'ഖലിസ്ഥാന് വേണ്ടി ഒരു പ്രസ്ഥാനം ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഭിന്ദ്രൻവാല പോലും അപൂർവ്വമായി മാത്രമേ അത് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞിട്ടുള്ളൂ. അദ്ദേഹം ഖലിസ്ഥാന് അനുകൂലമായി ഒരു പ്രസ്താവന നടത്തും, പിന്നീട് അത് നിഷേധിക്കും, അതിനുശേഷം ആ നിഷേധത്തെയും അദ്ദേഹം നിഷേധിക്കും. ഭിന്ദ്രൻവാലയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആശയപ്രചാരകരും ഉപയോഗിച്ചത് അതേ ദ്വിരാഷ്ട്ര സിദ്ധാന്തവും അതേ വാചകക്കസർത്തുകളുമായിരുന്നു.'
1993ൽ ഇന്ത്യ ടുഡേ മാഗസിന് നൽകിയ അഭിമുഖത്തിൽ കെ.പി.എസ്. ഗിൽ പറഞ്ഞ വാക്കുകളാണിത്. ഖലിസ്ഥാൻ പ്രസ്ഥാനത്തെയും ജർണയിൽ സിംഗ് ഭിന്ദ്രൻവാലയെയും അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുണ്ടായിരുന്ന സുരക്ഷാ വിഭാഗം എങ്ങനെയാണ് വിലയിരുത്തിയിരുന്നത് എന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട് ഈ വരികൾ.
ഇന്ത്യയൊരുകാലത്ത് ഏറെ ചർച്ച ചെയ്തിരുന്ന പേരായിരുന്നു കെപിഎസ് ഗിൽ. 90കളിലെ പഞ്ചാബിൽ കൊടുമ്പിരി കൊണ്ട ഖലിസ്ഥാൻ തീവ്രവാദത്തെ അടിച്ചമർത്താൻ മീശ പിരിച്ചിറങ്ങിയ ഒരു ഐപിഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ. കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾ നേരിട്ട, ഇരുമ്പുമുഷ്ടി നയം സ്വീകരിച്ചാണ് പഞ്ചാബിൽ അദ്ദേഹം സമാധാനം തിരികെ കൊണ്ടുവന്നത്. അടുപ്പക്കാർക്ക് ഗിൽ ഒരു 'സൂപ്പർ കോപ്' ആയിരുന്നെങ്കിൽ മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർക്ക് കണ്ണിലെ കരടായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
2017ൽ മരണമടഞ്ഞതിന് പിന്നാലെ ഇപ്പോൾ വീണ്ടും ഗിൽ വാർത്തകളിൽ നിറയുകയാണ്. ഈ തവണ അത് പക്ഷേ ഒരു സിനിമയിലൂടെയാണെന്ന് മാത്രം. ദിൽജിത് ദോസാഞ്ജ് മുഖ്യവേഷത്തിലെത്തുന്ന 'സത്ലജ്'.
മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകനായ ജസ്വന്ത് സിംഗ് ഖൽറയുടെ ജീവിതത്തെ ആസ്പദമാക്കിയുള്ളതാണ് ഈ ചിത്രം. 1995ലാണ് ഖൽറയെ കാണാതാകുന്നത്. പഞ്ചാബിലെ തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ വർഷങ്ങളിൽ നടന്നുവെന്ന് ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന, രഹസ്യ ശവസംസ്കാരങ്ങൾ തുറന്നുകാട്ടിയതിന് പിന്നാലെ ഖൽറയെ കാണാതായത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരോധാനവും കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് പറയപ്പെടുന്നതുമായ സംഭവങ്ങളാണ് ചിത്രത്തിന് ആധാരം.
1995-ൽ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെട്ട ഖൽറയെ പിന്നീട് ഒരിക്കലും കണ്ടെത്താനായില്ല. അദ്ദേഹം കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന് സി.ബി.ഐ അന്വേഷണത്തിൽ വ്യക്തമാക്കിയെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൃതദേഹം പോലും ഇതുവരെ വീണ്ടെടുക്കാനായിട്ടില്ല. ഖൽറയുടെ തിരോധാനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംശയമുനയിലുള്ള പ്രധാനമുഖമായിരുന്നു ഗില്ലിന്റേത്. തനിക്ക് ഇതിൽ പങ്കില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം നിരന്തരം വാദിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, ഈ ഗൂഢാലോചനയ്ക്ക് പിന്നിൽ അദ്ദേഹമാണെന്ന് ദൃക്സാക്ഷികളും മനുഷ്യാവകാശ സംഘടനകളും ആരോപിച്ചിരുന്നു.
