നാം ചിന്തിക്കുന്നതിനും അപ്പുറമാണ് ഈ ലോകത്തെ സൗന്ദര്യ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ! കഴുത്തിൽ ലോഹവളകൾ അണിഞ്ഞ് നീളം കൂട്ടുന്ന ചൈനീസ് സുന്ദരികൾ മുതൽ ശരീരമാസകലം ഗോത്രചിഹ്നങ്ങൾ പച്ചകുത്തുന്ന ബ്രസീലിയൻ ഗോത്രങ്ങൾ വരെ; ഓരോ നാടിനും പറയാനുണ്ട് രക്തം മരവിക്കുന്നതും എന്നാൽ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതുമായ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കഥകൾ. വേദനയെ സൗന്ദര്യമായി കാണുന്ന ആ വിചിത്രമായ ആചാരങ്ങൾക്കും അവയ്ക്ക് പിന്നിലെ ഗോത്രപ്പെരുമയ്ക്കും പിന്നിലെ സത്യമെന്താണ്?
ആഫ്രിക്കയുടെ തെക്കൻ എത്യോപ്പ്യയിലെ ഒമോ താഴ്വരയിൽ മുർസി-സൂരി ഗോത്ര സ്ത്രീകൾക്ക് ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സൗന്ദര്യമുദ്രയാണ് കീഴ്ചുണ്ടിലെ വലിയ ‘ലിപ് പ്ലേറ്റ്’. വേദന, ക്ഷമ, സൗന്ദര്യം, അഭിമാനം എന്നിവ ഇഴചേർന്ന ഈ പാരമ്പര്യം നൂറ്റാണ്ടുകളായി അവരുടെ ജീവിതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഭാഗമായി തുടരുകയാണ്.
എത്യോപ്യയിലെ മുർസി-സൂരി വിഭാഗക്കാർക്കിടയിൽ ലിപ് പ്ലേറ്റുകൾ എന്നത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ അന്തസ്സിന്റെ അടയാളമാണ്. വിവാഹപ്രായമെത്തുന്ന പെൺകുട്ടികളുടെ കീഴ്ചണ്ട് മുറിച്ച് വലിയ പ്ലേറ്റുകൾ അണിയിക്കുന്ന ഈ രീതി ഇന്നും അവിടെ മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്നു. വേദനയെ അതിജീവിച്ച് ധരിക്കുന്ന ഈ പ്ലേറ്റ് എത്രത്തോളം വലുതാണോ, അത്രത്തോളം സുന്ദരിയും ശക്തയുമാണ് അവൾ എന്നാണ് ഗോത്രത്തിലെ നിയമം. ആധുനിക ലോകത്തിന് വിചിത്രമെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും ഇവർക്കിത് അവരുടെ പൈതൃകമാണ്.
എത്യോപ്യയിലെ ഒമോ താഴ്വരയിൽ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്ന ലിപ് പ്ലേറ്റ് ആചാരത്തിന്റെ വേരുകൾ തേടിയാൽ ചെന്നെത്തുന്നത് സഹസ്രാബ്ദങ്ങൾ പഴക്കമുള്ള നിഗൂഢ ചരിത്രത്തിലേക്കാണ്. ക്രിസ്തുവിനു മുൻപ് 6000-5500 കാലഘട്ടത്തിൽ തന്നെ ഈ പ്രദേശത്ത് സമാനമായ ചുണ്ട് അലങ്കാരങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതായി പുരാവസ്തു ഖനനങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഇതിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് ഭിന്നമായ വാദങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്.
അടിമവ്യാപാര കാലത്ത് സ്ത്രീകളെ കച്ചവടക്കാരിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ബോധപൂർവ്വം വികൃതമായി കാണിക്കാനാണ് ഈ രീതി തുടങ്ങിയതെന്ന് ഒരു വിഭാഗം വിശ്വസിക്കുമ്പോൾ, നരവംശശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഡേവിഡ് ടൂർട്ടനെപ്പോലുള്ള വിദഗ്ധർ ഇതിനെ ഒരു കൊളോണിയൽ മിഥ്യയായിട്ടാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്.
