അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകളെച്ചൊല്ലി വലിയ അനിശ്ചിതത്വം തുടരുന്നു. ഖത്തർ തലസ്ഥാനമായ ദോഹയിൽ വെച്ച് യുഎസ്-ഇറാൻ ചർച്ചകൾ നടക്കുമെന്ന് യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് പ്രഖ്യാപിച്ചതിന് പിന്നാലെ, നിലവിൽ അങ്ങനെയൊരു കൂടിക്കാഴ്ച നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കി ഇറാൻ രംഗത്തെത്തി. ഇതോടെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള നയതന്ത്ര ചർച്ചകളിൽ വീണ്ടും വലിയ അനിശ്ചിതത്വം ഉടലെടുത്തിരിക്കുകയാണ്. ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ നിയന്ത്രണത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള ഭിന്നതകളാണ് സമാധാന ശ്രമങ്ങൾക്ക് മങ്ങലേൽപ്പിക്കുന്നത് എന്ന് അൽ ജസീറ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു. പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷങ്ങൾക്ക് അയവ് വരുത്താൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള നീക്കങ്ങൾക്കാണ് ഈ പരസ്യമായ അഭിപ്രായവ്യത്യാസം തിരിച്ചടിയായിരിക്കുന്നത്.
ഇറാന്റെ അഭ്യർത്ഥന പ്രകാരം ചൊവ്വാഴ്ച ദോഹയിൽ വെച്ച് ചർച്ചകൾ നടക്കുമെന്നാണ് ട്രംപ് തന്റെ സോഷ്യൽ മീഡിയാ പ്ലാറ്റ്ഫോമായ 'ട്രൂത്ത് സോഷ്യലി'ൽ കുറിച്ചത്. അമേരിക്ക-ഇറാൻ ഇടക്കാല കരാർ കാരണം ആഗോള വിപണിയിൽ എണ്ണവില ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞുവെന്നും, തന്റെ ജനപ്രീതി വർദ്ധിച്ചുവെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ, അമേരിക്കയുടെ ഈ വാദം ഇറാൻ ഡെപ്യൂട്ടി വിദേശകാര്യ മന്ത്രി കാസിം ഗരീബാബാദി തള്ളിക്കളഞ്ഞു. ഖത്തറിന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ആശയവിനിമയങ്ങൾ നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അമേരിക്കയുമായി ദോഹയിൽ വെച്ച് ഔദ്യോഗിക സാങ്കേതിക സമിതികളുടെ ചർച്ചകൾ നടക്കാൻ നിലവിൽ യാതൊരു പദ്ധതികളുമില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കിയത്. തീയതിയും സ്ഥലവും സംബന്ധിച്ച് സമവായത്തിലെത്തിയാൽ മാത്രമേ അത്തരം ചർച്ചകൾ സാധ്യമാകൂ എന്ന് ഇറാൻ ഉറപ്പിച്ചു പറയുന്നു.
അമേരിക്ക-ഇറാൻ സമാധാന ചർച്ചകൾക്ക് പ്രധാന തടസ്സമായി നിൽക്കുന്നത് തന്ത്രപ്രധാനമായ ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണമാണ്. ആഗോള എണ്ണ വ്യാപാരത്തിന്റെ സിരാകേന്ദ്രമായ ഈ പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന കപ്പലുകൾക്ക് തങ്ങളുടെ മുൻകൂർ അനുമതി വേണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ പ്രധാന ആവശ്യം. ചർച്ചകളിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് മേൽ സമ്മർദ്ദം ചെലുത്താനുള്ള ഒരു സ്വാധീനശക്തി ആയാണ് ഇറാൻ ഹോർമുസിനെ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മിഡിൽ ഈസ്റ്റ് സ്ട്രാറ്റജിക് സ്റ്റഡീസ് സെന്ററിലെ നയതന്ത്ര വിദഗ്ദ്ധനായ അബ്ബാസ് അസ്ലാനിയുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഹോർമുസ് വിഷയത്തിലുള്ള ഇരുരാജ്യങ്ങളുടെയും അധികാര വടംവലി ചർച്ചകളുടെ അന്തരീക്ഷത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിൽ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ വീണ്ടും രൂക്ഷമായതോടെ ആഗോള എണ്ണവിപണിയിൽ ആശങ്ക പുകയുന്നു. ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വെടിനിർത്തൽ ധാരണകൾ കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ട് വാരാന്ത്യത്തിൽ നടന്ന പരസ്പര ആക്രമണങ്ങൾ, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ കടൽപ്പാതയെ വീണ്ടും സംഘർഷഭരിതമാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. സംഘർഷം തുടരുന്ന പശ്ചാത്തലത്തിൽ ആഗോള വിപണിയിൽ ബ്രെന്റ് ക്രൂഡ് ഓയിൽ വില ബാരലിന് 72 ഡോളറിന് മുകളിലേക്ക് കുതിച്ചു. ലോകത്തെ പ്രധാന എണ്ണ വിതരണ പാതകളിലൊന്നായ ഹോർമുസിലെ സുരക്ഷാ ഭീഷണി എണ്ണ വിതരണ ശൃംഖലയെ ബാധിക്കുമെന്ന ഭീതിയിലാണ് നിക്ഷേപകർ.