ദിൽജിത് അഭിനയിച്ച ഈ ചിത്രത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള വിവാദങ്ങൾ — നീണ്ടുനിന്ന സെൻസർഷിപ്പ്, തിയേറ്ററുകളിലെ റിലീസ് വിലക്ക്, ഒ.ടി.ടി പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ നിന്ന് നീക്കം ചെയ്യപ്പെട്ട സംഭവം എന്നിവ — ഗില്ലിന്റെ പാരമ്പര്യത്തെക്കുറിച്ചും പഞ്ചാബിലെ തീവ്രവാദത്തിനും ഖാലിസ്ഥാൻ ഭീകരതയ്ക്കുമെതിരെയുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ സ്വീകരിച്ച വിവാദപരമായ രീതികളെക്കുറിച്ചുമുള്ള ചർച്ചകൾക്ക് വീണ്ടും ജീവൻ നൽകിയിരിക്കുകയാണ്.
മുൻപ് 'പഞ്ചാബ് '95' എന്ന് പേരിട്ടിരുന്ന 'സത്ലജ്' എന്ന ചിത്രത്തിൽ മുതിർന്ന നടൻ കൻവൽജിത് സിംഗാണ് കെ.പി.എസ് ഗില്ലിന്റെ വേഷം ചെയ്യുന്നത്. ഖൽറ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്ത 1995 എന്ന വർഷത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു ഈ '95'.
പഞ്ചാബിൽ ജനനം ആസാമിൽ കരിയർ
1934ൽ പഞ്ചാബിലെ ലുധിയാനയിൽ ജനിച്ച ഗിൽ, ഷിംലയിലാണ് തന്ർറെ കുട്ടിക്കാലമത്രയും ചിലവഴിച്ചത്. സർക്കാർ എഞ്ചിനീയറായിരുന്നു പിതാവ്.
1958-ൽ ഐപിഎസ് യോഗ്യത നേടുന്നതിന് മുൻപ് ഗിൽ പഞ്ചാബ് സർവകലാശാലയിൽ നിന്ന് ഇംഗ്ലീഷിൽ ബിരുദം പൂർത്തിയാക്കിയിരുന്നു. തുടര്ന്ന് അദ്ദേഹം അസം-മേഘാലയ കേഡറിന്റെ ഭാഗമാവുകയും, തന്റെ കരിയറിന്റെ തുടക്കകാലം അവിടെ ചെലവഴിക്കുകയും ചെയ്തു.
അസമിലാണ് ഗിൽ ഒരു ഐ.പി.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥനായുള്ള തന്റെ സേവനം ആരംഭിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവിടുത്തെ കാലഘട്ടം, പിൽക്കാലത്തെ പഞ്ചാബ് കരിയർ കഴിഞ്ഞാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വിവാദഭരിതമായ അധ്യായങ്ങളിലൊന്നായി ഇന്നും അവശേഷിക്കുന്നു.
നിയമവിരുദ്ധമായ കുടിയേറ്റത്തിനെതിരെ ഓൾ അസം സ്റ്റുഡന്റ്സ് യൂണിയന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അസം പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ ഗിൽ അവിടുത്തെ ഡിഐജി ആയി സേവനമനുഷ്ഠിച്ചിരുന്നു. ഈ പ്രക്ഷോഭത്തിലെ 855 രക്തസാക്ഷികളിൽ ആദ്യത്തെയാളായി ആദരിക്കപ്പെടുന്ന, 22 വയസ്സുകാരനായ AASU നേതാവ് ഖാർഗേശ്വർ താലൂക്ദാറിന്റെ മരണത്തോടെ, ഗില്ലിന്റെ ഖ്യാതിക്ക് വലിയ മങ്ങലേറ്റു.
മുൻ രാഷ്ട്രപതി ഫക്രുദ്ദീൻ അലി അഹമ്മദിന്റെ ഭാര്യ ബീഗം അബിദ അഹമ്മദ് ബാർപേട്ടയിൽ നാമനിർദ്ദേശ പത്രിക സമർപ്പിക്കുന്നത് തടയാൻ ശ്രമിച്ച പ്രതിഷേധക്കാർക്ക് നേരെ അസം പോലീസ് നടത്തിയ ലാത്തിച്ചാർജിനെത്തുടർന്നാണ് 1979 ഡിസംബർ 10-ന് താലൂക്ദാർ മരണപ്പെടുന്നത്.
പൊലീസ് നടപടിക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയിരുന്ന ഗിൽ, ക്രൂരമായ ലാത്തിച്ചാർജിന് ഉത്തരവിട്ടെന്നും ഇതാണ് താലൂക്ദാറിന്റെ മരണത്തിന് കാരണമായ മാരകമായ പരിക്കുകളിലേക്ക് നയിച്ചതെന്നും പ്രതിഷേധക്കാർ ആരോപിച്ചു.