പുറംലോകത്തിന്റെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ എന്തുതന്നെയായാലും, മുർസി-സൂരി ഗോത്രവിഭാഗങ്ങൾ ലിപ് പ്ലേറ്റുകളെ തങ്ങളുടെ തനിമയെയും ഗോത്രവീര്യത്തെയും അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന പവിത്രമായ സൗന്ദര്യ സങ്കൽപ്പമായും അഭിമാനത്തിന്റെ ചിഹ്നമായുമാണ് ഇന്നും നെഞ്ചിലേറ്റുന്നത്.
ആചാരം ആരംഭിക്കുന്നത് സാധാരണയായി മാതാവോ അടുത്ത ബന്ധുക്കളോ കീഴ്ചുണ്ടിന്റെ താഴെ ഭാഗം മുറിച്ച് ചെറിയ ദ്വാരം ഉണ്ടാക്കുന്നതോടെയാണ്. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ചെറിയ മരക്കഷ്ണമോ പ്ലഗോ ഇട്ട് മുറിവ് ഭേദമാക്കുന്നു. പിന്നീട് ക്രമേണ വലിയ പ്ലേറ്റുകൾ ഇടുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ മാസങ്ങളോളം നീളും. പലപ്പോഴും മുകളിലെ പല്ലുകൾ നീക്കം ചെയ്യേണ്ടി വരും. പ്ലേറ്റിന്റെ വ്യാസം എട്ടു മുതൽ 20 സെന്റീമീറ്റർ വരെ ആകാം. ഓരോ സ്ത്രീയും സ്വന്തം പ്ലേറ്റ് തയ്യാറാക്കി അലങ്കരിക്കുന്നത് ക്ഷമയുടെയും ഗോത്ര അഭിമാനത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണമാണ്.
ആധുനിക ലോകത്തിന്റെ ഇടപെടലുകൾ മുർസി-സൂരി ഗോത്രത്തിന്റെ പാരമ്പര്യങ്ങളിലും വലിയ ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ന് ഈ ആചാരം ഒരു സാംസ്കാരിക അടയാളം എന്നതിലുപരി ടൂറിസത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഒരു വരുമാന മാർഗ്ഗം കൂടിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. വിദേശ സഞ്ചാരികൾ ഫോട്ടോ എടുക്കാനായി എത്തുമ്പോൾ പണത്തിന് വേണ്ടി മാത്രം പ്ലേറ്റ് ധരിക്കുന്ന രീതി ചിലരിലെങ്കിലും കാണാം. എങ്കിലും, പുതിയ തലമുറയിലെ പെൺകുട്ടികൾക്കിടയിൽ ഈ വേദനയേറിയ പാരമ്പര്യത്തോട് വിയോജിപ്പുകൾ ഉയരുന്നുണ്ട്. ആധുനിക വിദ്യാഭ്യാസവും പുറംലോകവുമായുള്ള സമ്പർക്കവും മൂലം പല യുവതികളും ലിപ് പ്ലേറ്റുകളുടെ വലിപ്പം കുറയ്ക്കാനോ ഈ ആചാരം പൂർണ്ണമായും ഉപേക്ഷിക്കാനോ തയ്യാറാകുന്നു.
മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകരും വിവിധ അന്താരാഷ്ട്ര സംഘടനകളും ഈ ആചാരത്തെ ശാരീരിക പീഡനമായും ക്രൂരതയായും വിമർശിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ, ഇത്തരം ആരോപണങ്ങളെ തങ്ങളുടെ സ്വയംനിർണ്ണയാവകാശത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമായാണ് ഗോത്രത്തലവന്മാർ കാണുന്നത്. തങ്ങളുടെ സാംസ്കാരിക സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും പൂർവ്വികർ നൽകിയ പൈതൃകത്തെയും സംരക്ഷിക്കണമെന്ന വാശിയിൽ പല മുതിർന്നവരും ഇന്നും ഈ പാരമ്പര്യം നിലനിർത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മാറ്റത്തിന്റെ പുതിയ കാറ്റും പാരമ്പര്യത്തിന്റെ കരുത്തും തമ്മിലുള്ള ഒരു വലിയ പോരാട്ടമാണ് ഇന്ന് മുർസി-സൂരി ഗോത്രങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നടക്കുന്നത്.
English Summary: The Mursi and Suri tribes of Ethiopia follow a unique tradition where young women wear large lip plates as a symbol of beauty, identity, and social status. Despite modern criticism and changing trends, the practice remains a strong cultural marker