കടൽയാത്രകളെ നിരീക്ഷിക്കുന്ന 'കെപ്ലർ' (Kpler) എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള കപ്പലുകളുടെ എണ്ണത്തിൽ വൻ ഇടിവാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ശനിയാഴ്ച 29 ചരക്ക് കപ്പലുകൾ മാത്രമാണ് ഹോർമുസ് വഴി കടന്നുപോയത്. ഞായറാഴ്ച ഇത് 12 ആയി ചുരുങ്ങി. കഴിഞ്ഞ ആഴ്ചയിലെ കണക്കുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ ഇത് വലിയ ഇടിവാണ്. ടെഹ്റാനും വാഷിംഗ്ടണും തമ്മിൽ സമാധാന ധാരണാപത്രത്തിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിനെത്തുടർന്ന് കഴിഞ്ഞ ബുധനാഴ്ച മാത്രം 70 കപ്പലുകൾ ഈ വഴി സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള ഏറ്റവും ഉയർന്ന നിരക്കായിരുന്നു ഇത്.
കഴിഞ്ഞയാഴ്ച ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ ഒപ്പുവെച്ച ധാരണാപത്രം മേഖലയിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷയുണർത്തിയിരുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു വാണിജ്യ കപ്പലിന് നേരെ നടന്ന ആക്രമണവും തൊട്ടുപിന്നാലെ ഉണ്ടായ യുഎസ്-ഇറാൻ പ്രത്യാക്രമണങ്ങളും സ്ഥിതിഗതികൾ വീണ്ടും വഷളാക്കി. സുരക്ഷാ ഭീതിയും ഇൻഷുറൻസ് തടസ്സങ്ങളും കാരണം കപ്പൽ ഉടമകൾ ഈ പാതയിലൂടെയുള്ള യാത്ര ഒഴിവാക്കുന്നത് ഭാവിയിൽ എണ്ണ വിതരണത്തെ സാരമായി ബാധിച്ചേക്കും. നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ ഒരു വശത്ത് നടക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സൈനിക ഇടപെടലുകൾ മേഖലയെ വീണ്ടും അനിശ്ചിതത്വത്തിന്റെ മുൾമുനയിൽ നിർത്തുകയാണ്.
അതേസമയം, ഇറാൻ-അമേരിക്ക പ്രശ്നങ്ങൾക്ക് പുറമെ, മിഡിൽ ഈസ്റ്റിലെ മറ്റ് മേഖലകളിലും സ്ഥിതിഗതികൾ ശാന്തമല്ല. അമേരിക്കയുടെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ഇസ്രായേലുമായി ഒപ്പുവെച്ച വെടിനിർത്തൽ കരാർ നടപ്പിലാക്കുന്നതിൽ ലബനനിൽ വലിയ പ്രതിഷേധമുണ്ട്. ദക്ഷിണ ലബനനിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നും ഇസ്രായേൽ സൈന്യം പൂർണ്ണമായി പിന്മാറാത്തതും, നിരന്തരം വെടിനിർത്തൽ ലംഘിച്ച് ഹിസ്ബുള്ളയ്ക്ക് നേരെ ആക്രമണങ്ങൾ തുടരുന്നതുമാണ് പ്രതിസന്ധിക്ക് കാരണം.
കഴിഞ്ഞ ഒക്ടോബറിൽ വെടിനിർത്തൽ പ്രഖ്യാപിച്ചെങ്കിലും ഇസ്രായേൽ ആക്രമണങ്ങൾ തുടരുകയാണെന്ന് ഗസ്സ മീഡിയ ഓഫീസ് അറിയിച്ചു. ഇതിനകം മൂവായിരത്തിലധികം തവണയാണ് ഇസ്രായേൽ വെടിനിർത്തൽ ലംഘിച്ചത്. വിദഗ്ദ്ധ ചികിത്സ ആവശ്യമുള്ള അഞ്ഞൂറിലധികം ഹൃദ്രോഗികൾ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർക്ക് ഗസ്സയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് പോകാൻ ഇസ്രായേൽ അനുമതി നിഷേധിക്കുന്നത് വലിയൊരു 'ആരോഗ്യ വംശഹത്യ'യ്ക്കാണ് (Health Genocide) വഴിവെച്ചിരിക്കുന്നത്.
Diplomatic efforts to stabilize the Middle East have hit a stalemate as the U.S. and Iran trade accusations regarding a proposed meeting in Doha. While President Trump claims a deal for talks is set for Tuesday, Iranian officials have denied any such plan, asserting that no formal agreement has been reached. The geopolitical tension is primarily centered on the Strait of Hormuz, where Iran is leveraging its control over the shipping lane to pressure the U.S. during negotiations. The situation worsened over the weekend following a tit-for-tat exchange of strikes and an attack on a commercial vessel. Data from the tracking firm Kpler confirms the impact: daily vessel transits plummeted from a high of 70 last Wednesday—following a brief diplomatic thaw—to just 12 on Sunday.