അസം പ്രക്ഷോഭത്തിനിടയിൽ ബംഗാളി ഭാഷ സംസാരിക്കുന്ന ഒട്ടേറെ താമസക്കാർക്ക് നേരെ ആക്രമണങ്ങൾ ഉണ്ടായി. പ്രക്ഷോഭത്തിന്റെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ ഇവരിൽ പലരെയും നിയമവിരുദ്ധ കുടിയേറ്റക്കാരായോ അല്ലെങ്കിൽ പുറത്തുനിന്നുള്ളവരായോ ആയിരുന്നു വീക്ഷിച്ചിരുന്നത്.
വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, അസം ഗണ പരിഷത്ത് സർക്കാരിന്റെ സുരക്ഷാ ഉപദേശകനായി ഗിൽ അസമിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തി. 1983-ലെ നെല്ലി കൂട്ടക്കൊല മുതൽ അസം കരാർ നടപ്പിലാക്കുന്നത് വരെയുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ നിലപാടുകൾ എപ്പോഴും തുറന്നുപറഞ്ഞിരുന്നു. എങ്കിലും, ആ സംസ്ഥാനത്തെ ഒട്ടുമിക്ക ആളുകളുടെയും മനസ്സിൽ, ഖാർഗേശ്വർ താലൂക്ദാറിന്റെ മരണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ സംഭവം തന്നെയാണ് ഇന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാരമ്പര്യത്തിന് മേൽ നിഴൽ വീഴ്ത്തി നിൽക്കുന്നത്.
1988-ൽ അമൃത്സറിലെ സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഒളിച്ചിരുന്ന തീവ്രവാദികളെ പുറത്താക്കാൻ അദ്ദേഹം നേതൃത്വം നൽകിയ 'ഓപ്പറേഷൻ ബ്ലാക്ക് തണ്ടർ II' വലിയ വിജയമായിരുന്നു. സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിന് കാര്യമായ നാശനഷ്ടങ്ങൾ വരുത്താതെ തീവ്രവാദികളെ കീഴടക്കാൻ ഇതിലൂടെ സാധിച്ചു.
വഴിമുടങ്ങാതെ വിവാദം, ഒടുവിൽ വിരമിക്കൽ
ഗില്ലിന്റെ സ്ട്രാറ്റജി ലളിതമായിരുന്നു- ലോക്കൽ പൊലീസിന്റെ ശക്തിയും സേനാ വിന്യാസവും വർധിപ്പിക്കുക, തീവ്രവാദ വിരുദ്ധ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് പാരിതോഷികം നൽകുക, സായുധ സംഘങ്ങൾക്ക് മേൽ നിരന്തരം സമ്മർദം ചെലുത്തുക എന്നിവയൊക്കെ വഴി സേനയിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ വഴി തെളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
തൽഫലമായി, 90കളുടെ ഒടുക്കം പഞ്ചാബിൽ സമാധാനം പൂർണമായി പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. അതിന് പിന്നിലെ കരുത്തുറ്റ മുഖമായി ഗിൽ വാഴ്ത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
ഒടുവിൽ തന്റെ നീണ്ട ഔദ്യോഗിക ജീവിതത്തിന് ശേഷം പലരാൽ വെറുക്കപ്പെട്ടും, പലരാലും നായകനായി ആദരിക്കപ്പെട്ടും ഗിൽ 1995 ഡിസംബർ 31-ന് പഞ്ചാബ് പോലീസിൽ നിന്ന് വിരമിച്ചു. പഞ്ചാബിലെ പ്രത്യേക സുരക്ഷാ സാഹചര്യം കണക്കിലെടുത്ത് സാധാരണ വിരമിക്കൽ പ്രായവും കഴിഞ്ഞ് അദ്ദേഹത്തിന് സർവീസിൽ കാലാവധി നീട്ടി നൽകിയിരുന്നു.
1995-ൽ മുഖ്യമന്ത്രിയായിരുന്ന ബിയാന്ത് സിംഗിന്റെ വധത്തിന് മാസങ്ങൾക്ക് ശേഷവും, സുരക്ഷാ വീഴ്ചകളെക്കുറിച്ചുള്ള കടുത്ത വിമർശനങ്ങൾക്കിടയിലുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഈ പടിയിറക്കം. ചണ്ഡീഗഡിൽ വെച്ചുണ്ടായ ഒരു കാർ ബോംബ് സ്ഫോടനത്തിലൂടെ 'ബബ്ബർ ഖൽസ ഇന്റർനാഷണൽ' എന്ന ഖാലിസ്ഥാൻ സംഘടനയാണ് ബിയാന്ത് സിംഗിനെ വധിച്ചത്.
