ അനൗചിത്യം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി താൻ ഫയൽ അടച്ചുവെച്ച് മുറിയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങിപ്പോയെന്നും കൗൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. തുടർന്ന് കുറച്ചുകാലം കൊളീജിയം യോഗങ്ങൾ നടന്നില്ല. ഒടുവിൽ സർക്കാർ വഴങ്ങുകയും ആ ഉദ്യോഗാർത്ഥി നിയമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
തുടർച്ചയായി മൂന്നാം തവണയും അധികാരത്തിലെത്തിയ ഒരു സർക്കാരിനെതിരെ സുപ്രീം കോടതിയുടെ പങ്ക് കൂടുതൽ സൂക്ഷ്മപരിശോധനയ്ക്ക് വിധേയമാകുന്ന ഈ കാലഘട്ടത്തിൽ, ജസ്റ്റിസ് കൗളിന്റെ വിമർശനങ്ങൾ പ്രാധാന്യമർഹിക്കുന്നതാണ്. കൊളീജിയം സംവിധാനം രാഷ്ട്രീയ സമ്മർദ്ദങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും മുക്തമാണെന്ന് കരുതുന്നത് വെറും ഭ്രമമാണെന്ന് കൗൾ വിലയിരുത്തുന്നു. എന്നാൽ സ്വന്തം നിലപാടിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന, നട്ടെല്ലുള്ള ജഡ്ജിമാരോട് സർക്കാരിന് കൂടുതൽ ബഹുമാനമുണ്ട്. ഡൽഹി ഹൈക്കോടതിയിലെ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ താൻ കർശന നിലപാട് സ്വീകരിച്ച ഘട്ടങ്ങളിൽ സർക്കാർ വഴങ്ങിയ ചരിത്രം അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.
മാത്രമല്ല, 2015-ൽ സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കിയ 'നാഷണൽ ജുഡീഷ്യൽ അപ്പോയിന്റ്മെന്റ്സ് കമ്മീഷൻ' ഒറ്റയടിക്ക് തള്ളിക്കളയാതെ, അതൊന്ന് പ്രവർത്തിച്ചുനോക്കാൻ ഒരു അവസരം നൽകണമായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു. നിലവിലെ കൊളീജിയം സുതാര്യതയില്ലാത്തതും അധികാര കേന്ദ്രീകൃതവുമാണെന്ന് അദ്ദേഹം വിമർശിക്കുന്നു.
അതേസമയം, കോടതിക്ക് ചില അതിരുകളുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കുന്നു. "കോടതി എന്നത് അധികാരത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നതും സന്തുലിതമാക്കുന്നതുമായ ഒരു സംവിധാനമാണ്. ഭരണകൂടത്തിന് ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത നിലപാടുകൾ കോടതി സ്വീകരിച്ചേക്കാം, എന്നാൽ പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ താൽപ്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു പിൻനിര പോരാളിയായി കോടതിക്ക് പ്രവർത്തിക്കാനാവില്ല," അതല്ല കോടതിയുടെ പണിയെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്ന അദ്ദേഹം, റഫാൽ ഇടപാടിനെതിരായ ഹർജി തള്ളിയ തന്റെ ബെഞ്ചിന്റെ വിധി ഇതിനുദാഹരണമായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. "അന്നത്തെ ഭരണകൂടത്തെ എതിർക്കുന്നവർ, തങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ കോടതി മുന്നോട്ടുവരണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതല്ല കോടതിയുടെ ധർമ്മം."
തന്റെ അവസാന കാലയളവിൽ സുപ്രീം കോടതിയുടെ ചില നടപടികളിൽ അദ്ദേഹം കടുത്ത അതൃപ്തി രേഖപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. താൻ അധ്യക്ഷനായ ബെഞ്ച് പരിഗണിച്ചിരുന്ന പ്രവൻഷൻ ഓഫ് മണി ലോണ്ടറിങ് ആക്റ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഒരു നിർണായക വിഷയം, തന്നോട് ചോദിക്കാതെ തന്നെ പെട്ടെന്ന് മറ്റൊരു ബെഞ്ചിലേക്ക് മാറ്റിയത് അദ്ദേഹം തുറന്നുപറയുന്നു. കൂടാതെ, മുതിർന്ന അഭിഭാഷക പദവികൾ നൽകുന്നതും, ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമാരുടെ നിയമനവും താൻ വിരമിക്കുന്നതുവരെ ബോധപൂർവ്വം വൈകിപ്പിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം സംശയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
എന്നാൽ, പുസ്തകം വായിക്കാതെ കൃത്യമായ മറുപടി പറയാനാകില്ലെന്നായിരുന്നു സംഭവത്തിൽ മുൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് ഡി വൈ ചന്ദ്രചൂഡിന്റെ പ്രതികരണം. കൗളുമായി കൊളീജിയത്തിൽ വളരെ മികച്ചതും മാന്യവുമായ ബന്ധമാണ് ഉണ്ടായിരുന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കി. കൊളീജിയം യോഗത്തിൽ നിന്ന് കൗൾ ഇറങ്ങിപ്പോയതായി തനിക്ക് ഓർമ്മയില്ലെന്നും, ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ സർക്കാരിന് അഭിപ്രായം പറയാൻ അവകാശമുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു. കൊളീജിയം തീരുമാനങ്ങളിൽ വിയോജിപ്പുകൾ രേഖപ്പെടുത്തിയതായി തന്റെ ഓർമ്മയിലില്ലെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
Former Supreme Court Judge Justice Sanjay Kishan Kaul’s upcoming memoir, Without Fear or Favour, reveals deep internal disagreements within the Collegium during his tenure. He alleges that former Chief Justice D.Y. Chandrachud showed "over-deference" to the government regarding judicial appointments, often seeking pre-approvals before Collegium meetings. The book details instances of Kaul walking out of meetings over bizarre government queries and criticizes the shifting of crucial cases to different benches without consultation.