വിരമിക്കലിന് ശേഷം, ഗിൽ ന്യൂഡൽഹിയിൽ 'ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് കോൺഫ്ലിക്റ്റ് മാനേജ്മെന്റ്' സ്ഥാപിക്കുകയും ഭീകരവാദത്തെയും ആഭ്യന്തര സുരക്ഷയെയും കുറിച്ച് വ്യാപകമായി എഴുതുകയും ചെയ്തു.
എന്നാൽ 1996-ൽ, ഒരു ഔദ്യോഗിക പാർട്ടിയിൽ വെച്ച് മുതിർന്ന ഐ.എ.എസ് ഉദ്യോഗസ്ഥയായ രൂപൻ ഡിയോൾ ബജാജിനെ ലൈംഗികമായി അപമാനിച്ച കേസിൽ ഗിൽ കുറ്റക്കാരനാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതോടെ അദ്ദേഹം മറ്റൊരു വലിയ വിവാദത്തിൽ അകപ്പെട്ടു. ഈ ശിക്ഷാവിധി അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുപ്രതിച്ഛായയ്ക്ക് വലിയ മങ്ങലേൽപ്പിച്ചു.
പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ ഹോക്കി ഫെഡറേഷന്റെ പ്രസിഡന്റായി സേവനമനുഷ്ഠിച്ച ഗിൽ, ദേശീയ സുരക്ഷാ വിഷയങ്ങളിൽ സ്വാധീനമുള്ള ഒരു ശബ്ദമായി തുടർന്നു. 2012-ൽ, പഞ്ചാബിലെ തീവ്രവാദ കാലഘട്ടത്തിൽ നടന്ന വ്യാപകമായ മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദി ഗില്ലാണെന്ന് ആരോപിച്ച് യുകെ കേന്ദ്രീകരിച്ചുള്ള മനുഷ്യാവകാശ പ്രവർത്തകർ നടത്തിയ പ്രചാരണത്തെത്തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് ലണ്ടൻ ഒളിമ്പിക്സിൽ പങ്കെടുക്കുന്നതിൽ നിന്ന് വിലക്ക് നേരിട്ടു.
ആധുനിക ഇന്ത്യൻ പോലീസ് ചരിത്രത്തിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ധ്രുവീകരിക്കപ്പെട്ട (വിരുദ്ധ അഭിപ്രായങ്ങളുള്ള) ഒരു പാരമ്പര്യം അവശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് 2017-ൽ കെ.പി.എസ്. ഗിൽ അന്തരിച്ചു.
പഞ്ചാബിലെ തീവ്രവാദം വലിയൊരു പരിധി വരെ 1993-ഓടെ അവസാനിച്ചിരുന്നു, എങ്കിലും ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്ന 1995 എന്ന വർഷം ഖൽറ തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്ത വർഷമാണ്. ഈ കേസിൽ ഗിൽ ഒരിക്കലും ശിക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലെങ്കിലും, ആ ആരോപണങ്ങൾ ഒരു പ്രേതത്തെപ്പോലെ ഗില്ലിനെ വിടാതെ പിന്തുടർന്നു.
പലർക്കും, ഇന്ത്യ കണ്ട ഏറ്റവും അക്രമാസക്തമായ ഒരു കലാപത്തെ അടിച്ചമർത്തിയ ഉദ്യോഗസ്ഥനായിരുന്നു കെ.പി.എസ്. ഗിൽ. എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർക്ക്, ക്രമസമാധാനം വീണ്ടെടുക്കുന്നതെന്ന പേരിൽ നടന്ന അതിക്രമങ്ങളുടെ ആരോപണങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വേർപെടുത്താനാകാത്ത ഒരു മുഖമായി അദ്ദേഹം ഇന്നും അവശേഷിക്കുന്നു.
KPS Gill remains one of modern India’s most polarizing figures, remembered both as the hero who crushed Khalistani terrorism and the face of state-sponsored human rights abuses. While his uncompromising "iron-fist" methods successfully dismantled the Punjab insurgency by 1993, they left behind severe allegations of extrajudicial excesses—most notably the 1995 abduction and murder of activist Jaswant Singh Khalra, a dark chapter recently revived by the biographical film Satluj.
This controversial pattern began early in his career during the Assam Agitation, shadowed by the 1979 death of student leader Khargeshwar Talukdar. Though celebrated for restoring order, Gill's later years were further marred by a 1996 sexual harassment conviction and a 2012 international backlash over past abuses. Passing away in 2017, he left a legacy fiercely divided between those who praise his decisiveness and those who condemn his methods.